![]() |
����� ��������������
����������
Portfolio
�����������
��������� ��� ����������� �� 1981. �������� ���������, �������� ������, ������� ��� ������� ��� ������ �� �������� ����������. �� 2008 �������� �� ���� ������ ��� ������� ��������� ��� ���������� ������ ��� �.�.�.
�� 2011 ���������� ��� ������������� ��� ������� ���� ����� ���������� ��������� ��� ���������� ���� ����� ������������, ���������� ��������� ��� ���������� ��� ���������� ��� ����� ��������� ��� ���������� ������ ��� �.�.�. ������ ����� ���������� �� ������������� �������� ��� ���� ����������, ������� ����� �������� ��������� ��� ������������� ������������� ������������. �� portfolio �� ����� ������� ���������...
�� ����������� ������������ �� ����� ������� ����������...
|
«Τα βρ�δια π�ντα ορκ�ζομαι πως π�σω δεν γυρν�ω…
Mα π�ντα ξεφτιλ�ζομαι αγ�πη σ’ αγαπ�ω…
Β�λε φωτι� στα βρ�δια, β�λε φωτι�…
Aρ�ματα τ’ Αυγο�στου κι’ �για φιλι�...».
Χρυσ�στομος Σταμο�λης

�ρωτας.
Η Στα�ρωση του εγωισμο�.
Η μεγαλ�τερη �ττα.
Η ομορφ�τερη αιτ�α για να ζεις... και να πεθα�νεις.
Ο �γιος εξευτελισμ�ς. Εκε� που το εγ� γ�νεται εσ�. Εκε� που το εσ� γ�νεται εμε�ς. Αδει�ζοντας το ε�ναι σου. Εκχωρ�ντας τον �λλον. Αφ�νοντας χ�ρο μον�χα για τον �λλον. Τον διαφορετικ�. Που στην ουσ�α ε�ναι ο �διος σου ο εαυτ�ς. Κι’ ας μη το καταλαβα�νεις. Κατ� β�θος το νι�θεις. Εκε� που σταματ� η λογικ� και αρχ�ζει το π�θος… Εκε� που το μυαλ� αφ�νει χ�ρο στην καρδι�… Ζ�ντας π�ντα το μεγ�λο δ�λημμα. Να ρισκ�ρεις � �χι. Να μιλ�σεις � να σιωπ�σεις για π�ντα. Καλ�τερα χαμ�νος, παρ� δειλ�ς. Ρισκ�ρεις. Κι’ ας ξ�ρεις πως στην �λλη πλευρ� δεν σε περιμ�νει τ�ποτα… Κι’ ας ξ�ρεις πως τα πα�ζεις �λα για �λα… Απ� τη γη των αν�ραστων στη γη της ελευθερ�ας. Της ελευθερ�ας του �ρωτα. Μετ�ωρος σ’ �να ατ�ρμονο αδι�ξοδο χωρ�ς φως.
Κι’ εσ� εκε�, δ�σμιος, δ�χως να μπορε�ς να π�ρεις τη ζω� στα χ�ρια σου… Κι’ �μως. �τι αγαπ�ς, τ’ αφ�νεις ελε�θερο �σο κι’ αν αυτ� σε ματ�νει. Και η μεταφυσικ� του π�νου παντο� κυρ�αρχη. Μια μεταφυσικ� που μπορε� να οδηγ�σει σε απ�γνωση � αντιθ�τως σε μεταμ�ρφωση. Αν βρεις ποτ� τη χρυσ� τομ�. Αν… Η γλυκι�, η αγ�α αβεβαι�τητα… Παντο� ανε�πωτη ερημι�…
Αλλ� κ�που εκε�, κ�τω απ’ τ’ �στρα, θα αισθ�νεσαι μ�σα στην αβ�σταχτη μοναξι� του καλοκαιριο� πως βλ�πετε μαζ� τ’ αυγουστι�τικο φεγγ�ρι…
Το Π�σχα του καλοκαιριο� στην πατρ�δα των θε�ν
«Σε λ�νε μ�να του ληστ� και μ�να του Πιλ�του,
μα εσ� κρυφ� μιλ�ς και κλαις τις �ρες του θαν�του…».
Μ�νος Ελευθερ�ου

Ο Δεκαπεντα�γουστος π�ντα ριζωμ�νος στη βαθι� συνε�δηση των Ελλ�νων και αναπ�σπαστο κομμ�τι της ορθ�δοξ�ς μας παρ�δοσης, αλλ� και της κοινωνικ�ς μας ζω�ς – τμ�ματα που λειτουργο�ν αναπ�σπαστα μ�σα σε μια αδια�ρετη εν�τητα– αποτελε� εορτ� οικουμενικ�ς δι�στασης που αγκαλι�ζει ολ�κληρο τον κ�σμο, καθ�ς η Σ�ρκωση του Θεανθρ�που δεν θεωρε�ται ποτ� σε εθνικιστικ� πλα�σια, ο�τε αιχμαλωτ�ζεται εγωιστικ� εκ μ�ρους του κ�θε ανθρ�που ως «κατοχ�» του ακτ�στου. Η σχ�ση του ανθρ�που με το Θε� ε�ναι σχ�ση κατεξοχ�ν ερωτικ� και ακραιφν�ς αγαπητικ�. Μια σχ�ση κοινων�ας. Και στο Θε� μετ�χουμε, δεν τον κατ�χουμε. Σαρκ�θηκε, σταυρ�θηκε, αναστ�θηκε για �λους, για τους αμαρτωλο�ς… Και �χι για λ�γους κι’ «εκλεκτο�ς»…
Κι’ αυτ�ν ακριβ�ς τη Σ�ρκωση του Θεο� μας θυμ�ζει η Κο�μηση της Θεοτ�κου. Κο�μηση και �χι θ�νατος. Η δ�ναμη των λ�ξεων λειτουργε� π�ντα καταλυτικ� στη ψυχοσ�νθεση των ανθρ�πων. Αλλ� οι λ�ξεις απ� μ�νες τους θα �ταν κεν� σχ�ματα �νευ νο�ματος, δ�χως το �ρρητο μυστ�ριο να τις νοηματοδοτε� κατ’ ουσ�αν, χαριτ�νοντας με το�το τον τρ�πο την �παρξ� μας. Ποιο ν�ημα στ’ αλ�θεια θα ε�χε ο χαιρετισμ�ς «Χα�ρε!» που απη�θυνε ο Αρχ�γγελος στη Θεοτ�κο, αν η �δια δεν αποδ�χονταν ελε�θερα κι’ αβ�αστα τη θε�κ� πρ�σκληση; Η πρ�κληση που αποτελε� π�ντα πρ�σκληση στη ζω�… Και η αποδοχ� αυτ� τη μεταμ�ρφωσε απ� �να απλ� κορ�τσι της Παλαιστ�νης σε μητ�ρα του Θεο�… Αλλ� το αληθιν� μεγαλε�ο μον�χα μ�σα στην αγ�α απλ�τητα αναπν�ει και υπ�ρχει…
Το πρ�σωπο της Θεοτ�κου ως το κατεξοχ�ν πρ�τυπο του κ�θε αγωνιζ�μενου ανθρ�που, αλλ� ταυτοχρ�νως και ως το απ�λυτο πρ�τυπο ελευθερ�ας, οντολογ�ας που νικ� κατ� κρ�τος κ�θε ηθικισμ�, αποτελε� το πλ�ον αγαπημ�νο πρ�σωπο στις καρδι�ς των ανθρ�πων. Επειδ� μας θυμ�ζει καθημεριν� πως η κ�θε στιγμ� μπορε� να μεταμορφωθε� σε θα�μα, ο π�νος σε χαρ�, ο θ�νατος σε ζω�…
φωτογραφ�α: π�νακας Δομ�νικου Θεοτοκ�πουλου, "Η Κο�μησις της Θεοτ�κου", στην Ερμο�πολη της Σ�ρου.
«Τ�ποτα δεν π�ει χαμ�νο
στη χαμ�νη σου ζω�,
τ’ �νειρ� σου αναστα�νω
και το κ�θε σου “γιατ�”…».

Αφ�νοντας π�σω μου τη θεριν� Θεσσαλον�κη μου… Φθινοπωριν� αερ�κι στην Κρ�τη. Αν και το καλοκα�ρι ακ�μη αντιστ�κεται σθεναρ�. Περπατ� στην πλατε�α Ελευθερ�ας. Παρατηρ� απ�ναντ� μου μια επιγραφ�… �να σ�νθημα απ� μια πορε�α ξεχασμ�νη… Απ� �ναν αγ�να που δεν πρ�λαβε καν να δοθε�, καθ�ς του �ξιζε… «Πολ�τες εναντ�ον χρ�ους». «Δαυ�δ εναντ�ον Γολι�θ…». Σκ�φτομαι μ�σα μου… «Ναι… Αλλ� τελικ�ς», ξανασκ�φτομαι, «ο σχεδ�ν �οπλος Δαυ�δ ν�κησε τον ισχυρ�τατο και αλαζονικ� Γολι�θ…». Μ�πως τελικ� η �λη μας δ�ναμη κρ�βεται στην αδυναμ�α μας; Ο Πα�λος, ο των Εθν�ν απ�στολος, κ�τι �ξερε…
«Σου ε�παν ψ�ματα πολλ�…», καθ�ς λ�ει ο ποιητ�ς… Αγαν�χτησες… �φησες την αναπαυτικ� πολυθρ�να σου, που κο�μιζε καλ� τη συνε�δησ� σου για χρ�νια και βγ�κες στην πλατε�α… Συν�ντησες και τον �λλον στην πλατε�α… Εκε�νον που τον ε�χες αφ�σει π�σω σου σε μια �λλη πορε�α… Σ’ �να καφενε�ο καθ�ς π�νατε ρακ�μελα… Τ�τε που ακ�μη μπορο�σατε να ερωτε�εστε… Π�λεψες ν’ αντισταθε�ς… Μαζ� παλ�ψατε… �ξιζε και μ�νο η συν�ντηση… �ξιζε και μ�νο ο αγ�νας…
�θελες να τιμωρ�σεις τους εν�χους… �διωξες τους κλ�φτες… �τσι ν�μιζες… Αλλ� �φερες τους δολοφ�νους… �βαλες το λ�κο να φυλ�ει τα πρ�βατα… Νοστ�λγησες �σως �λλες εποχ�ς… Που φ�ρνουν ανατριχ�λα στη θ�μησ� σου… Και η μν�μη σου; Που π�γε η μν�μη σου που την �λεγαν «Π�νδο και �θω» καταπ�ς λ�ει ο ποιητ�ς;
�χασες την ομορφι� της κ�θε στιγμ�ς… Την ομορφι� της �κπληξης…�χασες τον �λλον… Το �διο σου το πρ�σωπο…
«Μ�σα στη θλ�ψη της απ�ραντης μετρι�τητας, που μας πν�γει απ� παντο�, παρηγορι�μαι �τι κ�που, σε κ�ποιο καμαρ�κι, κ�ποιοι πεισματ�ρηδες αγων�ζονται να εξουδετερ�σουν τη φθορ�...». Ελ�της. Και π�λι. Καιρ�ς να ξεχ�σουμε το χρ�ος… Και να θυμηθο�με και π�λι το αληθιν� χρ�ος μας… Τα χρ�ος μας απ�ναντι στη ζω�… Σταματ� να γρ�φω. Φε�γω… Π�ω στη θ�λασσα…
«Π�με μαζ� κι’ ας μας λιθοβολο�ν.
Κι’ ας μας φων�ζουν αεροβ�τες...
Φ�λε μου �σοι δεν �νιωσαν ποτ� με τι
Σ�δερο με τι π�τρες τι α�μα τι φωτι�
Χτ�ζουμε ονειρευ�μαστε και τραγουδο�με!».
Οδυσσ�ας Ελ�της

Ο λ�γος της σ�γχρονης επιστ�μης για το μυστ�ριο του �ρωτα
Μια �κρως ενδιαφ�ρουσα ημερ�δα �λαβε χ�ρα στην π�λη της Θεσσαλον�κης την Τετ�ρτη στις 16 του Μ�η 2012 στην Α�θουσα Δημοτικο� Συμβουλ�ου, στο ν�ο Δημαρχιακ� Μ�γαρο Θεσσαλον�κης και τελο�σε υπ� την αιγ�δα της Πρυτανε�ας του Α.Π.Θ. Η Διεπιστημονικ� Ημερ�δα με θ�μα «Ερωτας και Σεξουαλικ�τητα», διοργαν�θηκε με πλ�ρη επιτυχ�α, με πρωτοβουλ�α προπτυχιακ�ν, μεταπτυχιακ�ν φοιτητ�ν, μελ�ν ΔΕΠ, υποψ�φιων διδακτ�ρων, διδακτ�ρων και �λλων τμημ�των του Α.Π.Θ (Φιλοσοφ�ας, Θεολογ�ας, Φιλολογ�ας, Ιστορ�ας - Αρχαιολογ�ας, Νομικ�ς, Ιατρικ�ς, Βιολογ�ας).
Πιο αναλυτικ� οι εισηγητ�ς �ταν
ο κ. Ζαχαρ�ας Σκο�ρας, καθηγητ�ς Βιολογ�ας Α.Π.Θ. με θ�μα: «Το sex δια μ�σου της εξ�λιξης: απ� τους μικροοργανισμο�ς στον �νθρωπο»,
ο κ. Λουκ�ς Αθανασι�δης, Ψυχ�ατρος, Επ�κ. Καθηγητ�ς Ιατρικ�ς Α.Π.Θ. με θ�μα: «Η ψυχογεν�ς σεξουαλικ� δυσλειτουργ�α και η σχ�ση του ζευγαριο�»,
ο κ. Ισ�δωρος Μαρτ�δης, Ψυχ�ατρος με θ�μα: «�ρωτας, Αγ�πη και Σεξουαλικ�τητα»,
ο κ. Γε�ργιος Νο�σκαλης, Λ�κτορας Νομικ�ς Α.Π.Θ. με θ�μα: «Προστασ�α της γενετ�σιας ελευθερ�ας και αξιοπρ�πειας των ανηλ�κων στο διαδ�κτυο»,
η κ. Ν�κη Παπαγεωργ�ου, Επ�κ. Καθηγ. Κοινωνιολογ�ας Τμ. Θεολογ�ας Α.Π.Θ. με θ�μα: «�μφυλες ταυτ�τητες και σεξουαλικ�τητα στο κοινωνικ� περιβ�λλον»,
η κ. Θ�μις Βελ�νη, Διδ�κτορας του Τμ�ματος Ιστορ�ας, Αρχαιολογ�ας και Ιστορ�ας της Τ�χνης, Α.Π.Θ. με θ�μα: «�μφυλες πολικ�τητες και αμφισημ�ες στην καλλιτεχνικ� δημιουργ�α»,
ο κ. Παναγι�της Υφαντ�ς, Επ�κ. Καθηγητ�ς Θεολογ�ας Α.Π.Θ. με θ�μα: «Ο αγιασμ�ς ως αγγελοπο�ηση: Μια κριτικ� προσ�γγιση της ανθρωπολογ�ας του αγ�ου Νεοφ�του του Εγκλε�στου»,
η κ. Ελ�νη Οικον�μου, Επ�κ. Καθηγ�τρια Θεολογ�ας Α.Π.Θ. με θ�μα: «Ο δι�φυλος �ρωτας στα σλαβικ� συναξ�ρια»,
ο κ. Δημ�τριος Θεοχ�ρης, Υποψ. Διδ�κτορας τμ�ματος Φιλολογ�ας Α.Π.Θ. με θ�μα: «Κικλ�σκω μ�γαν, ἁγν�ν, ἐρ�σμιον, ἡδ�ν ἔρωτα.» �ψεις του �ρωτα στις ελληνικ�ς επιγραφ�ς»,
η κ. Ελ�νη Τσ�τσου, Υποψ. Διδ�κτορας τμ�ματος Θεολογ�ας Α.Π.Θ. με θ�μα: «Θεραπευτικ� μητρικ� φυλαχτ�: Προστατε�ουν τη μ�τρα � διεγε�ρουν την ερωτικ� επιθυμ�α;»,
η κ. Αγγελικ� Ζι�κα, Επ�κουρος Καθηγ�τρια Θεολογ�ας Α.Π.Θ. με θ�μα: «Τα πολλαπλ� πρ�σωπα του �ρωτα στις θρησκε�ες του κ�σμου»,
ο κ. Μιλτι�δης Κωνσταντ�νου, Καθηγητ�ς Θεολογ�ας Α.Π.Θ. με θ�μα: «Το ζ�τημα της ανθρ�πινης σεξουαλικ�τητας στις αρχα�ες βιβλικ�ς παραδ�σεις»,
κ. Π�τρος Βασιλει�δης, Καθηγητ�ς Θεολογ�ας Α.Π.Θ. με θ�μα: «Μαρ�α η Μαγδαλην�. Απ� προβεβλημ�νη απ�στολος σε σ�μβολο �ρωτα και σεξουαλικ�τητα»,
ο κ. Χρυσ�στομος Σταμο�λης, Καθηγητ�ς Θεολογ�ας Α.Π.Θ. με θ�μα: «Η συμπλοκ� των σωμ�των και η ερωτικ� συγκρ�τηση του β�ου. Ο �ρως, η σεξουαλικ�τητα, η επιθυμ�α και οι ηδον�ς στη θεολογ�α της Ορθ�δοξης Ανατολ�ς»,
ο κ. Φ�τιος Ιωανν�δης, Αναπλ. Καθηγητ�ς Θεολογ�ας Α.Π.Θ. με θ�μα: «�ρωτας και Σεξουαλικ�τητα στη δυτικ� εκκλησιαστικ� παρ�δοση».
Εξαιρετικ� ενδιαφ�ρον παρουσ�ασε κι η εισ�γηση του κ. Παναγι�τη Δ�ικου, Επ�κ. Καθηγητ� Φιλοσοφ�ας Α.Π.Θ. με θ�μα: «Ο φ�βος μπροστ� στον �ρωτα», ο οπο�ος μ�λησε για τον φ�βο απ�ναντι στον �ρωτα και τους ανασταλτικο�ς παρ�γοντες που εμποδ�ζουν τη β�ωση της χαρ�ς του �ρωτα.
Η σκ�ψη των εισηγητ�ν ξεπ�ρασε κ�θε προσδοκ�α και προκ�λεσε πλ�θος ερωτ�σεων εκ μ�ρους του κοινο�. Η παρουσ�α των φοιτητ�ν στην α�θουσα �ταν κ�τι παραπ�νω απ� εμφαν�ς και το ενδιαφ�ρον που προκλ�θηκε απ� τις εισηγ�σεις των ομιλητ�ν αυξ�νονταν συνεχ�ς, κ�τι που φανερ�νει την �κρως επιτυχημ�νη διεξαγωγ� της ημερ�δας. Ο �ντονος δι�λογος που προκλ�θηκε απ’ �λες τις πλευρ�ς οδ�γησε σε μια δημιουργικ� σ�νθεση απ�ψεων, φανερ�νοντας πως το φλ�γον αυτ� ζ�τημα, απασχολε� ιδια�τερα τον κ�θε �νθρωπο, αλλ� και ιδια�τερα τον �νθρωπο της Ορθοδοξ�ας, ο οπο�ος εγκλωβισμ�νος σε πλ�θος δαιμονοποι�σεων και προκαταλ�ψεων, δεν αφ�νεται ελε�θερος στην ομορφι� του �ρωτα.
�τσι, σε το�τη την προοπτικ�, ιδια�τερο ενδιαφ�ρον συν τοις �λλοις, παρουσ�ασαν ιδια�τερα οι εισηγ�σεις του κ. Παναγι�τη Υφαντ� Επ�κ. Καθηγητο� Θεολογ�ας Α.Π.Θ. και του κ. Μιλτι�δη Κωνσταντ�νου Καθηγητο� Θεολογ�ας του Α.Π.Θ. οι οπο�οι ξεχ�ρισαν με τη δυναμικ� παρουσ�α τους, καθ�ς και του Προ�δρου του Τμ�ματος Θεολογ�ας της Θεολογικ�ς Σχολ�ς του Α.Π.Θ. και Καθηγητο� Θεολογ�ας του Α.Π.Θ. κ. Χρυσ�στομου Σταμο�λη, ο οπο�ος αφο� πρ�τα �φερε στο φως τις σκ�ψεις των Πατ�ρων της Εκκλησ�ας μας για την ερωτικ�τητα του ανθρ�που και την απενεχοπο�ηση της σωματικ�τητ�ς του, �πειτα �κλεισε την εξαιρετικ� εισ�γησ� του, �πως π�ντα με ποιητικ� τρ�πο. Ο εκδοτικ�ς ο�κος «Αρμ�ς» �ταν ο χορηγ�ς της Διεπιστημονικ�ς Ημερ�δας, η οπο�α θα εκδοθε� και σε βιβλ�ο απ� τον �διο εκδοτικ� ο�κο. Ελπ�ζουμε στο μ�λλον να συνεχιστο�ν τ�τοιες αξι�λογες πρωτοβουλ�ες και αξ�ζουν πραγματικ� πολλ� συγχαρητ�ρια σ’ �λους τους διοργανωτ�ς.
«Μητ�ρα, μεγαλ�ψυχη στον π�νο και στη δ�ξα,
κι αν στο κρυφ� μυστ�ριο ζουν π�ντα τα παιδι� σου
με λογισμ� και μ' �νειρο, τι χ�ρ' �χουν τα μ�τια...»
Διον�σιος Σολωμ�ς, «Ελε�θεροι Πολιορκημ�νοι»

25η Μαρτ�ου. Η ημερομην�α-σ�μβολο �φτασε και π�λι. Η κραυγ� της λευτερι�ς μ�σα στην �νοιξη… Η αληθιν� επ-Αν�σταση. Ποιος �μως τιμ� στ’ αλ�θεια το�τη την αληθιν� Αν�σταση του γ�νους; Αυτ� το διαχρονικ� και οικουμενικ� μ�νυμα της λευτερι�ς, της ανυπ�τακτης εκε�νης ψυχ�ς που δεν συμβιβ�ζεται, προτιμ�ντας το θ�νατο. Αυτ� το μ�νυμα ζω�ς και ακατ�παυστου αγ�να θα �πρεπε να �ταν το μ�νο που θα ε�χε κυριε�σει τη ψυχ� μας απ’ �κρη σ’ �κρη. Οι εθνικιστικ�ς εξ�ρσεις, οι παρελ�σεις, οι παρ�τες, τα κοστο�μια των επισ�μων, ποιον επισ�μων δηλαδ�, αφο� κανε�ς δεν τους αποδ�χεται ως εκπροσ�πους του πλ�ον και πολ� περισσ�τερο ως �ξιους τιμητ�ς των ηρ�ων, οι τυμπανοκρουσ�ες και οι πανηγυρισμο�, τι σχ�ση μπορο�ν στ’ αλ�θεια να �χουν με το αληθιν� πνε�μα των ταπειν�ν αγωνιστ�ν του 1821;
Κι �μως �λο αυτ� το εθνικιστικ� πανηγ�ρι αντιβα�νει στο πνε�μα των ηρ�ων, οι οπο�οι χαρακτηριζ�ταν απ� αγν� και �δολο πατριωτισμ�, απ� μια αληθιν� και ανιδιοτελ� αγ�πη για τη λευτερι� και την πατρ�δα, απ� μια αγ�πη και �να π�θος που δεν εξαγορ�ζονται μ’ �λο το χρυσ�φι του κ�σμου. Το �θος εκε�νων των ηρ�ων, η σεμν�τητα της ψυχ�ς τους και το μεγαλε�ο των μορφ�ν τους, ε�ναι τα μ�να που οφε�λουμε να κρατ�με βαθι� μ�σα στην καρδι� μας, ως εκε�να τα αι�νια σ�μβολα που μας δε�χνουν το δρ�μο και μας οδηγο�ν μπροστ�, «π�ρα απ� την �κρη της απελπισι�ς», καθ�ς λ�ει ο ποιητ�ς. Η διατ�ρηση της μν�μης τους εκ μ�ρους μας και η δημιουργικ� σ�νθεση της σκ�ψης και της πρ�ξης τους, αποτελε� τη μ�γιστη απ�δοση τιμ�ς στα τιμημ�να τους πρ�σωπα. Ας τους κρατ�σουμε λοιπ�ν π�ντα ζωντανο�ς βαθι� μ�σα στη ζεστ� καρδι� μας.
Οι Τρεις Ιερ�ρχες. Βασ�λειος ο Μ�γας. Ιερ�ς Χρυσ�στομος. �γιος Γρηγ�ριος ο Θεολ�γος. Προσων�μια βαρι�, γεμ�τα απ� την αγ�πη και την τιμ� της Εκκλησ�ας προς το πρ�σωπ� τους. Της Εκκλησ�ας εκε�νης, που εν�νει τα διεστ�τα, της μ�νης αληθιν�ς. Του ολοζ�ντανου Σ�ματος του Χριστο� που πορε�εται δραματικ� αν� τους αι�νες. �χι του απ�νθρωπου εκε�νου συστ�ματος που απομακρ�νει τον �νθρωπο απ� τον �νθρωπο και τον �νθρωπο απ� τον Θε�…
Βασ�λειος ο Μ�γας. Με μια Εμμ�λεια ως μητ�ρα δ�πλα του π�ς να μη μεταμορφωθε� σε Μ�γας. Το �διο και ο Ιω�ννης ο Χρυσ�στομος. Με την Ανθο�σα για μητ�ρα του, �νθισε ολ�κληρος. Και ο Γρηγ�ριος. Π�ς αλλι�ς θα γιν�ταν Θεολογ�ς δ�χως μια Ν�ννα στο πλευρ� του. Η μητ�ρα, �τι ιερ�τερο στον κ�σμο, φυτε�ει το λουλο�δι για το �ρωμα του α�ριο. Σπ�ρνει τη ζω�. Νικ� κ�θε θ�νατο.
Και οι τρεις �νθρωποι αληθινο�. Και οι τρεις ανοιχτ� μυαλ�. Πανεπιστ�μονες του καιρο� τους. Και με την καρδι� π�ντα γεμ�τη απ� εκε�νη την ανυπ�κριτη αγ�πη. Τη μ�νη αληθιν�. Αντιστ�θηκαν στην εξουσ�α της εποχ�ς τους. Απ�δειξαν εν �ργω και �χι μον�χα εν λ�γω τα πιστε�ω και τις αρχ�ς τους. �δωσαν τα φ�τα του νου τους σε μια εποχ� σκ�τους και φανατισμο�. �δωσαν στο τ�λος την �δια τους τη ζω�. Παραμ�νουν το �διο διαχρονικο� και επ�καιροι παρ� ποτ�. Οι Τρεις Ιερ�ρχες με την ευρ�τατη παιδε�α τους, το �θος του χαρακτ�ρα τους και το παρ�δειγμα της ζω�ς τους, �νοιξαν για �λους εμ�ς ν�ους δρ�μους προς το μ�λλον… Και τον ομορφ�τερο απ’ �λους… Τον δρ�μο της ζω�ς…
Το μυστ�ριο της Σ�ρκωσης, το �ργο της ενανθρωπ�σεως,[1] δεν μ�νει απλ�ς στον χ�ρο του συμβ�λου, αλλ� οδηγε� στην αληθιν� εν Χριστ� ζω� της οντολογικ�ς ελευθερ�ας και της αλ�θειας. Και ο Θε�ς μον�χα μ�σα απ� τον �νθρωπο δ�ναται να κατανοηθε�, �στε να επ�λθει η πολυπ�θητη �νωση. Το�τη η πορε�α ολοκληρ�νεται π�ντα μ�σα στην προοπτικ� της ολοκληρωτικ�ς πρ�σληψης του �λλου, αφο� προηγηθε� η απ�λυτη κ�νωση η οπο�α προ�ποθ�τει την ανυπ�κριτη αγ�πη. Η αγ�πη ε�ναι μια �ξοδος απ� τον εαυτ� μας, μια κ�νηση εξ�δου του εαυτο� μας προς τον �λλον.
�πως ο Σαρκωμ�νος Λ�γος εξ�ρχεται[2] απ� τη βεβαι�τητα της ενδοτριαδικ�ς κοινων�ας ως ἔρως μανικ�ς, �τσι και ο �νθρωπος αγων�ζεται στο πρ�τυπο Εκε�νου, του οπο�ου οφε�λει να γ�νει εραστ�ς.[3] Η αγ�πη του Σαρκωμ�νου Λ�γου αδει�ζει μ�νο επειδ� εκχωρε� τον �λλον, δε συγχωρε� απλ�ς τον �νθρωπο, μα τον χωρ� ολ�κληρο μ�σα στη σ�ρκα του επειδ�, «Τ� γ�ρ ἀπροσληπτον ἀθερ�πευτον·», καθ�ς διακηρ�σσει ο �γιος Γρηγ�ριος ο Θεολ�γος.[4] Ο �νθρωπος σ�ζεται μον�χα μ�σα απ� την οντολογικ� μεταμ�ρφωση της ενια�ας ψυχοσωματικ�ς οντ�τητ�ς του.
Ο Θε�ς ως αγ�πη αποτελε� την οντολογικ� ελευθερ�α η οπο�α εκδηλ�νεται ως φυσικ� κινητικ�τητα προς �λη τη Κτ�ση, εκφρ�ζοντας με τον ομορφ�τερο τρ�πο την δωρηθε�σα στον �νθρωπο οντολογικ� ελευθερ�α. Η υποστατικ� �νωση του Θεο� Λ�γου ε�ναι �νας �ρωτας �νευ ορ�ων, καθ�ς ο Χριστ�ς μ�σα σε μια ερωτικ� εκστατικ�τητα προσ�λαβε τα π�ντα απ� τον �νθρωπο, το γ�λιο, τον π�νο, την ερωτικ�τητα, εκτ�ς -λ�γω της τελει�τητας της θε�κ�ς φ�σε�ς του- της αμαρτ�ας, καθ�ς εκε�νη αποτελε� παρ� φ�σιν κατ�σταση του ανθρ�που και ως τ�λειος �νθρωπος, �χοντας ελε�θερη βο�ληση και θ�ληση, οδ�γησε στην καταξ�ωση του ανθρ�πινου προσ�που μ�σα απ� την ελευθερ�α της αγ�πης. Εξ�λλου το κατεξοχ�ν χαρακτηριστικ� γν�ρισμα του ανθρ�πινου προσ�που ε�ναι η �παρξη ελε�θερης βο�λησης.
Ο Θε�ς, η σταυρωμ�νη αγ�πη και το μ�γα �λεος, σ�ζουν τον �λον �νθρωπο, σε συνδυασμ� με την ορθ� χρ�ση του αυτεξουσ�ου του ανθρ�που και �χι το σ�στημα της θρησκε�ας. Η αλ�θεια αυτ� της μεγ�λης φιλευσπλαχν�ας του Θεο� κορυφ�νεται στη σταυρικ� θυσ�α του Χριστο�, μια θυσ�α που οδ�γησε τον �νθρωπο στην αληθιν� ζω�. Η μεγαλ�τερη �κφραση του ελ�ους και της αγ�πης του Θεο� εκφρ�ζεται με την Στα�ρωση του Χριστο�, το κατεξοχ�ν σταυροαναστ�σιμο σχ�μα της εκστατικ�ς αγ�πης. Ο θε�ος εκστατικ�ς �ρωτας, η ερωτικ� �κσταση ως εκ-σταση, ως κατ�σταση �ξω απ� τη στ�ση, ως κ�νηση προς την �παρξη και �ξοδος προς τη ζω�, σπ�ει τα δεσμ� της πτωτικ�ς σ�ρκας, �ταν εκε�νη δεν αποτελε� μ�ρος της ενια�ας ψυχοσωματικ�ς εν�τητας του ανθρ�που και μας εν�νει με τον Εσταυρωμ�νο �ρωτα, τον Χριστ�.[5]
Ο �νθρωπος ε�ναι Θε�ς απ� τη στιγμ� που θα ανακαλ�ψει μ�σα του τον Θε� και ποθ�σει να ενωθε� με τη θε�κ� δι�σταση. Σ’ αυτ� τη πορε�α της ανακ�λυψης του Θεο�, σ�γουρα θα υπ�ρξουν λ�θη και παραλε�ψεις. Μα η ζω� μον�χα σε αστοχ�ες χτ�ζεται κι’ ανδρ�νεται, καθ�ς �νθρωπος ε�ναι αυτ�ς που τολμ� να κ�νει λ�θος, γιατ� απ� τα λ�θη οδηγε�ται κανε�ς στο σωστ� δρ�μο και κατ’ επ�κτασιν στην αλ�θεια. Τα βρ�δια να ε�σαι αν�συχος, �γρυπνος και διψασμ�νος κι’ �τσι π�ντα αγωνιζ�μενος και γεμ�τος αγων�α να διασ�ζεις την αλ�θεια «Nα ’σαι αν�συχος, αφχαρ�στητος, απροσ�ρμοστος π�ντα».[6] Και διασ�ζοντας την αλ�θεια, να αφ�νεις χ�ρο ν’ αναπν�ει η ελπ�δα.
Η αγ�α αβεβαι�τητα οδηγε� στην μ�νη αληθιν� αγι�τητα[7] και οι δρ�μοι της αγι�τητας σπ�ζουν τα �ρια του συστ�ματος.[8] Π�ς μπορε� ο Θε�ς να ενωθε� με τον �νθρωπο; Π�ς συντελ�στηκε το μυστ�ριο της Σ�ρκωσης; Ποι� ε�ναι τα �ρια της ανθρ�πινης φ�σης που προσλαμβ�νει ο Θε�ς Λ�γος; Π�ς πορε�τηκε το πρ�σωπο του Χριστο� στην Ιστορ�α της ανθρωπ�τητας; Ποι�ς ε�ναι οι συν�πειες του μυστηρ�ου της �νωσης στον �νθρωπο; Ποι� ε�ναι η αληθιν� Εκκλησ�α; Και ποια τα �ρι� της; Υπ�ρχουν στ’ αλ�θεια �ρια στην αγ�πη του Θεο�; Ποι� ε�ναι το αληθιν� χρ�ος του αγωνιζ�μενου ανθρ�που; �λα το�τα τα ερωτ�ματα βρ�σκουν την απ�ντησ� τους μον�χα μ�σα απ� το απ’ αι�νων μυστ�ριο, μ�νο μ�σα απ� το �ρρητο μυστ�ριο της Σ�ρκωσης.
[1] N�κου Ματσο�κα, Δογματικ� και Συμβολικ� Θεολογ�α Β�. �κθεση της ορθ�δοξης π�στης σε αντιπαρ�θεση με τη δυτικ� χριστιανοσ�νη, εκδ. Πουρναρ�, Θεσσαλον�κη 2007, σσ. 286-287: «Ωστ�σο η υποστατικ� �νωση και η υποστατικ� ταυτ�τητα παραμ�νουν π�ντοτε στο μυστ�ριο της ενανθρ�πησης, πριν απ� τη στα�ρωση, ακ�μα και κατ� την κ�θοδο του Χριστο� στον �δη, και μετ� την αν�σταση. Βεβα�ως μετ� την αν�σταση, ο Χριστ�ς ε�ναι απαλλαγμ�νος απ� τα αδι�βλητα φυσικ� π�θη, αλλ� το�το συμβα�νει γιατ� αρχ�ζει ν�α φ�ση του σωτηρ�ου δρ�ματος, �που δεν γ�νεται κατ� παραχ�ρηση καμι� εκδ�λωση αδι�βλητου φυσικο� π�θους».
[2] Μαξ�μου Ομολογητο�, Κεφ�λαια δι�φορα θεολογικ� τ� κα� οἰκονομικᾶ, PG 90, 1384ΒC: «Ὅθεν, ὡς μ�ν ἔρως ὑπ�ρχον κα� ἀγαπην, κινεῖται· ὡς ἐραστον κα� ἀγαπητ�ν, κ�νει πρ�ς ἑαυτ� π�ντα τ� ἔρωτος κα� ἀγ�πης δεκτικ�».
[3] Ιω�ννου της Κλ�μακος, PG 88, 1156C: «Μακ�ριος ὅστις τοιοῦτον πρ�ς Θε�ν ἐκτησατο ἔρωτα, οἰον μανικος ἐραστ�ς πρ�ς τ�ν ἑαυτοῦ ἐρωμ�νην κεκτηται».
[4] Γρηγορ�ου Θεολ�γου, Επιστολ� 101, PG 37, 181C: «Τ� γ�ρ ἀπροσληπτον ἀθερ�πευτον· ὁ δ� ἠνωται Θεω, τοῦτο κα� σ�ζεται».
[5] Διονυσ�ου Αρεοπαγ�του, Περ� θειῶν ὀνομ�των, PG 3, 776Α: «Ἐστιν ὁ θεῖος ἔρως κα� ἐκστατικ�ς· ἐξιστησι γ�ρ ἑαυτῶν το�ς ἐρωντας, ὡς ζῆν κα� κινεισθαι οὐκ ἐκε�νους, ἀλλ’ ἐν αὐτοις το�ς ἐρωμ�νους. Κα� δηλουσι τ� προλεχθ�ντα, μᾶλλον δ� ὁ μ�γας Παῦλος τῷ θειῳ τουτω κατεχ�μενος ἐρωτι, κα� λ�γων· Ζῶ ἐγ� οὐκ�τι, ζῆ δ� ἐν ἐμο� Χριστ�ς, ὡς ἀληθ�ς ἐραστ�ς, κα� ἐξεστηκως κατ’ αὐτ�ν λ�γοντα, κα� ἐξεστηκοτες Θεω· κα� π�λιν ὡς ἀν� μ�ρος ἐρωμ�νος παρ� τοῦ ὑπ�ρτερου Θεοῦ προνοητικως, οὐ ζῶν τ�ν ἑαυτοῦ ζω�ν, ἀλλ� τ�ν τοῦ ἐραστου, ὀτε λ�γει· Ὡς ἀποθν�σκοντες, κα� ἰδο� ζῶμεν».
[6] Ν�κου Καζαντζ�κη, Ασκητικ�, εκδ. Ελ. Καζαντζ�κη, Αθ�να 1971, σ. 31.
[7] Χρυσ�στομου Σταμο�λη, Κ�λλος το �γιον. Προλεγ�μενα στη φιλ�καλη αισθητικ� της Ορθοδοξ�ας, εκδ. Ακρ�τας, Αθ�να 2004, σ. 20: «Πρ�κειται κατ� β�ση για την αυτοσυνειδ�σια των αγ�ων του Θεο�, που προκρ�νει την υποκειμενικ�, δηλαδ� �κρως προσωπικ� και οπωσδ�ποτε �χι ατομιστικ� καταν�ηση των μυστηρ�ων του Θεο�, που αποκλε�οντας παρ�λληλα τις επισφαλε�ς αντικειμενικ�τητες, που καταργο�ν το πρ�σωπο και βοηθο�ν στη δημιουργ�α απρ�σωπων θεσμικ�ν βεβαιοτ�των ολοκληρωτικο� χαρακτ�ρα. Ο �γιος της Ορθοδοξ�ας υπ�ρξε π�ντοτε ανασφαλ�ς, αβ�βαιος, αδ�ναμος, χαρακτηριστικ� που βρ�σκονται στον αντ�ποδα της αυτ�ρκειας, που ε�ναι [κατ� τον Αρχιμ. Σωφρ�νιο Σαχ�ρωφ] “σ�μπτωμα � πνευματικ�ς παραλ�σεως � πτ�σεως”».
[8] Iω�ννου Χρυσοστ�μου, Ὁμιλ�α ὀτε τῆς ἐκκλησ�ας ἔξω εὑρεθεῖς Εὐτροπιος ἀπεσπασθη, 15, PG 52, 410: «Ἐπειδ� οὔν ἠδει ὁ Δεσπ�της ἠμων ὅτι ἄν μ�αν ὁδ�ν τεμη, πολλο� ἐχουσιν ὀκνησαι, ποικιλας ἐτεμεν ὁδο�ς…πολλο� οἱ β�οι, ἀλλ� εἰς ὁ παρ�δεισος…».
«Και θα λ�βουνε τα �νειρα εκδ�κηση…»
Τι να πει κανε�ς για το Πολυτεχνε�ο… Η σιωπ� και μον�χα αυτ� μπορε� να εκφρ�σει το μεγαλε�ο εκε�νων των παιδι�ν που �βαλαν τα κορμι� τους μπροστ� στην αμερικανοκ�νητη στρατιωτικ� χο�ντα… Ποιος μπορε� να μιλ�σει επ�ξια για �λους εκε�νους τους ωρα�ους και τους τρελο�ς… Τους ελε�θερους πολιορκημ�νους… �σως μον�χα οι ποιητ�ς μας… «Και η �νοιξη ολο�να τους κυρ�ευε. Σαν να μην �τανε �λλος δρ�μος π�νω σε ολ�κερη τη γη, για να περ�σει η �νοιξη παρ� μοναχ� αυτ�ς, και να τον ε�χαν π�ρει αμ�λητοι, κοιτ�ζοντας πολ� μακρι�, π�ρα απ� την �κρη της απελπισι�ς, τη Γαλην� που �μελλαν να γ�νουν, οι ν�οι με τα πρησμ�να π�δια που τους �λεγαν αλ�τες, και οι �ντρες, και οι γυνα�κες, και οι λαβωμ�νοι με τον επ�δεσμο και τα δεκαν�κια». Π�ντα χτυπο�ν μ�σα στην καρδι�, εκε� βαθι�, τα συγκλονιστικ� λ�για του ηλιοπ�τη Ελ�τη…
Η γενι� του Πολυτεχνε�ου χαρακτηρ�στηκε απ� τους αγ�νες της εν�ντια στη χυδαι�τητα και στην εωσφορικ� αλαζονε�α εν�ς ανελε�θερου απολυταρχικο� καθεστ�τος και απ� το �ραμα και τη δ�ψα για Ελευθερ�α. Και ε�ναι πραγματικ� �δικο να καταλογ�ζεται σε μια ολ�κληρη γενι� η σημεριν� παρακμιακ� κατ�σταση της ελληνικ�ς κοινων�ας. �πως π�ντα, σε κ�θε πτυχ� της ζω�ς και της Ιστορ�ας, υπ�ρχουν οι �ρωες, αλλ� και οι προδ�τες. �πως συμβα�νει π�ντα σε κ�θε αγ�να. �πως για παρ�δειγμα συμβα�νει και στην ακαδημα�κ� κοιν�τητα. Υπ�ρχουν καθηγητ�ς γεμ�τοι απ� την αλαζονε�α της εξουσ�ας τους. Αυτ� �μως δεν σημα�νει πως δεν υπ�ρχουν και αληθινο� δ�σκαλοι που εμπν�ουν και ανο�γουν τους δρ�μους του μ�λλοντος μας. Υπ�ρξαν λοιπ�ν στ’ αλ�θεια και νεκρο� πεσ�ντες �ρωες στο Πολυτεχνε�ο… Με πρ�το τον αι�νιο �φηβο απ� την μαρτυρικ� Κ�προ, Διομ�δη Κομνην�, να περν� στην αθανασ�α με μια σφα�ρα στην καρδι�… Αλλ� και αληθινο� �ρωες που δεν εξαργ�ρωσαν πολιτικ� την αντιστασιακ� τους δρ�ση και που ποτ� δεν συνθηκολ�γησαν με την ψυχ� τους…
Το Πολυτεχνε�ο αποτελε� το κατεξοχ�ν διαχρονικ� κι αι�νιο σ�μβολο της ελευθερ�ας… Και θα αποτελε� π�ντα ανεξ�ντλητη πηγ� �μπνευσης -ιδια�τερα για τους ν�ους- και α�ναο κ�λεσμα στον διαρκ� αγ�να. Ας πο�με λοιπ�ν ΟΧΙ στην ισοπ�δωση και ΝΑΙ στην διαφ�λαξη των πανανθρ�πινων αξι�ν και μ’ αυτ�ν τον τρ�πο στη δι�σωση του ανθρωπ�νου προσ�που. Για το Πολυτεχνε�ο δεν χρει�ζονται πολλ� λ�για… Μον�χα σεβασμ�ς και περισυλλογ� και �μπνευση για το παρ�ν του μ�λλοντ�ς μας… Και �σως μον�χα δυο λ�ξεις… �ρωτας για λευτερι�… Το Πολυτεχνε�ο ζει και θα ζει στα μ�τια των παιδι�ν... Κι �λοι εμε�ς ενωμ�νοι, κρατ�ντας ζωνταν� στη μν�μη μας αυτ� το αι�νιο σ�μβολο της ελευθερ�ας, να ορκιστο�με στα μ�τια των παιδι�ν πως θα αγωνιστο�με για �να καλ�τερο α�ριο… Για �να παρ�ν γεμ�το φως…
«�σοι τ� χ�λκεον χ�ρι
βαρ� του φ�βου αισθ�νονται,
ζυγ�ν δουλε�ας ας �χωσιν,
θ�λει αρετ�ν κα� τ�λμην η ελευθερ�α...».
Ωδ� εις Σ�μον
Ανδρ�ας Κ�λβος
���������� ������� ��� � �������� ������
-��� ����� ������ ��� �������� �������� ��� ������� �����-
�
������ ����� ��� �������� ����� ��� �� ��������� ���� ��� ���������� ����������... ���� ������� ����� ��� � ����� ��� ������� ��� �� ������ ���� ��� 1940. �� ���� ����� ��� �� ���� ������ ������������� ��� ��� ������ ��� ������� ���. ���� ������ � ����� �� �����, ���� ���� ���������� ���������� ���� ����. ����� ����� ������: �� ����� ��� ����� ���� ���… �� ��� �������� ��� �� ��� ������... ��� ������ �������� ��� �������� � ���� ���� ��� �������� ����, ������� ���� ���� �� ����� ��� �������, �� ��������� ��������� ��� ���� ���� ��� �����... �� �������� ����� �����, ����� ����� ������������ ��������� ��� �������� ������� � ���� ��� ���� �� ����; �� ������ ����������; ��� �� ����� ����� ��������� �� ������; ���� ��������… ����� ���� ������� �������� �������� �������. ����� ���� ������� �������� ������� �������.
�
�������� ������. ��� ������� ������� ����� ��� ������. �� ��� ������ ��� �������������� ������� � ������ ����������� �� ������������� ��� �������� ��� ����������� ��� �� ������� �������. ���� 13 ��� �������� ��� 1940 ���������� ��� ���� �����. �� ������� ��� ���� ���� ������ ��� ������� ��� ��� ������ ������������ ��� ��������, ����������� �������� ���� �� ���� 1945, �������� ��� ��� �� ���� �� ����� ����������� � ������� ��� ������ ��� ���� �����, ��� ���� ��� ��� �����. ��� �� �������� ����� �� ���� ��� �������… ��� ��� ������ ���� ��� ��������� �����, ��� ��� ���� ���� �����,������ �������� ����� ���� ��������������� ������, / �� ��� ����������� ����� ��� ����� ������, /��� ��� ������� ��������� ��� �������� ��� ����, /�������� ������ ��� ��� ������ ������ �� ������, /�������� �������� ��� �� ������� ���� ��� ���������…�.
�
������� ���� ��� ������ ����� ����,�������� ��� ������� �� ���� � ���� ���� ����� �������. ��� � ��� � ��� ������, � ��� �������������:������ ������� ��� ������� �� ������ ��� ��� ���� / ��� ������ � ��� ����� ������ ��������: ���������. / ������� ��� ��� �������� �������� ��� �����:� ���������� / ���� ���� �� �������� ��� ���� � �����.���� � ��������, � ���� ������� ��� �����, �� ���� ���� ������ ��� ������ �����,��������, ���� ������ ���, ��� ��������� � �������! / ���������, ��������� ����� ���, ��� � ��� �������! / ������ �������� �������� �������� ��� ������ ��� / ������ ������� �������� ��� ��������� / �����, �����, �����: �� ����� ��� ����!�.
�
������������� ���� �� ����������� ��� ��������� ����� ��� ������� �����, �� ��������� ��� ������������, � ������ ��� ��������� ���������, ��� ���������� ���, ���� ��� � ����� ���������� ��� ���������� ���������, �������� ������������� �� ����� ����. ����� ��������, �������� �� ��� ���� ��� ��� ������� ��� ���������� ��� �� ��������� ��� ������, ��� ����� ������, ������� ��� ���. ��� ������ ��� ��, �������� ����������, ������, ��� ������������� ���� ��� �������� ��� ��������� ��� ����� ������ ��� �������� ��� ��� ������ ��� ��� ���������� ������ ����������.�� ���o����� ������, � ��������������� ������� ���, � �������� ���� �������� ��� �������� ��� ����������, � �������� ��� �������, �������� ��� ��� �� ���������� ������� ��������� ����������.� ����� � ������� ��� ��������� �� �����, � ����� ��� ������ �� ��� ���� ��� �������.�

Ταξιδε�οντας στη γη της Κρ�της
«Γιατ� ε�μαι α�ρα εσπεριν�
πνο� καθ�ρια ζωνταν�
που κ�νει τα γερμ�να φ�λλα να θρο�ζουν…».

Α�ρα εσπεριν�… Τα κ�τρινα φο�λια, �νθη προσφορ�ς στην χ�ρη του αγ�ου. Ο �γιος Νικ�τας της ν�κης και του αγ�να. Ο Εσπεριν�ς διαχ�ονταν αν�μεσα στα δ�ντρα. Ο �χος αεροπλ�νων, σπονδ� κι’ αυτ�ς στον �γιο. «Κ�ριε εκ�κραξα…». Τα πε�κα να χορε�ουν αρμονικ� στο φ�σημα τ’ αν�μου. Η λεωφ�ρος Ικ�ρου. Ο �καρος που δε φοβ�ταν το π�ταγμα. Στ’ �νομα της Ελευθερ�ας. Κι’ ας γ�νει παραν�λωμα… Ας π�σει… Θα π�σει ελε�θερος… Και π�λι με τους �διους αγαπημ�νους… Με τη γλυκι� μου Σοφ�α, τη συγκινημ�νη απ� το κλ�μα της κατ�νυξης. Με τον Γι�ννη που χα�ρονταν τη συν�ντηση με τους ιπτ�μενους συναδ�λφους του. Με τον Αντ�νη που ανυπ�μονα χτυπο�σε την μικρ� καμπ�να. «Η Ελλ�δα που αντιστ�κεται… Η Ελλ�δα που επιμ�νει…».
Κι �στερα τ’ �λλο βρ�δυ στο θρυλικ� Φ�δελε. Στην ιδια�τερη πατρ�δα εν�ς �λλου μεγ�λου Κρητικο�. Του Δομ�νικου Θεοτοκ�πουλου. Του θρυλικο� El Greco. Που π�ντα ζωγρ�φιζε μεγ�λα τα φτερ� των αγγ�λων… για ν’ αγγ�ξει τον ουραν�… Απ�βραδο. Στη μον� του αγ�ου Παντελε�μονα. Π�νω στη δροσι� του βουνο�… Στη μαγε�α της νυχτι�ς. Προσκ�νημα στην χ�ρη του αγ�ου. Γιατρ�ς που γι�τρευε τον π�νο των ανθρ�πων. Και του κορμιο� και της ψυχ�ς… �ταν κι ο �γιος εκε�. Αν�μεσ� μας… Και τ’ αγ�ρι σκ�ρπιζε με ευωδ�α αγιασμ�νη… Το μυρωδ�το αγ�ρι. Τα παιδι� �παιζαν �ξω στο προα�λιο, κρυφτ�. «Αν δεν γ�νετε σαν τα παιδι� δεν θα δε�τε τη Βασιλε�α των Ουραν�ν». Και ποιος ακο�ει την ευαγγελικ� αυτ� προτροπ� του Χριστο�; �λοι πνιγ�καμε στη σοβαροφ�νεια και στον ηθικισμ�…
Που ε�ναι το �θος;
Που ε�ναι ο �ρωτας;
Π�ντα κρυμμ�νος στα μ�τια των παιδι�ν…
Ν�α Αλικαρνασσ�ς
Ηρ�κλειο
Κρ�τη
Φθιν�πωρο 2011

Ο �νεμος της λευτερι�ς και η παλικαρι� του αν�φορου
«-Παππο� αγαπημ�νε, ε�πα, δωσ’ μου μια προσταγ�. Χαμογ�λασε, απ�θωσε το χ�ρι απ�νω στο κεφ�λι μου� δεν �ταν χ�ρι, �ταν πολ�χρωμη φωτιܷ ως τις ρ�ζες του μυαλο� μου περεχ�θηκε η φλ�γα. - Φτ�σε �που μπορε�ς, παιδ� μου... Η φων� του βαθι�, σκοτειν�, σα να ’βγαινε απ� το βαθ� λαρ�γγι της γης. �φτασε ως τις ρ�ζες του μυαλο� μου η φων� του, μα η καρδι� μου δεν τιν�χτηκε. - Παππο�, φ�ναξα τ�ρα πιο δυνατ�, δωσ’ μου μια πι� δ�σκολη, πι� κρητικι� προσταγ�. Κι’ ολομεμι�ς, ως να το πω, μια φλ�γα σο�ριξε ξεσκ�ζοντας τον α�ρα, αφαν�στηκε απ� τα μ�τια μου ο αδ�μαστος πρ�γονος με τις περιπλεμ�νες θυμαρ�ριζες στα μαλλι� του κι’ απ�μεινε στην κορφ� του Σιν� μια φων� �ρθια, γεμ�τη προσταγ� κι’ ο α�ρας �τρεμε: - Φτ�σε �που δεν μπορε�ς!».
Ν�κου Καζαντζ�κη, Αναφορ� στον Γκρ�κο.
Ο Ν�κος Καζαντζ�κης ο υψιπετ�ς αετ�ς της λογοτεχν�ας μας, χ�ρισε με την περ�φανη ματι� του ν�α πνο� στα νεοελληνικ� γρ�μματα. Ο �νεμος της ελευθερ�ας πν�ει μ�σα στην �παρξ� του καθ�ς, «�ρωτας ελευτερ�ας, να μην καταδ�χεσαι, μ�τε για τον παρ�δεισο ακ�μα, να σκλαβ�νεις την ψυχ� σου� παιχν�δι παλικαρ�σιο απ�νω απ� την αγ�πη και τον π�νο, απ�νω απ� το θ�νατο� να συντρ�βεις τα παλι� καλο�πια, και τα πιο ιερ�, �ταν πια δε σε χωρο�ν — να οι τρεις μεγ�λες φων�ς της Κρ�της».[1] Η ευθ�νη του ανθρ�που ταυτ�ζεται ουσιαστικ� με το�τον τον αγ�να και ε�ναι ζωτικ�ς σημασ�ας επειδ� απ� εκε�νη εξαρτ�ται η σωτηρ�α του σ�μπαντος κ�σμου: «Ν’ αγαπ�ς την ευθ�νη. Να λες: Εγ�, εγ� μον�χος μου �χω χρ�ος να σ�σω τη γης. Αν δε σωθε�, εγ� φτα�ω».[2]
Οι δ�ο μεγ�λες του λαχτ�ρες, η λευτερι� και η αγιοσ�νη που τον συντροφε�ουν ολ�κερη τη ζω� του, παρελα�νουν μπροστ� απ� τα μ�τια μας στις σελ�δες των βιβλ�ων του. Αναμφισβ�τητα η φορτισμ�νη μεταφυσικ� και γεμ�τη φως λ�ξη Θε�ς συναντ�ται στον Καζαντζ�κη περισσ�τερο απ� κ�θε �λλον λογοτ�χνη και συνδ�εται �ρρηκτα με την �ννοια του αν�φορου κατ’ επ�κταση του αγ�να.[3] Μ�σα στην παιδικ� του φαντασ�α ταυτ�ζεται η μορφ� του αγ�ου με τη μορφ� του �ρωα,[1] δημιουργ�ντας �τσι το αν�τατο πρ�τυπο του ανθρ�που, τον �διο τον Χριστ�. Και το�το αποτελε� το �ψιστο χρ�ος του ανθρ�που: «Χρ�ος �χεις και μπορε�ς στο δικ� σου τον τομ�α να γ�νεις �ρωας».[2] Και ο �ρωας ως βασικ� χαρακτηριστικ� του διαθ�τει την α�σθηση της ευθ�νης και της αυτοθυσ�ας.[3]
Ο δρ�μος του ε�ναι π�ντα ο αν�φορος,[4] �που μ�σα απ� την αυτοθυσ�α θα οδηγηθε� στη κ�θαρση �πως στην αρχα�α τραγωδ�α και ακολο�θως στη θ�ωση. Ο �ρωας �χει καθ�κον να βοηθ�σει τον Θε� που ασφυκτι� να ελευθερωθε�[5] και να αφεθε� στα χ�ρια του.[6] Και μ�νο τ�τε θα αισθανθε� πραγματικ� λε�τερος. Ο �διος ομολογε� συγκλονιστικ�: «Σε ποιον να πω π�σες φορ�ς σκαρφαλ�νοντας, με τα π�δια, με τα χ�ρια, τον κακοτρ�χαλο αν�φορο του Θεο�, γλ�στρησα κι �πεσα, π�σες φορ�ς σηκ�θηκα, �λο α�ματα, και ξαν�ρχισα ν’ ανηφορ�ζω; Πο� να βρω μι�ν ψυχ� σαρανταπληγιασμ�νη κι απροσκ�νητη, σαν την ψυχ� μου, να της ξομολογηθ�;».[7] Το�τος ο αν�φορος λοιπ�ν αποτελε� κατ� τον μ�γα Καζαντζ�κη, το �ψιστο χρ�ος για κ�θε αγωνιζ�μενο �νθρωπο, για κ�θε �νθρωπο που παλε�ει για την �νωση με τον Θε� και τον συν�νθρωπο.
[1] Ν�κου Καζαντζ�κη, Αναφορ� στον Γκρ�κο, εκδ. Ελ. Καζαντζ�κη, Αθ�να 1961, σσ. 95-96: «Λ�γα πρ�γματα καταλ�βαινα απ� τα καινο�ρια το�τα συναξ�ρια, μα καταστ�λαζε βαθι� στην ψυχ� μου η ουσ�α. �νοιγε το μυαλ� μου και γ�μιζε τ�ρα μεσαιωνικο�ς π�ργους και ξωτικ� τοπ�α και νησι� μυστηρι�δη που μ�ριζαν μοσκοκ�ρφι και καν�λα. �μπαιναν μ�σα μου �γριοι, με κ�κκινα φτερ�, �ναβαν πυρ�ς, �ψηναν ανθρ�πους, χ�ρευαν, και τα νησι� γ�ρα τους χαμογελο�σαν σα βρ�φη. Κι οι καινο�ριοι ετο�τοι �γιοι δε ζητι�νευαν� �,τι �θελαν το ’παιρναν με το σπαθ� τους� να μπορο�σε, λ�ει, να μπει κανε�ς �τσι, σαν τους ιππ�τες το�τους, καβαλ�ρης στην Παρ�δεισο! �ρωας κι �γιος, να ο τ�λειος �νθρωπος, συλλογ�ζουμουν».
[2] Ν�κου Καζαντζ�κη, Ασκητικ�, εκδ. Ελ. Καζαντζ�κη, Αθ�να 1971, σ. 31.
[3] Ν�κου Ματσο�κα, Η ελληνικ� παρ�δοση στον Ν�κο Καζαντζ�κη, εκδ. Β�νιας, Θεσσαλον�κη 1989, σ.55: «�τσι διαρκ�ς τον απασχολο�ν και τον τυραννο�ν τα μεγ�λα –μα σ’ �λα τα μικρ� πρ�γματα αναφερ�μενα- μεταφυσικ� ερωτ�ματα: Θε�ς, θ�νατος, αγ�πη. Για το Θε�, �σο ξ�ρω, δεν υπ�ρχει �λλος Νεο�λληνας συγγραφ�ας που να κ�νει τ�σο πολ� λ�γο �σο ο Καζαντζ�κης». Βλ. Γεωργ�ου Ι. Παναγιωτ�κη, Ν�κος Καζαντζ�κης. Η μορφ� και το �ργο του, Κρ�τη 2001, σσ.274-275: «Ο Κων/νος Τσ�τσος λ�ει σχετικ�: “Απ� τους σ�γχρονους �λληνες λ�γιους και ποιητ�ς, ο θρησκευτικ�τερος ε�ναι ο Καζαντζ�κης. Χωρ�ς να ε�ναι αυτ� που λ�νε θρησκευ�μενος, ε�ναι ο μ�νος που, παλε�οντας αδι�κοπα με το θρησκευτικ� πρ�βλημα, αγωνι� να βρει το Θε� του”. Ο γνωστ�ς επ�σης λογοτ�χνης Π�τρος Χ�ρης γρ�φει: “Δεν ξ�ρω �λλον �λληνα λογοτ�χνη, που να �δωσε στο �ργο του τ�ση θ�ση στο Θε�, στο Χριστ�, στις δυν�μεις τ’ ουρανο�. Ο�τε αυτ�ς ο Παπαδιαμ�ντης, ο θεοφοβο�μενος, δεν �χει τ�σο συχν� και τ�σο κοντ� του το Θε�”. Οι �νθρωποι αυτο� με το ψηλ� πνευματικ� διαμ�τρημα ε�ναι απ� ’κε�νους που ακολουθο�ν τις συμβουλ�ς του Καζαντζ�κη, �πως ο �διος τις περιγρ�φει στο “Ταξιδε�οντας. Ρουσ�α”. “Πριν ν’ αρχ�σεις να διαβ�ζεις, να ’χεις στο νου σου το�το: Τις λ�ξεις που μεταχειρ�ζουμαι να τις δ�χεσαι σαν �λη –δηλαδ� σκληρ� κουκο�τσι που κλε�νει μ�σα του εκρηκτικ�ς δυν�μες. Τη κ�θε λ�ξη, για να βρεις τι θ�λω να πω, πρ�πει να την αφ�νεις να κ�νει �κρηξη μ�σα σου και να λευτερ�νει �τσι την ψυχ� που φυλακ�ζει. Αλλι�ς συνενν�ηση δεν υπ�ρχει. Σ�ντριψε τη λ�ξη, λευτ�ρωσε τη μ�σα της συμπυκνωμ�νη δ�ναμη και τ�τε θα νι�σεις και συ αναγν�στη…”».
[4] Ν�κου Καζαντζ�κη, Αναφορ� στον Γκρ�κο, εκδ. Ελ. Καζαντζ�κη, Αθ�να 1961, σσ. 95-96: «Λ�γα πρ�γματα καταλ�βαινα απ� τα καινο�ρια το�τα συναξ�ρια, μα καταστ�λαζε βαθι� στην ψυχ� μου η ουσ�α. �νοιγε το μυαλ� μου και γ�μιζε τ�ρα μεσαιωνικο�ς π�ργους και ξωτικ� τοπ�α και νησι� μυστηρι�δη που μ�ριζαν μοσκοκ�ρφι και καν�λα. �μπαιναν μ�σα μου �γριοι, με κ�κκινα φτερ�, �ναβαν πυρ�ς, �ψηναν ανθρ�πους, χ�ρευαν, και τα νησι� γ�ρα τους χαμογελο�σαν σα βρ�φη. Κι οι καινο�ριοι ετο�τοι �γιοι δε ζητι�νευαν� �,τι �θελαν το ’παιρναν με το σπαθ� τους� να μπορο�σε, λ�ει, να μπει κανε�ς �τσι, σαν τους ιππ�τες το�τους, καβαλ�ρης στην Παρ�δεισο! �ρωας κι �γιος, να ο τ�λειος �νθρωπος, συλλογ�ζουμουν».
[5] Ν�κου Καζαντζ�κη, Ασκητικ�, εκδ. Ελ. Καζαντζ�κη, Αθ�να 1971, σ. 31.
[3] Ν�κου Καζαντζ�κη, Ασκητικ�, εκδ. Ελ. Καζαντζ�κη, Αθ�να 1971, σ. 79: «Η τα�τισ� μας το�τη με το Σ�μπαντο γενν�ει τις δυ� αν�τατες αρετ�ς της ηθικ�ς μας: τ6ν ευθ�νη και τη θυσ�α».
[7] Ν�κου Καζαντζ�κη, Αναφορ� στον Γκρ�κο, εκδ. Ελ. Καζαντζ�κη, Αθ�να 1961, σ. 16: «Μια λ�ξη π�ντα, σε �λη μου τη ζω�, με τυραννο�σε και με μαστ�γωνε� η λ�ξη Αν�φορος� τον αν�φορο αυτ�ν θα ’θελα εδ�, με αλ�θεια μαζ� και φαντασ�α, να παραστ�σω� και τις κ�κκινες πατημασι�ς που αφ�κε το ανηφ�ρισμ� μου».
[8] Ν�κου Καζαντζ�κη, Ασκητικ�, εκδ. Ελ. Καζαντζ�κη, Αθ�να 1971, σ. 79: «Μ�σα μας, μ�σα στον �νθρωπο, μ�σα στα σκοτειν� πλ�θη, χρ�ος �χουμε να βοηθ�σουμε το Θε�, που πλαντ�ει, να λευτερωθε�».
[9] Ν�κου Καζαντζ�κη, Ασκητικ�, εκδ. Ελ. Καζαντζ�κη, Αθ�να 1971, σ. 79: «Κ�θε στιγμ� πρ�πει να ’μαστε �τοιμοι για χ�ρη του να δ�σουμε τη ζω� μας».
[10] Ν�κου Καζαντζ�κη, Αναφορ� στον Γκρ�κο, εκδ. Ελ. Καζαντζ�κη, Αθ�να 1961, σ. 17.

Χ�ραμα. Το μυρωμ�νο αγ�ρι της �νοιξης κυριε�ει τη ψυχ� μου... Ανο�γω τον «Επιτ�φιο» του ποιητ� της «Ρωμιοσ�νης». Ταξιδε�ω μ�σα στις σελ�δες του... «Θεσσαλον�κη. Μ�ης του 1936. Μιὰ μ�να, καταμεσὶς του δρ�μου, μοιρολογ�ει τὸ σκοτωμ�νο παιδ� της. Γ�ρω της καὶ π�νω της, βου�ζουν καὶ σπ�ζουν τὰ κ�ματα των διαδηλωτ�ν – των ἀπεργ�ν καπνεργατ�ν. Εκε�νη συνεχ�ζει τὸ θρ�νο της...». Η μ�να του νεκρο� διαδηλωτ�, τ�σο κοντ� στον �νθρωπο, τ�σο κοντ� στο Θε�, θρηνε� ως �λλη Παναγι�, τον αδικοχαμ�νο της γιο. �να μοιρολ�ι, �να τραγο�δι σταυροαναστ�σιμο, ανεβα�νει και σμ�γει με το ζωηφ�ρο αγ�ρι της �νοιξης, με το πρ�το χελιδ�νι...
«Μ�ρα Μαγιο� μου μ�σεψες,
μ�ρα Μαγιο� σε χ�νω...
�νοιξη γιε που αγ�παγες
κι αν�βαινες απ�νω...».
Τι �χει στα αλ�θεια να πει στην καρδι� μας, μια μ�ρα σαν κι αυτ�; Πως π�σης φ�σεως συνθ�ματα και αναχρονιστικο� φανατισμο� αποτελο�ν ξ�να σ�ματα με το πνε�μα της αληθιν�ς Πρωτομαγι�ς. Και το δικ� μας χρ�ος, η αληθιν� τιμ� απ�ναντι στους �ρωες που �πεσαν νεκρο� για μια αληθιν� ζω�, ε�ναι να με�νουμε και να παραμε�νουμε μακρι� απ� κομματικ�ς περιχαρ�ξεις και ιδεολογικ�ς απολυτοποι�σεις, να αισθανθο�με πως καν�νας αγ�νας δεν π�ει χαμ�νος, επειδ� η πραγματικ� αξ�α του αγ�να ε�ναι ο �διος ο αγ�νας. Και για να καρπ�σει �νας αγ�νας, χρει�ζεται �να ν�ο αγ�να, εκε�νη την α�ναη μ�χη με τις δυν�μεις του σκ�τους. Για να φ�ρουμε και π�λι το φως σε το�τη τη γη. Να αφ�σουμε την καρδι� μας λε�τερη, να αρμ�ξει και να χορτ�σει κι εκε�νη το φως της οικουμ�νης με τα μ�τια της ψυχ�ς...
«Στο λιακωτ� και κο�ταζες
και δ�χως να χορτα�νεις,
�ρμεγες με τα μ�τια σου
το φως της οικουμ�νης».

«Εγ� το φως μετ�λαβα
κι εκε� σε π�ει η καρδι� συν�θως...».
«...ἐκ του ἀνεσπ�ρου φωτ�ς...». Το φως το ζεις. Σε ακολουθε�. Σε κατακλ�ζει. Σε κυριε�ει. Αφο� πρ�τα το αποδεχθε�ς στη ζω� σου. Μ�νο λε�τερο σε θ�λει. Καταργε� κ�θε λογικ�. Μ�νο με την καρδι� μπορε�ς να το βι�σεις. Κι �ταν το βι�σεις, τ�ποτα δεν θα ε�ναι πια �πως πριν... Θα αισθανθε�ς την �νοιξη να σε κυριε�ει ολ�κερο... Την �νοιξη που θα καταργ�σει κ�θε θ�νατο μ�σα σου. Μικρ� � μεγ�λο. Δεν �χει σημασ�α. Ο θ�νατος ε�ναι θ�νατος. Και χρ�ος μας ε�ναι να τον καταργ�σουμε. Κι ο δρ�μος της ν�κης ε�ναι μον�δρομος. Η αγ�πη. Η δ�ναμη εκε�νη που �χει την απ�λυτη εξουσ�α �ναντι του θαν�του. Το μυστ�ριο του φωτ�ς επιμ�νει σθεναρ� να αντιστ�κεται εν�ντια σε κ�θε ασχ�μια. Γιατ� στα αλ�θεια «η ομορφι� θα σ�σει τον κ�σμο». Ε�χε δ�κιο ο Ντοστογι�φσκυ. Μ�σα στην εφ�μερη ζω� μας, περιμ�νουμε το θα�μα εκε�νο που θα τη μεταμορφ�σει σε αθ�νατη. Το φως που θα διαλ�σει κ�θε σκοτ�δι. Το αν�σπερο εκε�νο φως που φωτ�ζει ακ�μη και τα πιο αν�λιαγα σκοτ�δια μας. Το φως που μερ�νει τη ψυχ� μας. Γιατ� το θα�μα πα�ει να υφ�σταται, �ταν πα�ουμε να το πιστε�ουμε. Και να θυμ�σαι... Αν δε συναντ�σεις τον Χριστ� στο πρ�σωπο του �λλου, τ�τε δεν θα τον συναντ�σεις ποτ�. Αν δεν αναστ�σεις τον Χριστ� μ�σα στην καρδι� σου, τ�τε δεν θα αναστηθε� ποτ� μ�σα σου... Και να θυμ�σαι... Να φυλ�ς π�ντα μ�σα στην καρδι� σου ακ�ραιο το φως...

«�μνοι αγγ�λων σε ρυθμο�ς ανθρ�πων»
Μια εαριν� συν�ντηση
με τον κ. Θοδωρ� Ορφαν�δη
Περπατ�ντας στην Κρ�τη. Οι αμυγδαλι�ς �νθισαν και π�λι μ�σα στο καταχε�μωνο. Η �νοιξη π�ντα νικ� κ�θε χειμ�να. Κι �τσι θυμ�θηκα μια �λλη συν�ντηση, εαριν�, εκε�νη που τραγουδο�σαμε για τον κ�ριο Στα�ρο Κουγιουμτζ�...
Μαρ�α Χατζηαποστ�λου: Π�ς αισθ�νεστε στο σταυροαναστ�σιμο κλ�μα του Στα�ρου Κουγιουμτζ�;
Θοδωρ�ς Ορφαν�δης: �να μεγ�λο πραγματικ� �ργο και ε�χομαι να ε�μαι απ� αυτο�ς που με την αν�γνωσ� του, θα το β�λουν στο ρεπερτ�ριο της Ελληνικ�ς Λ�γιας Μουσικ�ς, εντ�ς και εκτ�ς Ελλ�δος...
Μ.Χ.: «Οι υπε�θυνοι τον ξ�χασαν. Αλλ� ο λα�ς θα τον θυμ�ται». Αναλ�στε μας αυτ� τη σκ�ψη σας.
Θ. Ο.: Νομ�ζω πως ε�ναι ξεκ�θαρο αυτ� που λ�ω και δεν χρ�ζει περαιτ�ρω αν�λυσης. Η μακρ� και κακ� παρ�δοση που �χουμε να σνομπ�ρουμε το οτιδ�ποτε Ελληνικ� – χωρ�ς καν να το �χουμε ακο�σει και αξιολογ�σει – και να αποθε�νουμε οτιδ�ποτε ξεν�φερτο, πολ� συχν� �κριτα, νομ�ζω πως θα πρ�πει κ�ποια στιγμ� να σταματ�σει.
Μ. Χ.: Ποια η σχ�ση του �ργου «�μνοι αγγ�λων σε ρυθμο�ς ανθρ�πων» με την παρ�δοση του τ�που μας;
Θ. Ο.: Μα το �ργο ξεπηδ� μ�σα απ� την παρ�δοση του τ�που μας και ε�ν θ�λετε, ε�ναι ο �διος ο τ�πος μας. Με την Χορωδ�α και τα �γχορδα, το κανον�κι και τα χ�λκινα... �να αμιγ�ς Ελληνικ� �ργο που του αξ�ζει να αγαπηθε� και να αγκαλιαστε� απ� το ευρ� κοιν�.
Μ. Χ.: �χετε πει πως η Θεσσαλον�κη οφε�λει τη μουσικ� της στο Στα�ρο Κουγιουμτζ� και �ντως �τσι ε�ναι. Ποια πιστε�ετε πως ε�ναι η μεγαλ�τερη προσφορ� του Στα�ρου Κουγιουμτζ� στον πολιτισμ� μας;
Θ. Ο.: Με την σ�νθεση αυτ�ν των διαμαντι�ν που �φησε π�σω του, ο Κουγιουμτζ�ς �ταν μ�α δυνατ� φων� μιας Ελλ�δας που πονο�σε μα δεν ξεχνο�σε ποι� �ταν, μιας Ελλ�δας τ�ρα πια τ�σο μακριν�ς, μια πατρ�δα που περιμ�νει να την αναστ�σουμε, πρ�τιστα στην καρδι� μας. Αυτ� ακριβ�ς κ�νει τον Κουγιουμτζ� διαχρονικ� και επ�καιρο...

Ο μεγ�λος Αλεξανδριν�ς στη Θεσσαλον�κη
Ο μεγ�λος Αλεξανδριν�ς ποιητ�ς Κωνσταντ�νος Καβ�φης επιστρ�φει στη Θεσσαλον�κη. Η Ιερ� Μητρ�πολη Θεσσαλον�κης, μετ� την εξαιρετικ� παρουσ�αση του «�ξιον Εστ�» στο Μ�γαρο Μουσικ�ς Θεσσαλον�κης τον περυσιν� Οκτ�βρη, εν �ψει του εορτασμο� των 100 χρ�νων απ� την απελευθ�ρωση της π�λης, συνεχ�ζει την �δια μουσικ� και ποιητικ� πορε�α εφ�τος, στα πλα�σια της επισκ�ψεως του Οικουμενικο� Πατρι�ρχου κ.κ. Βαρθολομα�ου, αλλ� και των εορταστικ�ν εκδηλ�σεων προς τιμ�ν του πολιο�χου αγ�ου της π�λεως Θεσσαλον�κης Αγ�ου Δημητρ�ου του Μυροβλ�του και παρουσι�ζει στο Μ�γαρο Μουσικ�ς Θεσσαλον�κης σε πρ�τη παγκ�σμια εκτ�λεση το Ορατ�ριο «Καβ�φης ο Ελληνικ�ς» του Αθανασ�ου Σ�μογλου, το βρ�δυ της Τετ�ρτης 23 του Οκτ�βρη στις 8.30 μ.μ.
Συμμετ�χουν αξι�λογες μουσικ�ς μορφ�ς, �πως η σοπρ�νο Σ�νια Θεοδωρ�δου, ο τεν�ρος Αστ�ριος Τσ�τσιλας, ο βαρ�τονος Γι�ργος Καν�ρης, ο αφηγητ�ς Δημοσθ�νης Δαββ�τας, η Χορωδ�α Ν�ων «�γιος Ιω�ννης ο Χρυσ�στομος» σε διδασκαλ�α χορωδ�ας και μουσικ� διε�θυνση Χρυσ�στομου Σταμο�λη, καθ�ς και η «Orchestra Mobile» σε μουσικ� διε�θυνση Θεοδ�ρου Ορφαν�δη. Προλογ�ζει ο Παναγι�τατος Μητροπολ�της Θεσσαλον�κης κ. �νθιμος, ο οπο�ος θα τιμ�σει με την παρουσ�α του την εκδ�λωση. Η Εκκλησ�α ως Σ�μα Χριστο�, ως φως αν�σπερο μ�σα στον κ�σμο, αποτελε� τον �διο τον κ�σμο, καθ�ς κατ� τον �γιο Μ�ξιμο τον Ομολογητ�, �λος ο κ�σμος ε�ναι Εκκλησ�α. Κι �χι μ�νο συν�χει τον κ�σμο, αλλ� και τον μεταμορφ�νει οντολογικ�. Η πο�ηση του Καβ�φη ταξιδε�ει αν� τον κ�σμο και μας ταξιδε�ει νοσταλγικ�, �ρχοντας να μας θυμ�σει με τον πλ�ον ομορφ�τερο τρ�πο εκε�νο το α�ναο «Επ�στρεφε», �στε ν’ ανακαλ�ψουμε εκ ν�ου το αληθιν� μας πρ�σωπο, οδηγ�ντας μας στην υπαρξιακ� μεταμ�ρφωση της ζω�ς μας.

«Μ�μνησο…»
«Μν�μη του λαο� μου
σε λ�νε Π�νδο και σε λ�νε �θω…».
Οδυσσ�α Ελ�τη, «�ξιον Εστ�».
Θυμ�μαι... Θυμ�σαι; Εκε�νο τον Οκτ�βρη της βροχ�ς και της αντ�στασης, μια χο�φτα τρελο�ς να κραυγ�ζουν Α�ρα! στα ελε�θερα βουν� της Π�νδου. Ναι, σωστ�, δεν �μουν εκε�, γενν�θηκα σ’ �λλο χωροχρ�νο. �μως θυμ�μαι.... Καθ�ς τους κουβαλ�ω π�ντα μ�σα μου. Σαν �λους τους προγ�νους, που �ρχονται μπαρουτοκαπνισμ�νοι απ� τους αι�νες, για να ταρ�ξουν τον �πνο μας και να μη μας αφ�σουν ο�τε στιγμ� σ’ εφησυχασμ�. Γιατ� ο �νθρωπος εκε�νος που δεν ε�ναι αν�συχος, ε�ναι �δη νεκρ�ς. Και μ�νο �τσι οφε�λει να ε�ναι. Αν�συχος, αν�νταχτος, ανυπ�τακτος. Π�ντα. Κι’ εκε�νος που ε�ναι αν�συχος, ε�ναι �δη λε�τερος. Στη λευτερι� του δικο� του ουρανο�. Καθ�ς, «N� ’σαι ἀν�συχος, ἀφχαρ�στητος, ἀπροσ�ρμοστος π�ντα».
Αν το �πος του 1940 παραμ�νει π�ντα διαχρονικ� κι’ επ�καιρο, δεν ε�ναι μ�νο γιατ� αποτελε� μια πρ�ξη �φταστου ηρωισμο�, αλλ� επειδ� το�τος ο ηρωισμ�ς επεκτε�νεται σε κ�θε μικρ� λεπτομ�ρεια της ζω�ς μας, σε κ�θε απ�χρωσ� της. Αν μ�θουμε να λ�με �χι σ’ �τι δεν αληθε�ει την �παρξ� μας, σ’ �τι μας κρατ� δ�σμιους στη χ�ρα του θαν�του, τ�τε η �παρξ� μας θ’ αληθε�σει μ�σα στην ελευθερ�α. Η μν�μη ε�ναι ζω�. Δ�χως εκε�νη ο �νθρωπος δεν �χει ρ�ζα, ο�τε παρ�ν, �ρα δεν �χει και μ�λλον. Αλ�θεια, π�τε βροντοφων�ξαμε τελευτα�α φορ� �χι σ’ �τι καταργε� το πρ�σωπ� μας; Μ�θαμε να λ�με π�ντα ναι σκ�βοντας υποτακτικ� το κεφ�λι. Ας βαδ�σουμε, λοιπ�ν, στα χν�ρια των ηρ�ων. Εκε�νων που κατ�ργησαν κ�θε λογικ�, μ�σα στον παραλογισμ� του πολ�μου και με μ�νο �πλο τους την καρδι� και τη δ�ψα για λευτερι� �γραψαν Ιστορ�α. Ποτ�, καν�νας λογικ�ς, δεν �λλαξε τον κ�σμο. Ο κ�σμος αλλ�ζει απ� τους τρελο�ς και τους ονειροπ�λους. Ας θυμηθο�με και π�λι ποιοι ε�μαστε. Ας νικ�σουμε το φ�βο. Γιατ� η μεγαλ�τερη ν�κη ε�ναι να νικ�σουμε τον �διο το φ�βο. Και να λευτερωθο�με.


�ταν τα παιδι� ανακαλ�πτουν τη μαγε�α της μουσικ�ς...
Ε�ναι κ�τι παιδι� φοβερ� και τρομερ�,
που ε�ναι τιμ� σου να ε�σαι η δασκ�λα τους...
Παιδι� γεμ�τα ταλ�ντο και �νειρα, αγ�πη κιʼ ελευθερ�α...
Παιδι� που �χουν κ�τι να μας πουν...
Ας τους ακο�σουμε...
Μαρ�α Χατζηαποστ�λου: Τι ε�ναι για εσ�ς η μουσικ�;
Χ�ρης: Μ�σο �κφρασης, συναισθημ�των και σκ�ψεων.
Δημ�τρης: Μ�σο ψυχαγωγ�ας και �λα τα παραπ�νω.
Στα�ρος: Στοιχε�α του εαυτο� του κ�θε ανθρ�που που ε�τε τα εκφρ�ζει μ�σω της μουσικ�ς, ε�τε εμπν�εται απ� εκε�νη.
Μ.Χ.: Γιατ� σας αρ�σει ιδια�τερα η rap μουσικ�;
Δημ�τρης: Η rap μουσικ� με το rud δεν �χει περιορισμο�ς στο τι θα πει και ε�ναι π�ρα απ� κ�θε λογοκρισ�α. Ε�σαι ελε�θερος να εκφρ�ζεσαι �πως θες. Ε�ναι μουσικ� χωρ�ς �ρια.
Μ.Χ.: Τι ε�ναι η rap μουσικ� μουσικ� και τι ε�ναι το hip-hop;
Μ�σκες: Το hip-hop ε�ναι κουλτο�ρα που αποτελε�ται απ� 4 στοιχε�α: το dj-ing (μουσικ� παραγωγ�), το brake-dancing (χορ�ς), το graffiti (σχ�διο) και το rap (ερμηνε�α στ�χων). Το rap ε�ναι κομμ�τι-στοιχε�ο, �να απ� τα τ�σσερα στοιχε�α του hip-hop.
Μ.Χ.: Π�ς αισθ�νεστε �ταν δημιουργε�τε; �ταν γρ�φετε μουσικ� και στ�χους;
Χ�ρης: �ταν γρ�φω μουσικ�, τα συναισθ�ματα μου δεν ε�ναι και τ�σο καλ� γιʼ αυτ� και κ�θομαι να εκφραστ� μ�σω της μουσικ�ς, αλλ� �ταν τελει�σει και δω τι �χει συμβε�, αλλ� και κατ� τη δι�ρκεια της διαδικασ�ας, αισθ�νομαι ικανοπο�ηση και τη χαρ� της δημιουργ�ας.
Δημ�τρης: Γρ�φω στ�χους π�νω στη μουσικ� του Χ�ρη. Για να γρ�ψεις �να κομμ�τι θα πρ�πει να σου δοθε� �να ερ�θισμα, �να κ�νητρο, �να �ντονο συνα�σθημα που θες να το εκφρ�σεις (�νταση, απογο�τευση, αν�γκη ε�ρεσης τρ�που επικοινων�ας) επειδ� μ�σα απ� τους στ�χους βγ�ζεις �να αποτ�λεσμα που θα τʼ ακο�σει κ�ποιος, που αν δεν ε�χε εκφραστε� μ�σω της μουσικ�ς δεν θα �δινε κανε�ς σημασ�α.
Στα�ρος: Γρ�φω κυρ�ως στ�χους � θα τ�χει να γρ�φω στ�χους π�νω στη μελωδ�α του Χ�ρη � μπορε� κιʼ �να γεγον�ς να με κ�νει να γρ�φω για τρεις μ�ρες. Συν�θως δεν ε�μαι καλ� � ακ�μη και δυσαρεστημ�νος απ� κ�ποια πρ�γματα. «Γιατ� οι πληγ�ς μας στ�ζουνε και βγ�ζουνε κομμ�τια, καρφι� μεταμφι�ζονται σε μελωδ�ες, χ�δια», �πως λ�ει κιʼ �νας στ�χος εν�ς τραγουδιο� μας.
Μ.Χ.: Τι εκπροσωπε� η hip-hop μουσικ�;
Δημ�τρης: Το hip-hop �ταν η αμ�σως επ�μενη επαν�σταση μετ� το punk. Ξεκ�νησε στην Αμερικ� και ε�ναι τρ�πος �κφρασης συναισθημ�των. Οι δημιουργο� του δημιουργο�σαν τραγο�δια για τις δ�σκολες συνθ�κες ζω�ς και τα προβλ�ματα τους, �πως η ανεργ�α και ιδια�τερα ο ρατσισμ�ς.
Χ�ρης: Μου αρ�σει επειδ� ε�ναι ελε�θερο ε�δος, δεν σου β�ζει �ρια κιʼ επειδ� δεν �χει μον�χα �να συγκεκριμ�νο στυλ μουσικ�ς, αλλ� μπορε�ς να τα συνδυ�σεις με �λα τα ε�δη της μουσικ�ς.
Στα�ρος: Συμφων� με το Χ�ρη. Τʼ �τι μπορ� να συνδυ�σω δι�φορα ε�δη μουσικ�ς και να «κ�ψω» μελωδ�α απ� οπουδ�ποτε... Απ� μπλουζ, απ� τζαζ, απ� κλασικ� μουσικ�, ακ�μη κιʼ απ� ρεμπ�τικα. �τι σου «ακο�γεται» καλ�... Κιʼ �τσι μπορε�ς να πειραματιστε�ς.
Μ.Χ.: Π�ς ξεκιν�σατε; �χετε κ�ποιο στ�χο;
Δημ�τρης: Οι «Μ�σκες» ξεκ�νησαν σαν μ�α ομ�δα για graffiti, που αποτελο�νταν απ� τρ�α �τομα κι απ� �λλη μ�α ομ�δα οι GM, αποτελο�μενη απ� δ�ο �τομα που ασχολο�νταν με το rap. Το καλοκα�ρι του 2012 �ρθε η ιδ�α για την �νωση αυτ�ν των δ�ο ομ�δων. Αρχικ� προσπαθο�σαμε να βρο�με δι�φορα ον�ματα και τελικ� καταλ�ξαμε στʼ �τι το �νομα «Μ�σκες» αντιπροσωπε�ει εμ�ς και το ρ�λο που �χει ο καθ�νας στην κοινων�α, γιατ� ε�ναι �να συμβολικ� �νομα κιʼ αισθ�νεσαι πιο ελε�θερα. Στ�χος μας ε�ναι να ενημερ�σουμε τον κ�σμο πιο σωστ�, νʼ αφυπν�σουμε, να εκφρ�σουμε και να εκφραστο�με, �σον αφορ� κ�ποια θ�ματα, παρʼ �λο που ο Αναγνωστ�κης �λεγε �τι «καν�νας στ�χος δεν αφυπν�ζει της μ�ζες».
Μ.Χ.: Π�ς θα ονομ�ζετε αυτ� που κ�νετε;
Μ�σκες: Απλ� μουσικ�! Αυτ� τα λ�ει �λα!
Μ.Χ.: Συστηθε�τε!
Δημ�τρης, Τζ�μος, Χ�ρης, Μ�νος, Στα�ρος.
Πλ�ρες Υλικ� του Συγκροτ�ματος στο soundcloud
«Ελπ�-ζω…»
«Απ� πε�σμα και τρ�λα θα ζω
σε το�τη τη χ�ρα
�σπου να ‘βρω νερ�
γιατ� αν�κω εδ�…»
Ν�κος Πορτοκ�λογλου

Φτ�νοντας στη Θεσσαλον�κη �στερα απ� ταξ�δι μακριν�. Απ� τη μια �κρη της Ελλ�δας στην �λλη. Απ� τη μια αγαπημ�νη γη στην �λλη. Και π�λι χ�θηκα μ�σα στην αγκαλι� της γεν�θλιας π�λης μου. Κι εκε�νη, με υποδ�χθηκε και π�λι, γεμ�τη φως, καρτερ�ντας του Χριστο� τη γ�ννηση, διαχ�οντας παντο� τη μοναδικ� γοητε�α της. Η ομορφ�τερη π�λη του κ�σμου… Κι �στερα, η μυστ�ρια και τ�σο οικε�α θαλπωρ� του σπιτιο�, η ανε�πωτη ζεστασι� της μ�νας, η μοναδικ� εκε�νη α�σθηση της οικογ�νειας, τα γ�λια και τα πειρ�γματα των φ�λων να με ξεκουφα�νουν γλυκ�, τ’ αγαπημ�να πρ�σωπα που π�ντα με περιμ�νουν εκε�… Το μανταρ�νι στη ξ�λινη σ�μπα κι η μυρωδι� του να εισχωρε� ως τα τρ�σβαθα της ψυχ�ς μου… Θαλπωρ�. Για εμ�να. Αλλ� για �λους εκε�νους… Τους απεγνωσμ�νους, καθ�ς λ�ει ο ποιητ�ς; Να κρατ�σουμε εν�ς λεπτο� σιγ�; � αντιθ�τως να διαλ�σουμε κ�θε �νοχη σιωπ� με την κραυγ� της λευτερι�ς;
«Υπ�ρχει ελπ�δα. Αρκε� να μην ζο�με σαν να μην γενν�θηκε ο Χριστ�ς...», μας λ�ει ο Αρχιεπ�σκοπος Τιρ�νων και π�σης Αλβαν�ας Αναστ�σιος. Και συνεχ�ζοντας, μαρτυρ� πως: «Μ�νυμα ελπ�δος εκπ�μπει στον ταραγμ�νο κ�σμο μας, στην ταλαιπωρημ�νη χ�ρα μας, στην αν�συχη καρδι� μας, η Γ�ννηση του Χριστο�». Υπ�ρχει λοιπ�ν ελπ�δα. Γιατ� γεννι�ται ο Χριστ�ς. Κι �τσι γεννι�ται ο κ�θε �νθρωπος. Εφ�σον αφ�σει πρ�τα το Χριστ� να γεννηθε� μ�σα του. Γιατ� ο Χριστ�ς ε�ναι η κατεξοχ�ν ελπ�δα και η αληθιν� αγ�πη και η �ντως Ζω�. Μια Ζω� που δεν ε�ναι �ξω απ� εμ�ς, αλλ� ως πρ�σωπο αγαπημ�νο ζει και αναπν�ει στο πρ�σωπο του κ�θε ανθρ�που. �τσι, αν θ�λουμε να πλησι�σουμε τον �διο το Θε�, πρ�τα οφε�λουμε να πλησι�σουμε τον �διο τον �νθρωπο. Να ενωθο�με μαζ� του, για να ενωθο�με και με τον Δημιουργ� των π�ντων.
Κι αυτ� τα Χριστο�γεννα, ας ξεπερ�σουμε κ�θε φ�βο κι ας αφ�σουμε την ελπ�δα ν’ αναπνε�σει μ�σα μας. Ας κρατ�σουμε φωτειν� το αστ�ρι που οδηγε� προς τη Βηθλε�μ της καρδι�ς μας κι ας οδηγηθο�με κι’ εμε�ς προς το μ�νο φως, το φως το αληθιν�. Μον�χα �τσι θα διασ�σουμε την ανθρωπι� μας, μον�χα �τσι θα ξ�ρουμε πως ζο�με αληθιν�. Καν�νας φ�βος δεν ε�ναι αρκετ�ς για να σκοτ�σει την ελπ�δα μ�σα μας, καν�νας φ�βος δεν ε�ναι πιο δυνατ�ς απ� την αγ�πη μας. Γιατ� η αληθιν� αγ�πη καταλ�ει κ�θε φ�βο και μας οδηγε� στην �νωση με το συν�νθρωπο και κατ’ επ�κτασιν με το Θε�. Ας ανο�ξουμε λοιπ�ν τις καρδι�ς μας, γεμ�ζοντ�ς τες με αγ�πη κι’ ας αφ�σουμε μ�σα τους το Χριστ� να γεννηθε� και π�λι. Ας μην αφ�σουμε μ�νο του καν�να συν�νθρωπο. Γιατ� μον�χα �τσι θα μπορ�σει και π�λι να γεννηθε� ο Σαρκωμ�νος Λ�γος του Θεο�, ο Λ�γος που προσ�λαβε την ανθρ�πινη φ�ση μας και μας �κανε αθ�νατους. Καταπ�ς λ�ει και ο μεγ�λος Καζαντζ�κης: «�λλη Αν�σταση δεν υπ�ρχει, παρ� μ�νο η αγ�πη».
Αυτ� τα Χριστο�γεννα ας αγκαλι�σουμε τον �διο τον �νθρωπο, αυτ�ν τον κ�σμο τον μικρ� το μ�γα, κατ� τον αιγαιοπελαγ�τη Ελ�τη. Ας μεταμορφ�σουμε τη χ�ρα της απελπισ�ας σε χ�ρα της αν�σπερης ελπ�δας, �πως εκε�νη, το κορ�τσι απ� την Παλαιστ�νη, μεταμορφ�θηκε σε Χ�ρα του Αχωρ�του. Ας γεμ�σουμε την καρδι� μας με την αγ�α ευαισθησ�α, αφ�νοντας �ξω καθετ� που διαλ�ει την �παρξ� μας. Ας θυμηθο�με και π�λι την αγ�α απλ�τητα του Γι�ννη του Ευλογημ�νου που χα�ρονταν της παρουσ�ας του αγ�ου των φτωχ�ν και των απ�κληρων, Βασιλε�ου του Μεγ�λου κι’ ας μη το ‘ξερε καν… Ας…
«Πιστε�ω στα διστακτικ� αδ�ξια β�ματα των ταπειν�ν
και στον Xριστ� που διασχ�ζει την Iστορ�α...»
Τ�σος Λειβαδ�της

Κι αν το�τοι οι ανυπ�ρβλητοι στ�χοι του μοναδικο� Τ�σου Λειβαδ�τη, εν�ς ποιητ� της μαχ�μενης Αριστερ�ς, απ� την οπο�α απογοητε�τηκε στη συν�χεια, γευ�μενος την �ττα της και τη ματα�ωση των οραμ�των και των αγ�νων της, αποτελο�ν �κπληξη για �λους εκε�νους που �χουν εγκλωβιστε� μ�σα στην απολυτ�τητα και στη βεβαι�τητ� τους, �ρχονται να μας αποδε�ξουν με τον ομορφ�τερο τρ�πο, πως η �κπληξη μπορε� να συναντηθε� εκε�, �που απ� πριν �χει αποκλειστε� �κριτα η παρουσ�α της. Η Εκκλησ�α ως Σ�μα του Αναστ�ντος Χριστο� αφορ� τον κ�σμο ολ�κερο και �χι μια κλειστ� κ�στα προνομιο�χων, καθ�ς, �πως πολ� ε�στοχα ομολογε� ο Αναστ�σιος Αλβαν�ας, «Η Εκκλησ�α δεν ε�ναι μια κλειστ� εταιρε�α σεσωσμ�νων, που απολαμβ�νουν, αποκλειστικ� αυτο�, τα δ�ρα του Θεο� και διεκδικο�ν να εξασφαλ�σουν αν�σεις, προν�μια και κοσμικ� εξουσ�α».
Καταργ�ντας λοιπ�ν κ�θε στερε�τυπο, ο �ρης Βελουχι�της ομολογε�: «Ο κομμουνισμ�ς, λ�νε, θα καταργ�σει την θρησκε�α. Μα η θρησκε�α ε�ναι ζ�τημα συνε�δησης. Π�ς θα καταργηθε� λοιπ�ν; Η κατ�ργηση της θρησκευτικ�ς συνε�δησης ε�ναι πρ�μα αδ�νατο, �στω κι αν ακ�μα οι κομμουνιστ�ς θ�λανε να την καταργ�σουν. Η θρησκευτικ� συνε�δηση δεν καταργε�ται με απλ�ς διαταγ�ς». Και αποκαλ�πτοντας την υποκρισ�α ορισμ�νων αυτοαποκαλο�μενων ως «πατριωτ�ν» ομολογε� πως, «Αν μ�λιστα εξετ�σουμε βαθ�τερα το πρ�μα αυτ�, θα δο�με �τι αυτο� ε�ναι �θρησκοι, γιατ� σε αυτο�ς δεν υπ�ρχει ο�τε �χνος θρησκευτικ�ς συνε�δησης κι ο μ�νος που λατρε�ουν ε�ναι ο Θε�ς Μαμμων�ς, ο Θε�ς του χρ�ματος… Στην �δια γραμμ� λοιπ�ν και ο π�ντα ανατρεπτικ�ς Θαν�σης Παπαθανασ�ου, στο �κρως ενδιαφ�ρον του �ρθρο Ο παπ�ς δ�πλα στον Τσε τον�ζει πως: «Ουσιαστικ� πρ�κειται για συμβολ� στο κ�νημα του αριστερο� χριστιανισμο�, το οπο�ο εμφαν�ζεται ποικιλ�τροπα κ�θε τ�σο μ�σα στην ιστορ�α, και το οπο�ο στην καταλεηλατημ�νη Λατινικ� Αμερικ� �λαβε λ�γο αργ�τερα την ονομασ�α “θεολογ�α της απελευθ�ρωσης”». Και συνεχ�ζοντας τη συλλογιστικ� του πορε�α, μας θυμ�ζει μ�α ακ�μη θρυλικ� μορφ� καθ�ς, «Ο �σκαρ Ρομ�ρο, λ�γου χ�ριν, αρχιεπ�σκοπος του Ελ Σαλβαδ�ρ ο οπο�ος δολοφον�θηκε το 1980 απ� ακροδεξιο�ς παραστρατιωτικο�ς μ�σα στο να� του, κ�ρυττε μια μη-β�αιη στρ�τευση και αντ�σταση. Σε κ�θε περ�πτωση �μως, πρ�πει να προσεχτε� ο με�ζων προβληματισμ�ς που �θεσε ο Καμ�λο Τ�ρες, καθ�ς και οι �λλοι εκπρ�σωποι της θεολογ�ας της απελευθ�ρωσης: Ο κ�σμος της αδικ�ας και της εξαθλ�ωσης του ανθρ�που δεν μπορε� να ε�ναι θ�λημα Θεο�. Η �δια η χριστιανικ� ιδι�τητα αξι�νει �χι αποδοχ� κ�ποιων θεωρητικ�ν αξιωμ�των, αλλ� �μπρακτη αλληλεγγ�η στους αδυν�τους. Και η σ�γκρουση δεν γ�νεται χ�ριν της ισχ�ος και της επιβολ�ς της Εκκλησ�ας επ� των αντιπ�λων της (δεν �χει, δηλαδ�, χαρακτηριστικ� σταυροφορ�ας), αλλ� χ�ριν των οδυνωμ�νων συνανθρ�πων. Καλε�ται, δηλαδ�, να ε�ναι μια πρ�ξη θυσιαστικ� κι �χι κατακτητικ�». Χρ�ος μας λοιπ�ν ε�ναι, να προχωρ�σουμε προς το μ�λλον, αφ�νοντας τα μ�ση και τους διχασμο�ς και να οδηγηθο�με προς �να δι�λογο που δεν αποτελε� μια �νευ �ρων παρ�δοση, αλλ� μια αληθιν� κοινων�α.
Σε το�τη την προοπτικ� λοιπ�ν, πρ�σκληση σε πρ�σκληση κοινων�ας αποτελε� το συν�δριο Εκκλησ�α και Αριστερ�, που διοργαν�νει το Τμ�μα Θεολογ�ας της Θεολογικ�ς Σχολ�ς του Α.Π.Θ. και που �λαβε χ�ρα στην α�θουσα τελετ�ν της παλαι�ς Φιλοσοφικ�ς του Α.Π.Θ., στις 22 και 23 Ιανουαρ�ου. Ο καθηγητ�ς και πρ�εδρος του τμ�ματος Θεολογ�ας του Α.Π.Θ., κ. Χρυσ�στομος Σταμο�λης, σε συλλογικ� �ρθρο με τ�τλο Ο δι�λογος ρ�χνει τα τε�χη Εκκλησ�ας – Αριστερ�ς, στην εφημερ�δα �θνος στις 19 Ιανουαρ�ου, μαρτυρ� πως: «Η διοργ�νωση του συνεδρ�ου «Εκκλησ�α και Αριστερ�» �ρχεται σε συν�χεια μιας σειρ�ς �λλων εκδηλ�σεων, μ�σω των οπο�ων το Τμ�μα Θεολογ�ας αναζητ� τον δι�λογο και την ουσιαστικ� επικοινων�α με πρ�σωπα και φορε�ς που συνδιαμορφ�νουν τη σ�γχρονη πραγματικ�τητα του ε�ναι μας. Στη διοργ�νωση του συνεδρ�ου μας οδ�γησε η ιστορικ� στιγμ�. �λλωστε η θεολογ�α, ως πανεπιστημιακ� επιστ�μη, δεν ε�ναι αποκλειστικ� και μ�νο μια υπ�θεση εργαστηρ�ου αλλ� και μια κριτικ�-παρεμβατικ� φων�, η οπο�α πιστε�ει βαθι� �τι η αλ�θεια των πραγμ�των διαμορφ�νεται μ�σα απ� τη γν�ση, τη συν�ντηση και τη συμβολ�. Γεγον�ς που απομακρ�νει τη δαιμονοπο�ηση και ως εκ το�του την ε�κολη ενοχοπο�ηση της ζω�ς των �λλων».
Παρομο�ως σε �λλο του �ρθρο στην εφημερ�δα Αυγ� στις 20 Ιανουαρ�ου 2013 με τον τ�τλο Εκκλησ�α και Αριστερ�, φανερ�νει πως: «Το Τμ�μα Θεολογ�ας του ΑΠΘ, στο πλα�σιο μιας ανειλημμ�νης ευθ�νης απομ�κρυνσης απ� οποιαδ�ποτε στανικ� και ως εκ το�του «ειδωλολατρικ�» εσωστρ�φεια, αποφ�σισε, σε συν�χεια �λλων δραστηριοτ�των του, ομ�φωνα, τη διοργ�νωση επιστημονικο� Συνεδρ�ου με γενικ� τ�τλο Εκκλησ�α και Αριστερ�. Και ε�ναι σαφ�ς πως η Ορθοδοξ�α «δεν ε�ναι απλ�ς κ�ποιες χρηστομ�θειες � μια απλ� θρησκευτικ� π�στη, ιδιωτικ�ς υπ�θεσης» (Ν. Ματσο�κας), αλλ� αποτελε� αναπ�σπαστο κομμ�τι αυτο� του πολιτισμο�, συνεπ�ς της κοινωνικ�ς πρ�ξης - χωρ�ς β�βαια να εξαντλε�ται σε αυτ�ν, καθ�ς ο χαρακτ�ρας της �ταν και παραμ�νει, σε πε�σμα πολλ�ν, οικουμενικ�ς». �τσι, κατ� τον κ. Χρυσ�στομο Σταμο�λη, «Σκοπ�ς του Συνεδρ�ου δεν ε�ναι να πε�σει η Εκκλησ�α την Αριστερ� για τη θε�τητα του Χριστο�. Ο�τε, β�βαια, η Αριστερ� την Εκκλησ�α για το αντ�θετο. Μπορε�, �μως, αυτ� η συν�ντηση να αξιοποι�σει τις συν�πειες εν�ς πολιτισμο� της σ�ρκωσης, ο οπο�ος συγκροτε�ται στη β�ση της κ�νωσης του εαυτο� και στην πρ�σληψη του εντελ�ς διαφορετικο�. Στο �δειασμα, δηλαδ�, των ιστορικ�ν ατομικ�ν � συλλογικ�ν βεβαιοτ�των, προκειμ�νου να με�νει χ�ρος για τη συν�ντηση με το ελ�χιστο. Και ε�ναι σαφ�ς, πως το�το το Συν�δριο δεν αναζητ� το αν�φικτο, αλλ� το εφικτ�.
Εξ�παντος δεν θ�λει να σ�σει τον κ�σμο και πολ� περισσ�τερο δεν θ�λει, καταπ�ς γρ�φει ο Τ�σος Λειβαδ�της, να τον σ�σει την ερχ�μενη Τρ�τη. Θ�λει, απλ� και μ�νο, να δ�σει μια ευκαιρ�α στην �κπληξη. Σαν εκε�νη που �νιωσαν εκπρ�σωποι της Αριστερ�ς, �ταν σε ερ�τησ� τους για τη δι�θεση της θεολογ�ας να υποστηρ�ξει την αν�γερση τζαμιο� στον τ�πο μας, τους ε�παμε �τι στη Θεολογικ� Σχολ�, εδ� και τρι�ντα περ�που χρ�νια, λειτουργε� χ�ρος προσευχ�ς των μουσουλμ�νων. �τσι, �σως να �χουμε μια δυνατ�τητα να δο�με αυτ� που «χρ�νια πολεμ�ει μ�σα στη σκοτειν� μ�τρα» των ανομι�ν της Ιστορ�ας, «να ξετυλιχθε� και να καρπ�ση» (Ν. Καζαντζ�κης)».
«Ο �ρωτας �ταν εκε�…»
Η �ρνηση του θαν�του και η κατ�φαση της ζω�ς –
«Της Αγ�πης α�ματα με πορφ�ρωσαν
και χαρ�ς ανε�δωτες με σκι�σανε…».
Οδυσσ�α Ελ�τη, «Το �ξιον Εστ�».

Υπ�ρχουν στιγμ�ς που το OXI γρ�φει Ιστορ�α και που η �ρνηση, μας οδηγε� σε ακ�μη μεγαλ�τερη κατ�φαση. Και ε�ναι εκε�νο το OXI σου, που θ’ οδηγ�σει στη ζω�. Το να θ�τεις τον εαυτ� σου �ναντι οτιδ�ποτε διασπ� την ανθρ�πινη σου υπ�σταση, με την αστραπ� π�ντα στο βλ�μμα σου και ποτ� εφησυχασμ�νος, ε�ναι τ’ ομορφ�τερο και συν�μα υψηλ�τερο χρ�ος που μπορε� να εκπληρ�σει �νας �νθρωπος που θ�λει ν’ αληθε�ει την ανθρωπι� του… Κι εκε�νο το OXI σου ε�ναι που θα σε κ�νει να ξεχωρ�σεις απ’ τη συν�φεια την πολ� του πλ�θους, καθ�ς λ�ει ο μεγ�λος Αλεξανδριν�ς. Αυτ� σου η �ρνηση θα σ’ οδηγ�σει στην πιο θετικ� δι�σταση της ζω�ς, καταργ�ντας κ�θε συν�θεια που σκοτ�νει την �κπληξη. Η θετικ� δι�σταση του OXI, οδηγε� σε μια ν�α οντολογικ� πραγματικ�τητα, σε μια υπ�ροχη υπαρξιακ� μεταμ�ρφωση, σε μια ν�α δι�σταση, καιν� κι �χι κεν�…
Μας αν�γει σ’ εκε�νη τη μοναδικ� ελευθερ�α της οντολογ�ας. Εκε� �που επιτρ�πεις στην �παρξη ν’ αναπν�ει… Να �ρχεται σε συν�ντηση με τον �λλον… Η �ρνηση, ως στ�ση κατ�φασης, ως αντ�-σταση, ως �κφραση αποδοχ�ς του διαφορετικο� και �ρα του �διου του προσ�που σου, ως κατ�φαση της �διας της ζω�ς, ως �ρνηση σε καθετ� που αλλοι�νει την �παρξη. �ρνηση σε καθετ� που δεν σ�βεται την διαφορετικ�τητα του �λλου. �ρνηση σε καθετ� που δεν αφ�νει τον �νθρωπο να σκ�φτεται ελε�θερα. �ρνηση σε καθετ� που τεμαχ�ζει τη ζω�… Κι αν το επ�πεδο εν�ς πολιτισμο� φανερ�νεται απ� την αντιμετ�πισ� του προς τους αδυν�τους, �πως μας λ�ει ο μεγ�λος μας ζωγρ�φος Γι�ννης Τσαρο�χης, η ανθρωπι� εν�ς ανθρ�που, φανερ�νεται ακριβ�ς μ�σα σε το�τη την σταυροαναστ�σιμη προοπτικ� της ζω�ς. Μια κοινων�α στην οπο�α θα υπ�ρχει σεβασμ�ς στη διαφορετικ�τητα και στον �λλον, δεν ε�ναι ουτοπ�α… Αρκε� να αναπν�ει παντο� κυρ�αρχη η ζ�σα μν�μη που θα διαλ�ει κ�θε σκοτ�δι…
Περιμ�νοντας την 28η του Οκτ�βρη… Καρτερ�ντας τον �νεμο της λευτερι�ς, το �διο το θα�μα, σε μια πατρ�δα που καθημεριν� ρ�χνεται στη λησμονι�, αρνο�μενη την �δια της την Ιστορ�α, τασσ�μενη μ’ αυτο�ς, τους οπο�ους τ�σο γεννα�α πολ�μησαν οι �νθρωποι της σ’ �λη τη μακρα�ωνη ιστορ�α της. Σε μια κοινων�α που μεταβ�λλεται μ�ρα με τη μ�ρα σε μια απ�νθρωπη μ�σκα, ολ�τελα αντ�θετη με τα πανανθρ�πινα ιδανικ� για τα οπο�α πολ�μησε αι�νες επ� αι�νων ο λα�ς μας. �ραγε υπ�ρχει ακ�μη ελπ�δα μ�σα σε το�το το παρ�λογο σκηνικ� του θαν�του; Ναι, υπ�ρχει κι αναστα�νεται στα μ�τια των παιδι�ν… Αναπν�ει μ�σα στους χτ�πους της καρδι�ς τους… Λιποτακτε� ηρωικ� κ�θε φορ� που ονειρε�ονται…
Τιμ� και δ�ξα στους αφανε�ς και ανυπ�τακτους �ρωες που μ’ �λη τη δ�ναμη της ψυχ�ς τους, βροντοφ�ναξαν ΟΧΙ, τη στιγμ� που �λη η γη φ�ναζε ΝΑΙ… Mια χο�φτα τρελο� κι ωρα�οι, αντιστ�θηκαν σ’ �τι καταργο�σε τη ζω�… Γιατ� �ραγε; Η απ�ντηση �ρχεται με τον ομορφ�τερο τρ�πο… Μ�σα απ� το μαθητ� μας το Μ�ριο… Κι αυτ� αρκε�… «Ο �ρωτας �ταν εκε�…»
«Αν�μεσα στο �χι
και στο κρυμμ�νο ναι
χ�θηκε η ζω� μου
μεγ�λε ουραν�…»

Κι αν οι ανωτ�ρω στ�χοι του Λουδοβ�κου των Ανωγε�ων, μας αν�γουν σ’ �να ιδια�τερο κλ�μα, �που τα π�ντα συνυπ�ρχουν αρμονικ� ιδωμ�να, συνθ�τοντας μια πραγματικ�τητα σχ�σης κι αλληλεπ�δρασης των πραγμ�των μ�σα απ� τη φαινομενικ� αντ�θεση, τ�τε τι να πει κανε�ς γι’ αυτ� την υπ�ροχη και γεμ�τη κατ�φαση στη ζω�, �ρνηση… Η �ρνηση, η αδιαπραγμ�τευτη εκε�νη �ρνηση της λ�θης, του μοναδικο� πραγματικο� μας θαν�του… Και η ζω�… Π�ντα γεμ�τη αντιθ�σεις… Και ανατροπ�ς… Αρκε� να ε�σαι εκε�… Να της κρατ�ς το χ�ρι…
Προσπ�θησες πολλ�ς φορ�ς να ζ�σεις… �μως λησμ�νησες πως η ζω� μ�νο στα λ�θη αληθε�ει… Αρν�θηκες τα λ�θη σου… Την �δια τη ζω�. Και ξ�χασες να ζεις. Κλειδ�θηκες μες την «ασφ�λεια» της ανασφ�λει�ς σου. Ξ�χασες πως αν δεν συναντ�σεις τον �λλον, δεν θα βρεις ποτ� τον �διο σου τον εαυτ�… Ο�τε καν τον Θε�… Προδ�θηκες. Μ�τωσες. Μα – �πως π�ντα – ανασηκ�θηκες. Για να ξεκιν�σεις και π�λι απ� την αρχ� να πα�ζεις το παν�ρχαιο δρ�μα… Οιδ�ποδας εσ�… Κι �λλοτε Κρ�οντας μ�σα στην αλαζονε�α της κυριαρχ�ας σου. Α�ναα να κυνηγ�ς μια ανυπ�τακτη Αντιγ�νη… Στην τραγωδ�α της ζω�ς σου…
Στο Μον�γραμμα του �ρωτ� σου… Τα π�στεψ� με και τα μη. Μια στον α�ρα. Mια στη μουσικ�... Τα θ�λω και τα δεν μπορ�… Tα θ�λω και τα μη… Τα πρ�πει και τα �σως… Εκε� �που η αγ�πη συναντ� καμι� φορ� το μ�σος… �ταν σε ξανασυναντ�σω θα ε�ναι σαν να π�ρανε τα �νειρα εκδ�κηση… Λες και θ’ ανταμ�σω και π�λι το φως εκε�νο που σκοτ�νει κι αναστα�νει την κ�θε στιγμ� ολο�να απ’ την αρχ�… Θ’ αγγ�ξω ξαν� τα εφηβικ� μου �νειρα. �χι, μην κλαις... Θα ε�μαι εδ�! Γελ�ντας π�ντα με τις μ�ταιες βεβαι�τητ�ς σου… Ζωγραφ�ζοντας με χρ�ματα π�ντα φωτειν� τα �νειρ� μου… Τραγουδ�ντας το α�ριο…
Κι �χι… Δεν θα προσ�χω…
Το �χι αποκοιμ�θηκε στην αγκαλι� του ναι…
«Και θα λ�βουνε τα �νειρα εκδ�κηση.
Και θα σπε�ρουνε γενε�ς στους αι�νες των αι�νων!»
Οδυσσ�ας Ελ�της, �ξιον Εστ�.

Υπ�ρχουν στιγμ�ς που το �χι γρ�φει Ιστορ�α και που η �ρνηση, μας οδηγε� σε ακ�μη μεγαλ�τερη κατ�φαση. Και ε�ναι εκε�νο το �χι σου, που θα οδηγ�σει στη ζω�. Το να θ�τεις τον εαυτ� σου �ναντι σ’ οτιδ�ποτε διασπ� την ανθρ�πιν� σου υπ�σταση, με την αστραπ� π�ντα στο βλ�μμα και ποτ� εφησυχασμ�νος, ε�ναι τ’ ομορφ�τερο και συν�μα υψηλ�τερο χρ�ος που μπορε� να εκπληρ�σει �νας �νθρωπος που θ�λει ν’ αληθε�ει την ανθρωπι� του… Και ε�ναι εκε�νο το �χι σου που θα σε κ�νει να ξεχωρ�σεις απ’ τη συν�φεια την πολ� του πλ�θους, καθ�ς λ�ει ο μεγ�λος Αλεξανδριν�ς.
Η �ρνηση, ως στ�ση κατ�φασης, ως αντ�-σταση, ως �κφραση αποδοχ�ς του διαφορετικο� και �ρα του �διου του προσ�που σου, ως κατ�φαση της �διας της ζω�ς, ως �ρνηση σε καθετ� που αλλοι�νει την �παρξη. �ρνηση σε καθετ� που δε σ�βεται τη διαφορετικ�τητα του �λλου. �ρνηση σε καθετ� που δεν αφ�νει τον �νθρωπο να σκ�φτεται ελε�θερα. �ρνηση σε καθετ� που τεμαχ�ζει τη ζω�… Κι’ αν το επ�πεδο εν�ς πολιτισμο� φανερ�νεται απ� την αντιμετ�πισ� του προς τους αδυν�τους, �πως μας λ�ει ο μεγ�λος μας ζωγρ�φος Γι�ννης Τσαρο�χης, η ανθρωπι� εν�ς ανθρ�που, φανερ�νεται ακριβ�ς μ�σα σε το�τη τη σταυροαναστ�σιμη προοπτικ� της ζω�ς. Μια κοινων�α στην οπο�α θα υπ�ρχει σεβασμ�ς στην διαφορετικ�τητα και στον �λλο, δεν ε�ναι ουτοπ�α. Αρκε� να αναπν�ει παντο� κυρ�αρχη η ζ�σα μν�μη που θα διαλ�ει κ�θε σκοτ�δι.
Τιμ�ντας τη μν�μη του Πολυτεχνε�ου. Καρτερ�ντας τον �νεμο της λευτερι�ς, το �διο το θα�μα, σε μια πατρ�δα που καθημεριν� ρ�χνεται στη λησμονι�, αρνο�μενη την �δια της την Ιστορ�α, τασσ�μενη μ’ αυτο�ς, τους οπο�ους τ�σο γεννα�α πολ�μησαν οι �νθρωποι της, καθ’ �λη τη μακρα�ωνη ιστορ�α της. Σε μια κοινων�α που χ�νει το ανθρ�πιν� της πρ�σωπο και που μεταβ�λλεται μ�ρα με τη μ�ρα σε μια απ�νθρωπη μ�σκα, ολ�τελα αντ�θετη με τα πανανθρ�πινα ιδανικ� για τα οπο�α πολ�μησε αι�νες επ� αι�νων ο λα�ς μας. Σε το�τη �μως την προοπτικ�, χρει�ζεται ιδια�τερα μεγ�λη προσοχ�. Aν απαντ�σεις με β�α στη β�α, τ�τε θα μοι�σεις με το πρ�σωπο του τ�ρατος, κατ� το μεγ�λο Μ�νο Χατζιδ�κι. Επειδ� και σ�μφωνα π�ντα με τον �διο, �ταν συνομιλε�ς μ’ �ναν φασ�στα, γ�νεσαι κι εσ� φασ�στας, καθ�ς υιοθετε�ς τις �διες μεθ�δους για να τον αντιμετωπ�σεις. Ξεχν�ντας και προδ�δοντας την αλ�θεια… �μως η αγ�πη προς την ελευθερ�α και την αλ�θεια, κουβαλ� π�ντα μ�σα της �να �λλο �θος, �να �θος ελευθερ�ας, �ναν �λλο τρ�πο. Τον τρ�πο εκε�νον που μεταμορφ�νει ακ�μη και το κ�θε προσωπε�ο σε πρ�σωπο.
Αλ�ξανδρος Παναγο�λης. Ο τελευτα�ος �ρωας. Ο �ντιμος εκε�νος �νθρωπος, που ως αρχα�ος τυραννοκτ�νος αγων�στηκε ν’ αποδ�σει δικαιοσ�νη στον τ�πο του που γ�ννησε τη Δημοκρατ�α. Διομ�δης Κομνην�ς. Ο πρ�τος νεκρ�ς του Πολυτεχνε�ου. Ο αι�νιος �φηβος απ� την Κ�προ που π�ρασε στην αντ�περα �χθη του Αχ�ροντα με μια σφα�ρα στην καρδι�… Κι ο μικρ�ς Δημ�τρης. Που τα χερ�κια του δεν �γγιξαν ποτ� ξαν� παιχν�δι… Τι τους συνδ�ει; Η δ�ψα για λευτερι�… Η αγ�πη για ομορφι�… Ο �ρωτας για ζω�… Π�ς να κοιτ�ξεις τα παιδι� στα μ�τια, τ�ρα που ο φασισμ�ς �χει εισβ�λει απ� παντο� στη ζω� μας; Τι λ�ξεις να βρεις να πεις, τη στιγμ� που ο φασισμ�ς �χει εισβ�λει �δη στη Βουλ� των Ελλ�νων; Κι αναρωτι�μαι… Απ� π�τε ο μεσα�ωνας ονομ�στηκε αναγ�ννηση; Aπ� π�τε το σκοτ�δι ονομ�στηκε αυγ�; Απ� π�τε η �βυσσος ονομ�στηκε παρ�δεισος; Χ�σαμε τις λ�ξεις… Χ�σαμε το ν�ημ� τους… Χ�σαμε τον �ρωτα… Την �δια μας τη ζω�…
Ο Μεγ�λος Ερωτικ�ς του Μ�νου Χατζιδ�κι, υπ�ρξε �σως η πιο �μορφη πρ�ξη αντ�στασης κατ� της χο�ντας. Γιατ� ο �ρωτας νικ� κ�θε θ�νατο. �τσι, η σημεριν� ημ�ρα της μν�μης του Πολυτεχνε�ου θα �χει και π�λι �ρωμα Κρ�της. Γιατ� η Κρ�τη ξ�ρει απ� λευτερι�… Γνωρ�ζει καλ� απ� ορ�ματα κι αξιοπρ�πεια. Κι’ απ� �ρωες. �πως οι ελε�θεροι πολιορκημ�νοι του Πολυτεχνε�ου. Τα παιδι� εκε�να που δεν πρ�λαβαν καν να ζ�σουν… Π�ς να τους ξεχ�σει κανε�ς... Η λησμονι� ε�ναι θ�νατος... Eκε�νοι �μως φαντ�ζουν – �πως θα λ�γαμε και στην Κρ�τη – πιο ζωντανο� κι απ’ τους αποθαμ�νους… �ραγε υπ�ρχει ακ�μη ελπ�δα μ�σα σε το�το το παρ�λογο σκηνικ� του θαν�του; Ναι, υπ�ρχει κι’ αναστα�νεται στα μ�τια των παιδι�ν… Αναπν�ει μ�σα στους χτ�πους της καρδι�ς τους… Λιποτακτε� ηρωικ� κ�θε φορ� που ονειρε�ονται…
Δεν �χουμε καν το δικα�ωμα να σιωπο�με. Η σιωπ� ε�ναι πλ�ον συνενοχ�… Σ’ �να �γκλημα που μ�λις ξεκ�νησε και κανε�ς δεν ξ�ρει που ακ�μη θα φτ�σει, αν εμε�ς δεν το σταματ�σουμε… Εμε�ς οι �διοι… Κι �χι κ�ποιοι �λλοι… Κι �τι πιο χυδα�ο �χει βγει στην επιφ�νεια… Οι μ�σκες �πεσαν… Τ�λος στην υποκρισ�α. T�λος στον φασισμ�. Κ�θε απ�χρωσης. Γιατ� ο φασισμ�ς ε�ναι μα�ρος κι απ� χρ�μα δε γνωρ�ζει… Κ�ποτε σταματ� να διαλ�γει ανθρ�πους… Και τ�τε σκοτ�νει… Τους π�ντες… Την �δια τη ζω�… Καιρ�ς να διαλ�ξουμε με ποιους θα π�με και ποιους θ’ αφ�σουμε. Ε�μαστε το κ�θε πρ�σωπο που χτυπ�τε, επειδ� δεν σας μοι�ζει… Ε�μαστε �νθρωποι. Και ε�μαστε εναντ�ον σας. Να ε�μαστε �λοι ενωμ�νοι... Γιατ� μον�χα �τσι σ�ζεται το φως...
«Και θα λ�βουνε τα �νειρα εκδ�κηση.
Και θα σπε�ρουνε γενε�ς στους αι�νες των αι�νων!»
Οδυσσ�ας Ελ�της, �ξιον Εστ�.

Ε�ναι στιγμ�ς που λες πως �ξιζε το ρ�σκο… Ε�ναι στιγμ�ς που αληθε�ουν την ανθρωπι� σου… E�ναι στιγμ�ς που λες αξ�ζει να ζω… Μ�α απ� το�τες τις στιγμ�ς υπ�ρξε και η επιστροφ� του �ξιον Εστ� στη Θεσσαλον�κη. �να απ� τα κορυφα�α �ργα του μεγ�λου μας συνθ�τη Μ�κη Θεοδωρ�κη σε πο�ηση του αιγαιοπελαγ�τη ποιητ� μας Οδυσσ�α Ελ�τη, παρουσι�στηκε στο Μ�γαρο Μουσικ�ς Θεσσαλον�κης, σε μια εκδ�λωση που διοργ�νωσε η Ιερ� Μητρ�πολις Θεσσαλον�κης επ� τη ευκαιρ�α των εορτασμ�ν της επετε�ου των 100 χρ�νων απ� την απελευθ�ρωση της π�λεως μας. Μια δυναμικ� παρουσ�α σπουδα�ων προσ�πων εξ�φρασε μοναδικ� και απ�δωσε επ�ξια την πνευματικ� το�τη Β�βλο του σ�γχρονου ελληνισμο�. Του ελληνισμο� που κουβαλ� μ�σα του τη μ�νη αληθιν� οικουμενικ�τητα. Πιο συγκεκριμ�να, στο ρ�λο του λα�κο� τραγουδιστ� �ταν ο Γερ�σιμος Ανδρε�τος και στη θ�ση του βαρ�τονου ο Κ�στας Ραφαηλ�δης. Αφηγητ�ς στη θ�ση του συγκλονιστικο� Μ�νου Κατρ�κη, υπ�ρξε ο ιδια�τερα ταλαντο�χος ηθοποι�ς Τ�σος Νο�σιας. Επ�σης, συμμετε�χαν η Μεικτ� και Παιδικ� χορωδ�α �γιος Ιω�ννης ο Χρυσ�στομος υπ� τη διε�θυνση του αγαπημ�νου μας δασκ�λου Χρυσ�στομου Σταμο�λη και της εξ�σου αγαπημ�νης Ιωσηφ�νας Κατωφλ�δου και φυσικ� η Orchestra Μobile την οπο�α διη�θυνε ο Θε�δωρος Ορφαν�δης.
Μν�μη του λαο� μου… Παντο� το φως που πληγ�νει… Το φως το αν�σπερο που μεταμορφ�νει την �παρξη… Την κ�θε �παρξη… Που αναδημιουργε� το πρ�σωπο μ�σα στο σκοτ�δι… Δ�ντρα στα δ�ση των ονε�ρων μας… Ρ�ζες βαθι�ς στο χ�μα που τιν�ζουν τα κλαρ�κια τους στον �λιο της δικαιοσ�νης… Καρτερ�ντας το �να και μοναδικ� χελιδ�νι που μπορε� να φ�ρει την �νοιξη την ακριβ�… Και παντο� η μυρωδι� της Αν�στασης… Που καρπ�ζει την �ρημο και γεφυρ�νει την �βυσσο… Που ν’ ανατρ�ξω; Στην �ψη των αγ�ων μ�σα απ� τις καπνισμ�νες εικ�νες που �ρχονται απ’ τους αι�νες; Στο βλ�μμα των παιδι�ν που σε πε�σμα των καιρ�ν ακ�μη ονειρε�ονται; � μ�πως στο μ�ρος εκε�νο το υπερκ�σμιο, μα και τ�σο εγκ�σμιο, �που γεννιο�νται τα �νειρα; Βουν� �πατα και μορφ�ς αγαπημ�νες μπαρουτοκαπνισμ�νων προγ�νων που ζητο�ν δικα�ωση κι αγ�να, με της αστραπ�ς το βλ�μμα… Φων�ς απ�κοσμες, φων�ς ανυπ�τακτες που μας δε�χνουν το δρ�μο… Και μας οδηγο�ν στο μ�λλον… Ζω�… Ζω� αν�σπερη…

Δημιουργ�α και �ξιον Εστ�... Καρτερ�ντας την Δευτ�ρα �που το αριστο�ργημα του Οδυσσ�α Ελ�τη και του Μ�κη Θεοδωρ�κη, θα επ�στρεφε στη Θεσσαλον�κη… Καρτερ�ντας την Δευτ�ρα σαν την Αν�σταση… Με τον Αλ�ξανδρο και τον Νικ�λα, ζ�σαμε τις πρ�βες… Της αγ�πης α�ματα με πορφ�ρωσαν… �μασταν εκε� στη μεγ�λη στιγμ�… �που το �ξιον Εστ� επ�στρεψε στη Θεσσαλον�κη… Κι ο ηλιοπ�της Ελ�της συν�ντησε και π�λι τον αρχ�γγελο Μ�κη… Μ’ εκε�νο το �θος τ’ αλλι�τικο, της αρχοντι�ς και της συγχ�ρησης… Της καλοσ�νης που νικ� κ�θε κακ�τητα. Το �θος εκε�νο που ελευθερ�νει… Και που μας γ�μισε και π�λι με ευθ�νη. Εμε�ς, δεν ε�μαστε τ�ποτα… Ε�μαστε απλ�ς �να κομμ�τι τους...
Που ζει, αναπν�ει, δημιουργε� και συγκλον�ζεται... Πο�ηση αιωρο�μενη στον α�ρα… Μυσταγωγ�α… Εσ� την �ψη των αγ�ων οξ�νεις κι εσ� στου νερο� των αι�νων την �κρη σ�ρεις πασχαλι�ν αναστ�σιμη! Γ�νεσις. Π�θη. Δοξαστικ�ν. Γ�ννα και π�νος και δημιουργ�α… Πορε�α προς το μ�τωπο. Θ�νατος κι Αν�σταση. Δημιουργ�α και �ξιον Εστ�... �ξιον Εστ� το τ�μημα, λοιπ�ν... Πραγματικ� δεν �χουμε λ�για να περιγρ�ψουμε αυτ� που ζ�σαμε το�τες τις ημ�ρες στη Μητ�ρα Θεσσαλον�κη... Οι στιγμ�ς που ζ�σαμε στη Θεσσαλον�κη �ταν, ε�ναι και θα ε�ναι ανεπαν�ληπτες... Π�ση ομορφι�... Π�ση �μπνευση... Π�ση μυσταγωγ�α... Αυτ� ε�ναι η Θεσσαλον�κη μας... Και τη ξανασυναντ�σαμε... Και η φων� του θρ�λου… «Λυπο�μαι που αδυνατ� να παραστ� σε μια τ�σο σημαντικ� για τη χ�ρα μου και για μ�να προσωπικ� στιγμ�. �μως δεδομ�νου �τι εγ� ε�μαι το �ργο μου, �τσι κι αλλι�ς θα βρ�σκομαι κοντ� σας…». Επι-Μ�κης Θεοδωρ�κης.