Τι ε�ναι ο �νθρωπος, δ�χως �νθρωπο; Π�ση αναμ�χλευση αγ�πης οφε�λει να σηκ�σει στον α�ρα, σκαλ�ζοντας τις στ�χτες της προδοσ�ας, της προσδοκ�ας και μιας αν�φικτης �νωσης; Insenso. Το εσωτερικ� μαγν�δι ψυχ�ς που φυλ�χτηκε στις δεκαετ�ες αναζ�τησης... ανθρ�που απ� �νθρωπο και μια βαθ�τερη αν�λυση του ν�ου �ργου του Εμμανο�ηλ Κουτσουρ�λη στο αγαπημ�νο κε�μενο του Δημ�τρη Δημητρι�δη... Δ�ο γυναικε�ες μορφ�ς κι �νας �νδρας οσε� παρ�ν, συνθ�τουν την εσωτερικ�τητα του πολ�μου που διαπραγματε�εται η ψυχ� της ιστορικ�ς ηρω�δας του Βισκ�ντι, Κ�μισσα Λ�βια. Ο ï¿½ρωτας, η δ�ψα για την κατ�κτηση της απολυτ�τητας και αποκλειστικ�τητας εν�ς ανθρ�που, το αδιαφιλον�κητο συνα�σθημα της ν�κης και της �ττας, το διανυσματικ� αντ�μετρο της κατ�κτησης και της απ�λειας, το συν και το πλην μιας ψυχ�ς και εν�ς σ�ματος, διαπλ�κονται στην σκην� και διατρ�χουν την συνε�δηση με τ�τοια ορμ�, που ακ�μη κι η μουσικ� που δεν ενυπ�ρχει, ε�ναι εκε�... Ο επιτυχημ�νος σκηνοθ�της, με την χαρακτηριστικ� ταξιδι�ρικη φων� απ� το Γ' Πρ�γραμμα, Εμμανου�λ Κουτσουρ�λης, μας μ�λησε για το Insenso και τη ν�α ταυτ�τητα του κειμ�νου του Δημ�τρη Δημητρι�δη.
Αλ�ξανδρος Τανασκ�δης: Απ� την ιστορικ� ταινï¿½α «ï¿½τσι τελε�ωσε μια μεγ�λη αγ�πη» με τον διακριτικ� τ�τλο «Senso», γνωστ� κι ως «Λ�βια, η αδ�στακτη Κ�μισσα», σε σκηνοθεσ�α του Λουκ�νο Βισκ�ντι, στην μετ�πραξη «Insenso» σ�μερα. Τι ν�α δεδομ�να προσφ�ρει στην σκην� και πως συμπυκν�νεται ο λ�γος σε μον�λογο;
Εμμανου�λ Κουτσουρ�λης: Αν δεδομ�νο θεωρ�σουμε και τη σκηνοθετικ� ιδ�α (consept) συμπεριλαμβανομ�νης της οδηγ�ας στους ηθοποιο�ς, τ�τε ελε�θερα και ανατρεπτικ�, �πως ορ�ζει ο μον�λογος του Δημ�τρη Δημητρι�δη, η θεατρικ� απ�δοση αποκαλ�πτει ν�α (ως συν�χεια της ταιν�ας) συναισθ�ματα της πρωταγων�στριας. Ο δε λ�γος δεν συμπυκν�νεται αλλ� διαφοροποιε�ται �τσι �στε �λη η ταιν�α (γεγον�τα και συναισθ�ματα) να εμπερι�χεται στον «Insenso» μον�λογο της Λ�βια Σερπι�ρι.
Α.Τ.: Το πρ�σφατο 2002, ο Τ�ντο Μπρας, γ�ρισε ξαν� την ταιν�α, μεταφ�ροντ�ς την απ� την ιταλικ� επαρχ�α του 1866, στην σ�γχρονη πραγματικ�τητα της επαν�στασης των εθν�ν του Β’ Παγκοσμ�ου Πολ�μου. Σ�μερα σε ποια εποχ� τοποθετε�ται το «Insenso»;
Ε.Κ.: Το «Insenso» διαχρονικ� μιλ�ει για τον �νθρωπο. Το αν�φικτο του �ρωτα, το απ�λυτο του χωρισμο�, της προδοσ�ας, το ΙΝ ï¿½πως χαρακτηριστικ� λ�ει και ο συγγραφ�ας του. Το Ιn σημα�νει και το «εντ�ς», σημα�νει το «μ�σα στις αισθ�σεις, μ�σα στα αισθ�ματα, μ�σα στο ν�ημα».
Α.Τ.: Γιατ� χαρακτηρ�στηκε «ï¿½περα χωρ�ς Μουσικ�» το Insenso και πως συνυπ�ρχουν στην σκην� σε εναλλασσ�μενη διανομ� δ�ο ηθοποιο� ενσαρκ�νοντας την αξ�χαστη μορφ� της Αλ�ντα Β�λι του Βισκ�ντι;
Ε.Κ.: Η μουσικ� ενυπ�ρχει στο �ργο απ� την αρχ� ως το τ�λος. Εμε�ς ως θεατ�ς μ�νο να τη νι�σουμε � να τη φανταστο�με μπορο�με, μ�σα απ� τις φων�ς των ηθοποι�ν και την ηχητικ� επεξεργασ�α τους. Τα δυο πρ�σωπα (και εν δυν�μη τρ�α) χαρακτηρ�ζουν το �να πρ�σωπο. Η Λ�βια Σερπι�ρι, �στερα απ� το Senso του Λουκ�νο Βισκ�ντι, διχ�ζεται επαναληπτικ� στο Insenso του Δημ�τρη Δημητρι�δη.
Α.Τ.: «Τ�ποτε περισσ�τερο δεν υπ�ρχει για τον �νθρωπο, απ� �ναν �νθρωπο»… Η τραγικ�τητα της διαχρονικ�ς διαπ�λης της ηρω�δας μεταξ� �ρωτα και… σωτηρ�ας του �θνους της - (Ευρωπα�κ�ς Εθνοσοσιαλισμ�ς και Ιταλικ� Ενοπο�ηση) – πως διαρκε� μ�χρι το σ�μερα της σκην�ς του «Insenso»; Υφ�ρπει μια κριτικ� για την ανεξαρτησ�α της εθνικ�ς μας κυριαρχ�ας απ� �ναν ξ�νο κατακτητ�;
Ε.Κ.: Στον �ρωτα επιτρ�πονται τα π�ντα. Tο γρ�φει και ο Δημ�τρης Δημητρι�δης. O �ρωτας μας καταργε�. Χ�ρα, οικογ�νεια, φιλ�α και κ�θε �λλη αξï¿½α «κινδυνε�ει» απ� τον μικρ� φτερωτ� θε� και τα β�λη του. Επιπρ�σθετα, σε �λο το �ργο του Δημητρι�δη, αναγνωρ�ζουμε πολιτικ� θ�ση και κοινωνικ� μ�νυμα, �πως ακριβ�ς σημει�νετε στην ερ�τηση σας. «Τ�ποτε περισσ�τερο δεν υπ�ρχει για τον �νθρωπο, απ� �ναν �νθρωπο»…
Α.Τ.: Σε τι «υλικ�» και «συστατικ�» βασ�στηκε το κε�μενο του �ργου του Δημ�τρη Δημητρι�δη και πως εκφρ�ζεται ο �ρωτας, το ανειρ�νευτο του π�θους της ηρω�δας, ο π�νος της προδοσ�ας και το αν�φικτο της �νωσης με το «φως» της σκηνοθεσ�ας σας;
Ε.Κ.: Χμ, θα πρ�πει να δε�τε την παρ�σταση. Οι ερωτ�σεις σας θα απαντηθο�ν στο μ�γιστο. Κι αν �χι, θα ε�μαι εκε� για να σας «διαφωτ�σω».
Α.Τ.: Μ�α σκηνοθεσ�α, φ�ρει μ�γα β�ρος για την αν�δειξη εν�ς κειμ�νου. Π�σο μ�λλον, εν�ς κειμ�νου που ταξ�δεψε απ� το «Μπελ�σιμα» του Καμ�λο Μπ�ιτο, μ�χρι το «ï¿½τσι τελε�ωσε μια αγ�πη» κι απ� το «Senso» μ�χρι το σ�μερα του «Insenso»…
Ε.Κ.: Τ�σο το κε�μενο καθεαυτ�, �σο και η δομ� του, διαμορφ�νουν τις καλ�τερες προ�ποθ�σεις για την επ� σκην�ς, πλ�ον, διερε�νηση των ορ�ων των ανθρ�πινων συναισθημ�των. Εγχε�ρημα στο οπο�ο προβα�νουν απ� κοινο� οι ηθοποιο�, οι τεχνικο� (�χου και φωτ�ς) και ο σκηνοθ�της της παρ�στασης.
Α.Τ.: Incenso … και … Insenso. Η πρ�τη, λατινογεν�ς λ�ξη, σημα�νει θυμ�αμα. �νας φ�ρος τιμ�ς στο σημαντικ� και γ�νιμο σπ�ρμα «Αισθ�ματος» του Καμ�λο Μπ�ιτο. Το Insenso, χαρακτηρ�ζεται απ� �ναν α�ρα συμφ�ρματος που αναμοχλε�ει τον 19ο και 20ο αι�να, φ�ροντας μ�χρι τον 21ο, την Κ�μισσα Λ�βια, πλ�θοντας ξαν� τον εαυτ� της σε �χρονο πεδ�ο δρ�σης…
Ε.Κ.: Θα σας απαντ�σω με �να χαρακτηριστικ� απ�σπασμα απ� το πρ�γραμμα της παρ�στασης, καθ�ς ταυτ�ζομαι απ�λυτα. «To Ιn στην λ�ξη Insenso, δεν �χει μ�νο αρνητικ� �ννοια, η οπο�α κ�νει την λ�ξη αυτ� να σημα�νει το παρ�λογο, το υπερλογικ�, το υπεραισθητ�, το παρ�φρον - �ννοια ωστ�σο φαινομενικ�ς αρνητικ� αφο� πρ�κειται για την ερωτικ� δι�σταση, για την αισθηματικ� πλευρ�, μιας γυνα�κας σε κατ�σταση �ξαρσης των αισθ�σεων και των αισθημ�των. Αλλ� και του �διου του μυαλο� της, ως �δρας του διανοητικο� κ�ντρου, εφ�σον senso σημα�νει και το ν�ημα, την σκ�ψη, την φρ�νηση.
Το Ιn σημα�νει και το «εντ�ς», σημα�νει το «μ�σα στις αισθ�σεις, μ�σα στα αισθ�ματα, μ�σα στο ν�ημα», μ�σα δηλαδ� στην πλ�ρη δι�σταση του σ�ματος, και μ�λιστα τ�σο μ�σα �στε δεν επιτρ�πει αυτ� η κατε�θυνση καμ�α παρ�κκλιση, καμ�α υποχ�ρηση, καμ�α �νσταση : πρ�κειται για την απ�λυτη παραδοχ� και για την απ�λυτη παρ�δοση σ’ αυτ� το «μ�σα», με �λες τις συν�πειες που θα �χουν αυτ� η παρ�δοση κι αυτ� η παραδοχ�, και πρ�τη συν�πεια ε�ναι η σταδιακ� απομ�κρυνση απ� την κατ’ εξοχ�ν οργανωμ�νη δομ� που ε�ναι η γλ�σσα, ιδιαζ�ντως ανθρ�πινου φορ�α �κφρασης το� αισθ�ματος και το� νο�ματος.
Η σταδιακ� απομ�κρυνση απ� την γλ�σσα, κ�νει την Λ�βια Σερπι�ρι να διολισθα�νει βαθμηδ�ν προς την �ξοδο απ� την οργανωμ�νη λογικ� και το διαρθρωμ�νο συνα�σθημα, και να προσεγγ�ζει β�μα προς β�μα το σημε�ο �που η αποδιοργανωμ�νη γλωσσικ�ς εσωτερικ�τητ� της βρ�σκει την μοναδικ� δυνατ�τητα να περ�σει απ� τους διαχωρισμο�ς στις ενοποιητικ�ς διαδικασ�ες, απ� την απ�σταση στην �νωση, απ� την Λ�βια στον Φραντς, να εξ�λθει απ� τα �ρια τ�ς συνοχ�ς και τ�ς συν�χειας και να εισ�λθει στην περιοχ� �που δεν υφ�σταται καν�νας περιορισμ�ς, �που η ζωνταν� Λ�βια συναντ� τον νεκρ� Φραντς, �που η ζω� και ο θ�νατος εν�νονται αλληλοαναιρο�μενοι, �που αποκτ� εμπρ�γματη δι�σταση το �διο το insenso, γ�νεται πραγματικ�τητα το αφ�σικο, πραγματοποιε�ται το αν�φικτο, κερδ�ζεται αυτ� που επ� δ�ο σχεδ�ν αι�νες η Λ�βια προσπαθε� να αποκτ�σει : το σ�μα το� Φραντς σκοτωμ�νο απ� την �δια και �ρα ενωμ�νο πια μαζ� της, μη αν�κον σε καν�ναν �λλον παρ� μ�νο σ’ αυτ�ν, αφο� τ�ρα τον �χει κ�νει απ�λυτα δικ� της και συγχρ�νως η �δια γ�νεται �να μ’ αυτ�ν.
Ετσι, insenso ε�ναι η μετωνυμ�α το� �ρωτα στην π�ρα απ� οποιαδ�ποτε χαλιναγ�γηση και οποιαδ�ποτε κανονικοποιημ�νη μορφ� του. Ο ï¿½ρωτας ε�ναι insenso επειδ� αρχ�ζει και επεκτε�νεται απ� εκε� �που τελει�νει η λογικ� και εξαντλε�ται το συνα�σθημα, αφο� τα θ�τει και τα δ�ο π�ραν των ορ�ων τους, και �τσι το�ς αποδ�δει τις αληθιν�ς διαστ�σεις τους».
Α.Τ.: Το �ργο ισορροπε� σε �να σκοιν� μεταξ� του «πριν» και του «μετ�». Πως επιτυγχ�νεται η �νωση των χωροχρ�νων αυτ�ν και πως αποκτ� ταυτ�τητα στην συνε�δηση του ακροατ�, μ�σα απ� την λογοτεχνικ� απ�δοση στην μεταπο�ησ� της σε θεατρικ� λ�γο;
Ε.Κ.: Το πρ�ν και το μετ�, �πως και το τ�ρα, απορ�δονται χωρ�ς ακροβατικ�ς επιδι�ξεις. Ισορροπο�ν μ�σα απ� τη σκηνοθετικ� ιδ�α (concept). Το ρ�λο του βασικο� / μοναδικο� �ρωα, αποδ�δουν δυο γυνα�κες ηθοποιο�, η Σταματ�να Παπαμιχ�λη και Μαρ�ζα Τσ�ρη και �νας �νδρας, οσε� παρ�ν αλλ� και απ�ν, �που πλασματικ� / σιωπηλ� ενυπ�ρχει ως αφορμ� και αιτ�α. Η παρ�σταση διερευν� και αποδ�δει το �ργο του Δημητρι�δη, εξαντλ�ντας τα �ρια, πρ�γμα δυνατ� στην τ�χνη αλλ� �χι στη ζω�, �πως �λλωστε τον�ζει και ο �διος ο συγγραφ�ας του.
info
Συγγραφ�ας: Δημ�τρης Δημητρι�δης
Σκηνοθεσ�α: Εμμανου�λ Κουτσουρ�λης
Το �ργο αποδ�δεται απ� δυο ηθοποιο�ς, την Σταματ�να Παπαμιχ�λη και την Μαρ�ζα Τσ�ρη, εν� το σκηνικ� και τα κουστο�μια επιμελε�ται η Αναστασ�α Αρσ�νη, την κ�νηση η Κ�τια Σαβρ�μη και τον ηχητικ� σχεδιασμ� ο Κ. Β�τα.
Τιμ�ς Εισιτηρ�ων: 13 ευρ�, 10 ευρ�: Φοιτητικ�, ΑμεΑ, Κ�ρτα Πολιτισμο�, Κ�ρτα Ανεργ�ας
NIXON: Aγησιλ�ου 61Β –Κεραμεικ�ς
Παραστ�σεις: Μ�ιος 14,15,16 & 21 �ως 31/ Ιο�νιος 1 �ως 6
�ρα �ναρξης: 21:00 καθημεριν� εκτ�ς Π�μπτης
