Απλ�νουν το χ�ρι τους, �λλοι π�λι κρατ�νε �να δοχε�ο και ζητο�ν την ελεημοσ�νη. Γ�ρω τους �νθρωποι περν�νε, τους προσπερν�νε, �λλοι π�λι γεμ�ζουν τα χ�ρια τους με �να ευρ�. Σε �ποιον δρ�μο και αν βρεθε�ς στην Αθ�να, και �χι μ�νο, σε �ποια γων�α κι αν στρ�ψεις θα βρεις απλωμ�να χ�ρια να ζητιανε�ουν. Κ�που εκε� αν�μεσα ξεκιν�ει μια σκληρ� μ�χη �νας ψυχρ�ς π�λεμος απ�ναντι στα συναισθ�ματα μας και στην ευαισθησ�α μας. Ας π�ρουμε �μως τα πρ�γματα απ� την αρχ�.
Τον τελευτα�ο καιρ� η κρ�ση στην χ�ρα μας �χει χτυπ�σει την π�ρτα πολλ�ν ανθρ�πων που απ� τη μια μ�ρα στην �λλη βρ�θηκαν χωρ�ς να �χουν τ�ποτα. Πολλο� βρ�θηκαν να ε�ναι κ�ποιοι απ� αυτο�ς που απλ�νουν το χ�ρι και ζητ�νε την ελεημοσ�νη σου. Αυτ� �μως κ�ποιοι πιο �ξυπνοι το εκμεταλλε�τηκαν και �ρχισαν να πλουτ�ζουν στ�νοντας μια πολ� καλ� κομπ�να στις πλ�τες ανθρ�πων που πειν�νε. Ο λ�γος για τους επαγγελματ�ες επα�τες οι οπο�οι ε�ναι ακ�μα και μικρ� παιδι�. Μια καλοστημ�νη μηχαν� μα�ρου χρ�ματος σε �λη την Ελλ�δα.
Τα κερδοφ�ρα στ�κια
Μια επιχε�ρηση για να μπορ�σει να ε�ναι κερδοφ�ρα πρ�πει να ε�ναι στημ�νη σε �να καλ� σημε�ο, �τσι λοιπ�ν οι «επαγγελματ�ες» ζητι�νοι συνηθ�ζουν να κρατο�ν το συγκεκριμ�να π�στα και για συγκεκριμ�νο χρονικ� δι�στημα. Το «π�στο» αν�κει στο «αφεντικ�» και δεν ε�ναι λ�γες οι φορ�ς που «παρε�σακτοι» ζητι�νοι αντιδρο�ν β�αια στους «συναδ�λφους» τους με απειλ�ς για να μην υπ�ρχει ανταγωνισμ�ς στο π�στο τους. Τα δε Στ�κια των κατ φαντασ�α ζητι�νων ακολουθο�ν την εμπορικ� κ�νηση της π�λης και «δουλε�ουν» τις �ρες καταστημ�των, που ε�ναι και περισσ�τεροι οι περαστικο�. Συν�θως τους συναντ�ς μπροστ� απ� εκκλησ�ες, κεντρικ�ς πλατε�ες, φαν�ρια, μεγ�λα καταστ�ματα και σε στ�σεις του μετρ�. Οι επιλογ�ς τους δεν ε�ναι τυχα�ες, ξ�ρουν τι κ�νουν. Ε�ναι οργανωμ�νο το κ�κλωμα.
Οι μικροπωλητ�ς και οι καταστηματ�ρχες που δουλε�ουν και τους βλ�πουν καθημεριν� το επιβεβαι�νουν. Λ�νε �τι οι ζητι�νοι τους μει�νουν τη δουλει� τους αφο� «ο κ�σμος δεν μπα�νει στα μαγαζι� μας για να ψων�σει �ταν τους βλ�πει �ξω απ� αυτ� να ζητιανε�ουν» δηλ�νει αγανακτισμ�νος πλ�ον ιδιοκτ�της καταστ�ματος. Οι προσπ�θειες των καταστηματαρχ�ν για να απομακρ�νουν τους ζητι�νους απ� τις βιτρ�νες των μαγαζι�ν τους π�φτουν η μια μετ� την �λλη στο κεν�. Μ�ταια προσπαθο�ν καθ�ς εμφαν�ζονται π�λι λ�γα μ�τρα παρακ�τω και ενοχλο�ν με την παρουσ�α τους �χι μ�νο τους μαγαζ�τορες αλλ� και τους περαστικο�ς. Κι αυτ� η ιστορ�α αρχ�ζει απ� το πρω� μ�χρι οι επαγγελματ�ες ζητι�νοι να κουραστο�ν � να λ�ξει η β�ρδια τους και να π�νε στα φτην� ξενοδοχε�α της Ομ�νοιας, �που και διαμ�νουν. Η ξεκο�ραση ε�ναι απαρα�τητη με το ορ�ριο που �χουν. 6 �ως 9 �ρες. Δεν ε�ναι και λ�γες.
Ε�ναι πολλ� τα λεφτ�...
�πως και να �χει το χρ�μα �λοι το αγαπο�ν και τα κ�ρδη για τους περισσ�τερους κυμα�νονται στα 210 με 240 ευρ�, τα οποï¿½α «μοιρ�ζονται» με το «μεγ�λο αφεντικ�». Αν πρ�κειται δηλαδ� για αληθινο�ς αν�πηρους, τους οπο�ους �χει «νοικι�σει» κ�ποιος (συν�θως αλλοδαπο� κ�νουν αυτ� τη δουλει�) θα κρατ�σει, στο τ�λος της μ�ρας, περ�που 80 ευρ� απ� �σα «ï¿½βγαλε». Τα υπ�λοιπα θα τα π�ρει το «αφεντικ�», το οπο�ο θα πρ�πει να φροντ�σει για τη μεταφορ�, τη διαμον� και τη διατροφ� του «εργ�τη» του. Και επειδ� Ελλ�δα δεν ε�ναι μ�νο η Αθ�να, οι «εργ�τες» μεταφ�ρονται με τρ�να και λεωφορε�α απ’ τα «αφεντικ�» σε επαρχιακ�ς π�λεις, �πως ο Β�λος και η Λ�ρισα, �που δουλε�ουν για μια… μ�ρα και με τον �διο ακριβ�ς τρ�πο μεταφ�ρονται π�λι στην «β�ση» τους.
Στη συμπρωτε�ουσα μ�λιστα, υπ�ρχουν πο�λμαν που β�ζει η μαφ�α της επαιτε�ας, απ� τη Βουλγαρ�α, τα Σκ�πια και την Αλβαν�α και μεταφ�ρουν τους «επαγγελματ�ες» στον τ�πο της επαιτε�ας. Τ�πος συν�ντησ�ς τους ε�ναι η πλατε�α Αριστοτ�λους. Στο πο�λμαν, β�βαια γ�νεται και η «μοιρασι�» του μεροκ�ματου... Για κ�ποιους απ� αυτο�ς ωστ�σο η δουλει� π�ει ακ�μα πιο καλ� αφο� δικαιο�νται να π�ρουν και bonus καθ�ς αναγκ�στηκαν να πα�ξουν �ναν ακ�μα επιπλ�ον ρ�λο. Στη προσπ�θεια του ευα�σθητου περαστικο�, που τον �χουν πε�σει και β�ζει το χ�ρι στην τσ�πη, που περιμ�νει να ακο�σει την πονεμ�νη ιστορ�α τους και πως �φτασαν στο σημε�ο να ζητιανε�ουν, γ�νονται και πιο απαιτητικο�, βγ�ζουν τον τιμοκατ�λογο τους και σου λ�νε «δ�σε μου δυο ευρ� και θα σου πω». Μ�α ψε�τικη και για πολλο�ς καλοστημ�νη ιστορ�α για να βγ�λουν �να χαρτζιλ�κι, οι επαγγελματ�ες επα�τες β�ζουν �λο το υποκριτικ� τους ταλ�ντο για να βγ�λουν το μεροκ�ματο.
Παιδι� των δρ�μων στ�σου για να δεις
Ο στο�χος του τραγουδιο� ε�ναι βγαλμ�νος καθαρ� απ� τη ζω� καθ�ς �χει σημειωθε� κατακ�ρυφη α�ξηση των παιδι�ν που εργ�ζονται � επαιτο�ν, προκειμ�νου να «ενισχ�σουν» το εισ�δημα της οικογ�νει�ς τους � να δ�σουν τα χρ�ματα σε κυκλ�ματα εκμετ�λλευσης σ�μφωνα με τον ΜΚΟ Praksis. Τα «παιδι� του δρ�μου», τα παιδι� των φαναρι�ν, κατ�γονται ως επ� των πλε�στων απ� τη Βουλγαρ�α και τη Ρουμαν�α, και �ρχονται στη χ�ρα μας μαζ� με τους γονε�ς τους. �μα κ�ποιο κ�κλωμα εκμετ�λλευσης που δρα σε δι�φορες χ�ρες και π�λεις. Στην Αθ�να και τη Θεσσαλον�κη τα παιδι� δουλε�ουν συν�θως σε κεντρικο�ς δρ�μους και πλατε�ες, σε προα�λια εκκλησι�ν � σε σημε�α που προσελκ�ουν αρκετ� κ�σμο για νυχτεριν� διασκ�δαση. �πως ε�ναι λογικ� �να αρκετ� μεγ�λο ποσοστ� απ� αυτ� τα παιδι� δεν μπορο�ν παρακολουθ�σουν μαθ�ματα στο σχολε�ο γιατ� οι διδακτικ�ς �ρες συμπ�πτουν με το ορ�ριο «εργασ�ας» τους. �λλα π�λι παιδι� φοβο�νται �τι μια στο εκατομμ�ριο μπορε� κ�ποιος απ� το σχολικ� περ�γυρο να τους αναγνωρ�σει και �τσι να αποκαλυφθο�ν. �λλωστε μην ξεχν�τε �τι ο κ�σμος ε�ναι μικρ�ς.
«Τις περισσ�τερες φορ�ς, οι οικογ�νειες διαθ�τουν κ�ποιου ε�δους κατ�λυμα, αλλ� τα παιδι� περνο�ν αρκετ�ς �ρες της ημ�ρας στον δρ�μο, αντιμετωπ�ζοντας πολλο�ς κινδ�νους, καταστ�σεις β�ας, ρατσισμο� και περιθωριοπο�ησης. Συν�θως δεν πηγα�νουν στο σχολε�ο � παρακολουθο�ν τα μαθ�ματα περιστασιακ�, ε�τε γιατ� ε�ναι κουρασμ�να ε�τε επειδ� η εργασ�α τους στον δρ�μο τα απομακρ�νει απ� το σχολικ� περιβ�λλον» λ�ει η κοινωνικ� λειτουργ�ς Μ.Π. Η ï¿½δια προσθ�τει, «Επειδ� το φαιν�μενο �χει λ�βει πολ� σοβαρ�ς διαστ�σεις, συμμετ�χουμε σε μια μεγ�λη προσπ�θεια για να ανακηρυχθε� η 12η Απριλ�ου παγκ�σμια ημ�ρα για τα παιδι� του δρ�μου»
Η μεγ�λη επιχε�ρηση της ΕΛΑΣ
�στερα απ� αρκετ�ς καταγγελ�ες �τι τα παιδι� που κρατο�ν οι ζητι�νες και οι ζητι�νοι στην αγκαλι� τους (και συν�θως αυτ� κοιμο�νται) ε�ναι «νοικιασμ�να» και, το κυρι�τερο, ναρκωμ�να, η ΕΛΑΣ ε�χε οργαν�σει ολ�κληρη επιχε�ρηση για την αντιμετ�πιση του προβλ�ματος. Η επιχε�ρηση ε�χε μ�λλον �μεσο αποτελ�σματα. Το κ�κλωμα �χει τρομακτικ� οργ�νωση. Παρ�μοιες αστυνομικ�ς επιχειρ�σεις σε ολ�κληρη τη χ�ρα και –βιντεοσκοπημ�νες- αποδε�ξεις πολιτ�ν, ξεγ�μνωσαν την κομπ�να, αλλ� μ�νο σε �να μικρ� της ποσοστ�: �πως το παιδ� που ζητι�νευε στη Θεσσαλον�κη και χτυπ�θηκε απ� αυτοκ�νητο, για να διαπιστωθε� �τι �ταν «νοικιασμ�νο» απ� τους Ρουμ�νους γονε�ς του σε κ�κλωμα, ο Βο�λγαρος ζητι�νος στην Κρ�τη που μετακινο�ταν με… BMW 750 και ο ακρωτηριασμ�νος ζητι�νος του σταθμο� Συγγρο�- Φιξ στο Μετρ� που �ταν τ�λειωνε η β�ρδια του, �βγαζε… π�δια.
Η εικ�να ε�ναι απλ� ενδεικτικ� του π�ς �χει διαμορφωθε� ο «χ�ρος» της ζητιανι�ς, στην Ελλ�δα. Αν κ�ποτε η ζητιανι� �ταν η τελευτα�α λ�ση των ταπειν�ν και κατατρεγμ�νων, σ�μερα ε�ναι μια ολ�κληρη «βιομηχαν�α», με «επαγγελματ�ες» και τερ�στια κ�ρδη. Την οπο�α, β�βαια, ελ�γχουν οργανωμ�να κυκλ�ματα. Ε�τε πρ�κειται για «γκρουπ», ε�τε για… solo καρι�ρα επαγγελματ�ες… Το γεγον�ς �τι ο αριθμ�ς των ζητι�νων, αληθιν�ν και μη στη χ�ρα μας διπλασι�ζεται, μ�νο τυχα�ο δεν ε�ναι. Τα κ�ρδη, ε�ναι τερ�στια και οι ποιν�ς που επιβ�λλονται σε �σους συλληφθο�ν, μ�λλον… αστε�ες. Σ�μφωνα με τα στοιχε�α της ΓΑΔΑ, οι συλλ�ψεις για επαιτε�α αυξ�νονται με γεωμετρικ� πρ�οδο. Μ�σα σε μια χρονι� μ�νο, οι 400 συλλ�ψεις για απ�πειρα επαιτε�ας, �γιναν 882. Απ� αυτο�ς, οι 749 �ταν αλλοδαπο� και οι 133 �λληνες. Το ερ�τημα ωστ�σο που γενν�ται ε�ναι: «Γιατ� λοιπï¿½ν… αυξ�νονται και πληθ�νονται;»
Ο κυρι�τερος λ�γος ε�ναι τα κ�ρδη. Τα οπο�α, ε�ναι και μεγ�λα. Και �χουν μετατρ�ψει τη ζητιανι� στο πλ�ον επικερδ�ς επ�γγελμα. Σ�μφωνα με εκτιμ�σεις αξιωματικ�ν της ΕΛΑΣ που βασ�ζονται στην αξιοπο�ηση στοιχε�ων απ� συλλ�ψεις που �χουν γ�νει, �νας ζητι�νος, αναλ�γως του «π�στου» του και της «αναπηρ�ας» του, μπορε� να βγ�ζει απ� 75-230 ευρ� τη μ�ρα! Κατ� πολ� περισσ�τερα δηλαδ� απ� το μ�σο εργαζ�μενο (�σους �χουν απομε�νει, δηλαδ�). Π�ς βγα�νουν �μως αυτ�; Μ�χρι σχετικ� πρ�σφατα, τη «βιομηχανï¿½α» ζητι�νων στην Αθ�να, τη Θεσσαλον�κη και �λλες μεγ�λες π�λεις της χ�ρας «ï¿½λεγχαν» κυκλ�ματα τσιγγ�νων. Η «συνταγ�» �ταν απλ�: Μια μ�να με �να παιδ�κι στα χ�ρια, να εκλιπαρε� για «λ�γο γ�λα για το μωρ�». Τα πρ�γματα �λλαξαν, με το �νοιγμα των ευρωπα�κ�ν συν�ρων στη Βουλγαρ�α. Αυτ�, �δωσε «ï¿½θηση» στην «εισαγωγ�» ζητι�νων στην Ελλ�δα και στη δραστηριοπο�ηση ν�ων κυκλωμ�των. �λλωστε, αρκε� αυτ� που βλ�πουμε καθημεριν� στο δρ�μο: �να χαρτ�νι που γρ�φει τη «μαγικ�» λ�ξη: «Πειν�ω».
Β�βαια θα μου πεις δεν ε�ναι μ�νο �τσι τα πρ�γματα. Σ�γουρα υπ�ρχει και η �λλη �ψη του νομ�σματος . Υπ�ρχουν �νθρωποι που η κρ�ση �χι μ�νο τους χτ�πησε την π�ρτα, αλλ� τους �βγαλε στο δρ�μο να ζητ�νε απεγνωσμ�νοι �να ευρ� για να φ�νε μια μπουκι� ψωμ�. Να μπορ�σουν να τα�σουν τα παιδ�α τους. Και κ�που εδ� μπα�νουν τα δυσδι�κριτα κριτ�ρια για να μπορ�σεις να καταλ�βεις να ξ�ρεις ποιοι πλουτ�ζουν απ� την ευαισθησ�α μερικ�ν απ� εμ�ς, ποιοι εξυπηρετο�ν συμφ�ροντα τρ�των, ζωνταν� και πρ�σφατο γεγον�ς η ηλικιωμ�νη κυρ�α που �βγαζε τα εγγ�νια της να ζητιανε�ουν και ποιοι πραγματικ� �χουν αν�γκη την βο�θεια μας. �πως �μως και να �χει ε�ναι δ�σκολο να καταλ�βεις ποιος πραγματικ� ε�ναι αυτ�ς που πειν�ει. Για πολλο�ς ε�ναι πολ� δ�σκολο να πιστ�ψουν �τι υπ�ρχουν �νθρωποι που υποκρ�νονται την φτ�χεια, και ιδικ� μικρ� παιδι�. Αλ�θεια �μως π�σοι απ� αυτο�ς πειν�νε πραγματικ�; Π�σοι �ντως ε�ναι χτυπημ�νοι απ� την μο�ρα; Π�ς μπορο�με εμε�ς να ε�μαστε τα θ�ματα των απατε�νων ζητι�νων; Μ�λλον θα πρ�πει να μ�θουμε να ε�μαστε πιο παρατηρητικο� και �χι τ�σο ευκολ�πιστοι απ� αυτ� που βλ�πουμε. Μ�λλον πρ�πει να βλ�πουμε τα πρ�γματα πιο προσεκτικ�, γιατ� μπορε� οι εποχ�ς να αλλ�ζουν αλλ� �σο υπ�ρχει η κρ�ση στην χ�ρα μας τ�σο κ�ποιοι θα το εκμεταλλε�ονται εις β�ρος �λλων ανθρ�πων.
