Γι�ργος Δ�νιος / Φωτογρ�φος
Χ�ρια υγρ�. Δ�χτυλα σφιχτ� μπλεγμ�να μεταξ� τους μπροστ� απ� �να στομ�χι δεμ�νο κ�μπο, προσπαθο�ν να συγκρατ�σουν την π�κρα του αποχωρισμο�. Το βλ�μμα καρφωμ�νο �ξω απ� το παρ�θυρο να κοιτ� την κορυφ� του �ρους Κιλιμ�ντζαρο, καθ�ς ξεπροβ�λει αν�μεσα απ� τα σ�ννεφα που καλ�πτουν τις πλαγι�ς του. Περ�φανο και μεγαλοπρεπ�ς, αφ�νει ανεξ�τηλη την εικ�να του στο μυαλ� μου καθ�ς σβ�νει κι αυτ� σιγ� ?σιγ� με κ�θε μ�λι που με τραβ�ει μακρι�.Μακρι� απ� μια χ�ρα που δεν ε�χα ξαναδε�. Μακρι� απ� ανθρ�πους που δεν ε�χα ονειρευτε� κι �μως αγ�πησα �σο πολ� λ�γους στη ζω� μου. Δ�κα μ�ρες �ζησα σαν �νθρωπος. Δ�κα μ�ρες γν�ρισα πραγματικο�ς ανθρ�πους. Δ�κα μ�ρες �μαθα �τι δεν ε�χα μ�θει, τα προηγο�μενα 31 χρ�νια της ζω�ς μου κι �λλα τ�σα γι α τα χρ�νια που θα �ρθουν.
Τ�ποτα δεν μπορο�σε να με προετοιμ�σει για εκε�νο το πρωιν� Τετ�ρτης �που �λαβα την πρ�σκληση εκδ�λωσης ενδιαφ�ροντος για συμμετοχ� στην πρ�τη εθελοντικ� αποστολ� της Action Aid Ελλ�δος στην Langobaya, Kenya. Τ�ποτα δεν μπορο�σε να με προετοιμ�σει γι αυτ� που θα ζο�σα, για τα παιδι� που θα συναντο�σα, για τις γυνα�κες που θα με δ�χονταν, για τους �ντρες που θα με καλοσ�ριζαν, για τις οικογ�νειες που θα �νοιγαν τις π�ρτες τους δι�πλατα και θα μου προσ�φεραν στ�γη και φαγητ� ως �σο (αν �χι επ�τιμο) μ�λος της οικογ�νει�ς τους.
Langobaya. Μια μικρ� κωμ�πολη νοτιοανατολικ� της Μομπ�σα, την οπο�α δ�σκολα θα βρει κανε�ς σε χ�ρτη. �να μ�ρος �που το χασ�πικο ε�ναι και ξεν�νας. Το μπαρμπ�ρικο, ε�ναι μαν�βικο, και σημε�ο φ�ρτισης κινητ�ν (για τους ελ�χιστους που τα διαθ�τουν). Μια λα�κ� αγορ� στο κ�ντρο της οπο�ας δι�σπαρτα καμιν�τα πετρελα�ου, παραχωμ�να αν�μεσα σε προσεχτικ� στιβαγμ�να φρο�τα και λαχανικ� προσπαθο�ν να καταδε�ξουν το δρ�μο �ποιον περαστικ�ν �χουν λ�γα σελ�νια στην τσ�πη τους μ�χρι τον π�γκο που τ�σο δειλ� φωτ�ζουν.
Σελ�νη ? ακριβ�ς π�νω απ το υπερφορτισμ�νο κεφ�λι μου να απλ�νει �να φ�ς τ�σο δυνατ� και καθ�ριο στην αχαν�, αφρικανικ� σαβ�να, που μπορε�ς να δεις μ�σα απ τις καρδι�ς των ανθρ�πων που σου λ�νε Jambo (γει� σου), Caribu (Καλωσ�ρθες), Asante Sana (Ευχαριστ� πολ�) με χαμ�γελο τ�σο αληθιν� κι ανθρ�πινο που σε κ�νει να απορε�ς για το ψυχικ� σθ�νος που το κ�νει να πηγ�ζει τ�σο αυθ�ρμητα.
Η Μεγ�λη �ρκτος τραν� και ξεκ�θαρη, σε απ�λυτη παραλληλ�α με τον ορ�ζοντα δε�χνει το δρ�μο. Το δρ�μο που θα πρ�πει να ακολουθ�σουν �λοι την επομ�νη το πρω� για να φ�ρουν λ�γο νερ� στα σπ�τια τους. Νερ� αμφιβ�λου ποι�τητας. Νερ�κι για το οπο�ο χρει�ζεται 7-10χλμ ποδαρ�δρομο για να το φτ�σεις κι �λλα τ�σα για να επιστρ�ψεις σπ�τι σου με 20-40 lt απ� αυτ� κ�τω απ� �ναν �λιο που σε κα�ει αλ�πητα. Σου τσουρουφλ�ζει το κεφ�λι και σου λι�νει την καρδι� �ταν βλ�πεις την εργασ�α αυτ� να εκτελε�ται ως επ� το πλε�στον απ� παιδι�, γιατ� δεν υπ�ρχει κ�ποιος �λλος να το κ�νει. �δωρ που θα καταλ�ξει στο μπακιρ�νιο τσουκ�λι για να αναμιχθε� με καλαμποκ�λευρο και να γ�νει ουγκ�λι. Το μοναδικ� πι�το φαγητο� το οπο�ο υπ�ρχει διαθ�σιμο σε ανθρ�πους που ζουν με λιγ�τερα απ� $1 η και $0,5 τη μ�ρα.
Γυνα�κες παν�μορφες. Γιαγι�δες, μητ�ρες, αδελφ�ς. Ψυχ�ς απα�δευτες μα περ�φανες απ� την Κενυ�τικη ζω� δουλε�ουν ακο�ραστα στα χωρ�φια, �χοντας το βρ�φος τους δεμ�νο με �να παν� στην πλ�τη. Αφ�νουν την τσ�πα τους και το θηλ�ζουν �ταν κλ�ψει. Πετο�ν την κοπρι� που κουβαλ�νε στο κεφ�λι τους και βοηθ�νε αυτ�ν που κουρ�στηκε να κρατ�ει το δικ� της μωρ�. Νοικοκυρ�ς καλοντυμ�νες μεσ? την απ�στευτη φτ�χια τους, που δεν δ�στασαν να σκ�σουν �λες του �να κομμ�τι απ το μοναδικ� ρο�χο που �χουν �στε να το κρεμ�σουν στις σκεπ�ς των λασπ�χτιστων σπιτι�ν τους για να το κ�νουν ποιο επ�σημο για το καλοσ�ρισμα των "ξ�νων".
Ιδρ�σαμε μαζ� τους, κουραστ�καμε, αγαπηθ�καμε, δουλ�ψαμε ασταμ�τητα κ�τω απ? τον ανυπ�φορο �λιο στα χωρ�φια τους. Τους βοηθ�σαμε να καλλιεργ�σουν τη γη που τους παραχ�ρησε η Action Aid με σκοπ� τη βελτ�ωση των συνθηκ�ν διαβ�ωσ�ς τους. Γ�ναμε κι εμε�ς Mkulima (αγρ�τες) �πως κι αυτο�. Στον καταυλισμ� δουλ�ψαμε �λοι πλ�ι ?πλ�ι στο χτ�σιμο εν�ς κτιρ�ου συνεστ�ασης της κοιν�τητας. Χτ�σαμε την α�ναη φιλ�α μας και θεμελι�σαμε τους ακ�ρατους δεσμο�ς μας π�τρα με την π�τρα, δ�νοντας την με τη λ�σπη που π�ταξε στα πρ�σωπ� μας η κατ�ντια του κ�σμου μας. Την π�ραμε και την χτ�σαμε στον το�χο που ορθ�σαμε για να βροντοφων�ξουμε ?�ΧΙ ΑΛΛΟ?.
Κ�ποιος με ρ�τησε αν ε�δα ζ�α στο ταξ�δι μου. Μ�χρι τ�τε ε�χα πλ�ον συνειδητοποι�σει �τι ε�χα φ�γει απ τα «ζï¿½α» κι �μουν αν�μεσα σε πραγματικο�ς ανθρ�πους. Ανθρ�πους που ε�χαν μεγαλε�ο και περηφ�νια που �μοι� τους δεν ε�χα ξαναδε� στον δικ� μας «πολιτισμ�νο» κ�σμο. Κανε�ς απ� τους 45 �λληνες της αποστολ�ς δεν �φυγε χωρ�ς να αποκτ�σει �να Swahili �νομα απ� το «νον�» της κοιν�τητας. Κανε�ς απ� μας δεν αποχωρ�στηκε τον �λλο, δ�χως το αντ�ο του να του σπαρ�ξει την καρδι�. Κ�ποιος αντ�λλαξε το μπλουζ�κι του με το σκισμ�νο, κατα�δρωμ�νο φανελ�κι εν�ς χτ�στη. �λλος �φησε τον κομπ�πλεκτο σταυρ� του στο παιδ�κι που τον συντρ�φευε εκε�νες τις μ�ρες, για να το φυλ�ει. Τρε�ς ζωγραφι�ς απ� τα παιδ�κια εν�ς συναδ�λφου βρ�καν το δρ�μο τους για τα χερ�κια των 3 οροθετικ�ν HIV/AIDS παιδι�ν της κοιν�τητας. �να απ? αυτ� του ε�πε.. «Ο Θε�ς να �χει καλ� εσ�να και την οικογ�νεια σου»? Λ�για απ� �να παιδ� που δεν ξ�ρεις αν θα το ξαναβρε�ς του χρ�νου δεδομ�νης της ασθ�νειας με την οπο�α γενν�θηκε και για την οπο�α ουδ�λως �φταιξε.
Κο�ταξα γ�ρω μου �λους τους ανθρ�πους της κοιν�τητας Kuluhiro που στα Swahili θα πει «Ελπ�δα». Με κατ�κλυσε �να πρωτ�γνωρο συνα�σθημα που ακ�μα 3 βδομ�δες μετ� το ταξ�δι μας δεν �χω βρει τρ�πο να το αποτυπ�σω. �λοι τους ε�ναι οροθετικο�. Σαρ�ντα �νθρωποι σχεδ�ν, οι οπο�οι απαρτ�ζουν την ομ�δα ΕΛΠΙΔΑΣ με πρωτοβουλ�α της Action Aid. Μια ομ�δα που αναπλ�ρωσε το κεν� που �φησε ο διωγμ�ς �λων τους απ� τα σπ�τια και τις κοιν�τητ�ς τους λ�γω της αρρ�στιας τους. Μια ομ�δα που τους αγκ�λιασε και τους �δειξε το δρ�μο προς τη ζω� και σφρ�γισε την πραγματικ�τητα της υποστ�ριξης μεταξ� συνανθρ�πων δια μ�σω της κοιν�ς εργασ�ας και συμβ�ωσης με απ�τερο στ�χο �να καλ�τερο α�ριο.
Κοντε�ω να σπ�σω τα δ�χτυλα μου. Ο ιδρ�τας στ�ζει και μπερδε�εται με δ�κρυα συνειδητοποι�ντας �τι το ταξ�δι αυτ� μ�λλον ωφ�λησε περισσ�τερο εμ�ς, απ� �τι καταφ�ραμε να ωφελ�σουμε εμε�ς τους ανθρ�πους αυτο�ς. Δ�κα μ�ρες στην Κ�νυα και δεν ε�δα, ο�τε �κουσα �να �νθρωπο, γυνα�κα, �ντρα � παιδ� να διαμαρτυρηθε� για το παραμικρ�. Δεν ε�δα ο�τε μια ψυχ� να βογκ�ξει απ� τις κακουχ�ες. Δεν �κουσα ο�τε �να παρ�πονο. Ο�τε μια γκρ�νια για το παραμικρ�. Δεν �ρθε να μου ζητιαν�ψει κανε�ς. Παρακαλετ� δεν �φτασε στ αυτι� μου, και μιζ�ρια δεν παρουσι�στηκε στα μ�τια μου.
Μ�νο βαθι� χαμ�γελα, δυνατ� γ�λια και χαρο�μενα πρ�σωπα που προσπαθο�σαν να χαρο�ν τη ζω� �σο περισσ�τερο γιν�ταν με φ�ντο �να εντελ�ς σουρεαλιστικ� μοτ�βο φτ�χειας. Π�νεσα για την αχαριστ�α μου. Αηδ�ασα με πολλ� πρ�γματα της παλι�ς μου ζω�ς. �νιωσα �νοχος για το δικ� μου πλο�το αντιλαμβαν�μενος �τι �λοι αυτο� οι �νθρωποι αναγκ�ζονται να ζουν τη ζω� που ζο�νε, για να φορ�με εμε�ς διαμ�ντια στ αυτι� μας, και να ρ�χνουμε χρυσ� κολι� και περιδ�ραια στις σ�ρκες μας.
Ποτ� ξαν� δεν θα διαμαρτυρηθ� για τ�ποτα στη ζω� μου. Και να το θ�λω πλ�ον, η νοητικ� αυτ� εντολ� �παψε πλ�ον να υπ�ρχει. �λλωστε ε�ναι αδ�νατον μετ� απ� �σα ε�δα. Θα φροντ�σω μ�νο να μην ξεχ�σω ποτ� �σα �ζησα και διδ�χτηκα στη Langobaya. Θα πασχ�σω να μεταλαμπαδε�σω την εμπειρ�α και σε �λλους συμπολ�τες μου. Και το καλοκα�ρι που �ρχεται θα επισκεφτ� το κοριτσ�κι του οπο�ου ε�μαι αν�δοχος στην Καμπ�τζη για να του πω �τι δεν ε�ναι μ�νο του. Για να δει �τι δεν ε�μαι �νας κωδικ�ς αριθμ�ς αναδοχ�ς � 22 ευρ� το μ�να. Γιατ� ο κ�σμος μπορε� να γ�νει �στω και ελ�χιστα καλ�τερος. Γιατ� ανακ�λυψα �λο τον πλο�το της ζω�ς στο χαμ�γελο εν�ς παιδιο�. Το παιδ� χαμογ�λασε γιατ� �μουν εκε�. Τα παιδι� �λου του κ�σμου μπορο�ν να χαμογελ�σουν. Τα παιδι� �λου του κ�σμου πρ�πει να μπορο�ν να χαμογελ�σουν. Τα παιδι� �λου του κ�σμου ε�μαστε εμε�ς και ζο�με μ�σα απ? τα χαμ�γελα τους.
Οδοιπορικ� αποστολ� / Ανταπ�κριση Κ�νυα / Action aid / Γι�ργος Δ�νιος
Π�νω απ� 50 δημοσιογρ�φοι σκοτ�θηκαν σε �λο τον κ�σμο μ�σα στο 2010
Πεν�ντα επτ� δημοσιογρ�φοι σκοτ�θηκαν σε �λο τον κ�σμο το 2010 σ�μφωνα με την ετ�σια �κθεσ� της η οργ�νωση Ρεπ�ρτερ Χωρ�ς Σ�νορα (RSF) που αναφ�ρει ακ�μη �τι σε �νοδο ε�ναι ο αριθμ�ς των απαγωγ�ν.Το 2010 περισσ�τερο απ� �λλες χρονι�ς οι δημοσιογρ�φοι �γιναν στ�χος εγκληματικ�ν ομ�δων και διακινητ�ν ναρκωτικ�ν.
Οι θ�νατοι στα πεδ�α των μαχ�ν μει�θηκαν. �ντεκα δημοσιογρ�φοι σκοτ�θηκαν στο Πακιστ�ν, επτ� στο Μεξικ� και το Ιρ�κ και τ�σσερις στις Φιλιππ�νες. Η ï¿½κθεση αναφ�ρεται ακ�μη στη δολοφον�α του Σωκρ�τη Γκι�λια, που δεν �χει εξιχνιαστε�, �πως και για τη δολοφον�α δημοσιογρ�φου στη Λετον�α. Το 2009 οι θ�νατοι των δημοσιογρ�φων �φτασαν τους 76 εξαιτ�ας της δολοφον�ας περισσ�τερων απ� 20 στις Φιλιππ�νες. Επ�σης μ�σα στο 2010 καταγρ�φηκαν 51απαγωγ�ς δημοσιογρ�φων, σημαντικ� α�ξηση σε σχ�ση με το 2009 που �ταν 33.