Σαν σ�μερα, 18 Οκτωβρ�ου του 1920, �ρθε στη ζω�, η Μαρ�α Αμαλ�α (Μελ�να) Μερκο�ρη, μ�α απ� τις κορυφα�ες φυσιογνωμ�ες του ελληνικο� θε�τρου και κινηματογρ�φου και ηγετικ� μορφ� του αντιδικτατορικο� αγ�να - 95 χρ�νια μετ� η Google τιμ�ει τη δικ� μας Μελ�να με �να Doodle.
Η Μελ�να Μερκο�ρη (Αθ�να, 18 Οκτωβρ�ου 1920 – Ν�α Υ�ρκη, 6 Μαρτ�ου 1994) �ταν ηθοποι�ς και πολιτικ�ς. Καταγ�ταν απ� σπουδα�α οικογ�νεια πολιτικ�ν. Το σημεριν� Google Doodle ε�ναι αφιερωμ�νο στα 95 χρ�νια απ� τη γ�ννηση της μεγ�λης Ελλην�δας που τ�μησε την Πατρ�δα μας ως τα π�ρατα της γης με το π�θος και το ζ�λο της για την επιστροφ� των γλυπτ�ν του Παρθεν�να, αλλ� και με την πολιτικ� της δρ�ση τα χρ�νια της Χο�ντας.
Μεγ�λη ηθοποι�ς βραβευμ�νη με διεθν� βραβε�α και παγκ�σμιας ακτινοβολ�ας προσωπικ�τητα διετ�λεσε υπουργ�ς Πολιτισμο� �λων των κυβερν�σεων του ΠΑΣΟΚ (�πως τ�νισε και ο Ανδρ�ας Παπανδρ�ου "�ντεξε" και στους 16 ανασχηματισμο�ς κυβ�ρνησης που �κανε), απ� το 1981-1989 και 1993-1994. Η οικογ�νεια Μερκο�ρη ε�χε απ�τερη καταγωγ� απ� την Αργολ�δα και μ�λη της ε�χαν πολεμ�σει στην επαν�σταση του 1821.
Ο παππο�ς της Μελ�νας, Σπυρ�δων Μερκο�ρης, ε�χε διατελ�σει για πολλ� χρ�νια δ�μαρχος Αθηνα�ων. Ο πατ�ρας της, Σταμ�της Μερκο�ρης, �ταν αξιωματικ�ς του Ιππικο� και χρημ�τισε βουλευτ�ς και υπουργ�ς, εν� για πολλ� χρ�νια συμμετε�χε στη διο�κηση της ομ�δας του Παναθηνα�κο�. Ο θε�ος της, Γε�ργιος Μερκο�ρης, ε�χε ακροδεξι�ς πολιτικ�ς απ�ψεις και �ταν ιδρυτ�ς του Ελληνικο� Εθνικο� Σοσιαλιστικο� Κ�μματος, καθ�ς και διοικητ�ς της Εθνικ�ς Τρ�πεζας την περ�οδο της Κατοχ�ς.
Σε ηλικ�α δεκαοχτ� ετ�ν γ�νεται δεκτ� στη Δραματικ� Σχολ� του Εθνικο� Θε�τρου εν� τον επ�μενο χρ�νο παντρε�εται τον Παναγι�τη Χαροκ�πο.
Το 1944 εμφαν�ζεται για πρ�τη φορ� στο σαν�δι ξεκιν�ντας τη θρυλικ� πορε�α της στο θ�ατρο και τον κινηματογρ�φο. Στην θεατρικ� και κινηματογραφικ� της καρι�ρα συνεργ�ζεται με κορυφα�α ον�ματα της ελληνικ�ς και παγκ�σμιας Τ�χνης �πως με τον Δημ�τρη Μυρ�τ, την Ειρ�νη Παππ�, τον Τ�το Βανδ�, τον Κ�ρολο Κουν, τον Μ�νο Κατρ�κη, τον Γι�ργο Παππ�, τον Μ�νο Χατζιδ�κη, Μ�κη Θεωδορ�κη, Μιχ�λη Κακογι�ννη, Ι�κωβο Καμπαν�λλη και τους Ζιλ Ντασσ�ν, �ντονι Π�ρκινς, Ρ�μι Σν�ιτερ, Π�τερ Ουστ�νοφ, Λ�ρενς Ολιβι�, �λεν Μπ�ρστιν και πολλο�ς �λλους.
Η πρ�τη της ταιν�α, η μυθικ� πλ�ον «Στ�λλα» προβλ�θηκε για πρ�τη φορ� το 1955. Η σκηνοθεσ�α του Μιχ�λη Κακογι�ννη, το σεν�ριο του Ι�κωβου Καμπαν�λλη και η ερμηνε�α της Μελ�νας χ�ρισαν στην ταιν�α παγκ�σμια αναγν�ριση και βραβε�τηκε με το βραβε�ο καλ�τερης ταιν�ας ρετροσπεκτ�βας στο Φεστιβ�λ Κινηματογρ�φου Θεσσαλον�κης 1960, με τη Χρυσ� Σφα�ρα καλ�τερης ξ�νης ταιν�ας του 1956, καθ�ς και με το βραβε�ο ερμηνε�ας Isa Miranda, για την ερμηνε�α της Μελ�νας Μερκο�ρη, στο Διεθν�ς Φεστιβ�λ Κινηματογρ�φου Κανν�ν του 1955.
Στο φεστιβ�λ των Κανν�ν η Μελ�να γνωρ�ζει κι ερωτε�εται κεραυνοβ�λα τον Ζ�λ Ντασσ�ν, με τον οπο�ο αργ�τερα θα παντρευτο�ν και θα με�νουν μαζ� μ�χρι να τους χωρ�σει ο θ�νατος. Με σκηνοθ�τη το Ντασσ�ν τον επ�μενο χρ�νο γυρν�νε την ταινï¿½α «Ο Χριστ�ς ξανασταυρ�νεται», βασισμ�νη στο �ργο του Ν�κου Καζαντζ�κη.
Το 1958-60 το ζευγ�ρι κινηματογραφε� το «Ποτ� την Κυριακ�», την ταιν�α που �κανε δι�σημη την �δια και τη μουσικ� του Μ�νου Χατζηδ�κι σε �λο τον κ�σμο. Η ταιν�α βραβε�τηκε με το �σκαρ Καλ�τερου Τραγουδιο� και με το βραβε�ο Α’ γυναικε�ου ρ�λου στο Φεστιβ�λ των Κανν�ν.
Παρ�λληλα με την θεατρικ� και κινηματογραφικ� της καρι�ρα σε Ελλ�δα και εξωτερικ� η Μελ�να κυκλοφορε� π�νω απ� 15 δ�σκους, με ερμηνε�ες �ργων των Μ�νο Χατζηδ�κι, Μ�κη Θεοδωρ�κη, Στα�ρο Ξαρχ�κο, Γι�ννη Μαρκ�πουλο, Βασ�λη Τσιτσ�νη, Κουρτ Β�ιλ και Μπ�ρτολτ Μπρεχτ.
Το πραξικ�πημα της 21 Απριλ�ου την βρ�σκει στο εξωτερικ� �που παρουσι�ζει στο Μπρ�ντγουει το «ï¿½λια Ντ�ρλινγκ». Εμφαν�ζεται στις κ�μερες των αμερικανικ�ν μ�σων και δηλ�νει κλα�γοντας: «Σας παρακαλ� μην π�τε στη χ�ρα μου».
Απ� το εξωτερικ� δ�νει αγ�να κατ� της χο�ντας των συνταγματαρχ�ν, οι οπο�οι σπε�δουν να της αφαιρ�σουν την ελληνικ� ιθαγ�νεια και κατ�σχεσαν την περιουσ�α της στην Ελλ�δα. �ταν η Μελ�να πληροφορε�ται την απ�φαση της χο�ντας κ�νει την ιστορικ� δ�λωση : «Γενν�θηκα Ελλην�δα και θα πεθ�νω Ελλην�δα. Ο Παττακ�ς γενν�θηκε φασ�στας και θα πεθ�νει φασ�στας». Με συνεντε�ξεις, συναυλ�ες, ηχογραφ�σεις, απεργ�ες πε�νας και πολιτικ�ς εκδηλ�σεις η Μελ�να αποτελε� μ�νιμο πρ�βλημα για τη χο�ντα που αποπειρ�ται να την δολοφον�σει με δι�φορους, ανεπιτυχε�ς, τρ�πους.
Δυο μ�ρες μετ� την πτ�ση της δικτατορ�ας η μελ�να Μερκο�ρη επιστρ�φει στην Ελλ�δα, εν� την περιμ�νει πλ�θος φ�λων στο αεροδρ�μιο. Εγκαθ�σταται πλ�ον μ�νιμα στη χ�ρα και ασχολε�ται ενεργ� και με την πολιτικ�, λαμβ�νοντας μ�ρος σε �λες τις κυβερν�σεις Παπανδρ�ου ως υπουργ�ς Πολιτισμο�. Ο ï¿½διος ο Ανδρ�ας Παπανδρ�ου ε�χε σχολι�σει �τι η Μελ�να Μερκο�ρη �ταν η μ�νη που �ντεξε τους 16 ανασχηματισμο�ς των κυβερν�σε�ν του.
Η Μελ�να Μερκο�ρη ε�ναι αυτ� που διακηρ�σσει �τι «η βαρι� βιομηχαν�α της χ�ρας ε�ναι ο πολιτισμ�ς» και δ�νει μ�χη για την προ�θησ� του στο εξωτερικ� αλλ� και στο εσωτερικ�. Οι πολιτικο� σχολι�ζουν �τι το υπουργε�ο Πολιτισμο� επ� των ημερ�ν της λειτο�ργησε �σο ποτ� εν� ο Τ�πος του εξωτερικο� παρακολουθε� ανελλιπ�ς την πορε�α της. Ξεκιν�ει την εκστρατε�α για την επιστροφ� των Γλυπτ�ν του Παρθεν�να, θ�γοντας το θ�μα επ�σημα στη Διεθν� Δι�σκεψη Υπουργ�ν Πολιτισμο� της UNESCO τον Ιο�λιο του 1982 στο Μεξικ�.
Προκειμ�νου να κ�νει εφικτ� την επιστροφ� των Γλυπτ�ν, το 1989 κ�ρυξε διαγωνισμ� για την κατασκευ� εν�ς ν�ου Μουσε�ου της Ακρ�πολης, δ�νοντας παρ�λληλα �μφαση στις εργασ�ες αναστ�λωσης της Ακρ�πολης αλλ� και στη δι�σωση της πολιτιστικ�ς μας κληρονομι�ς. Επ�σης δικ� της ιδ�α �ταν και η ενοπο�ηση του ιστορικο� κ�ντρου της Αθ�νας, για τη δημιουργ�α εν�ς αρχαιολογικο� π�ρκου. «Ε�ναι επιτακτικ� αν�γκη, ε�ναι χρ�ος της Ελλ�δας να διασ�σει την καρδι� της ιστορ�ας της, την καρδι� της Αθ�νας, το ιστορικ� της κ�ντρο, μ' �να �ργο που θα αλλ�ξει παντελ�ς την εικ�να και τη ζω� στο κ�ντρο της π�λης» δ�λωνε.
Το 1983 �θεσε το ερ�τημα «Π�ς ε�ναι δυνατ�ν μια κοιν�τητα που στερε�ται την πολιτιστικ� της δι�σταση να μπορε� να αναπτυχθε�;» εν�πιων των υπουργ�ν Πολιτισμο� της τ�τε ΕΟΚ, σημει�νοντας πως ο πολιτισμ�ς «ε�ναι η ψυχ� της κοινων�ας» και πως η ευρωπα�κ� ταυτ�τητα «βρ�σκεται ακριβ�ς στο σεβασμ� της ιδιαιτερ�τητας και στο να δημιουργ�σουμε �να παρ�δειγμα ζωνταν� μ�σα απ� �να δι�λογο των πολιτισμ�ν της Ευρ�πης. Η φων� μας ε�ναι καιρ�ς να ακουστε� με την �δια δ�ναμη �πως αυτ� των τεχνοκρατ�ν. Ο πολιτισμ�ς, η τ�χνη και η δημιουργ�α, δεν ε�ναι λιγ�τερο σημαντικ� απ� το εμπ�ριο, την οικονομ�α, την τεχνολογ�α».
�τσι, ξεκ�νησε ο ευρωπα�κ�ς θεσμ�ς της Πολιτιστικ�ς Πρωτε�ουσας. Η Μελ�να Μερκο�ρη, η αγαπημ�νη των Ελλ�νων, υπ�ρξε απ� τις πλ�ον δι�σημες προσωπικ�τητες της Ελλ�δας. Στην ε�δηση του θαν�του της, στις 6 Μαρτ�ου του 1994, ο διεθν�ς Τ�πος προ�βη σε αναλυτικ� αφιερ�ματα της ζω�ς της μυθικ�ς Ελλην�δα με το βροντερ� γ�λιο εν� στο Μπρ�ντγουε� τα θ�ατρα παρ�μειναν κλειστ� την �ρα που π�νω απ� �να εκατομμ�ριο συγκινημ�νοι πολ�τες την συν�δευαν στην τελευτα�α της κατοικ�α, στο Α' Νεκροταφε�ο.
