Βασίλης Νανούρης: Η πατριαρχία είναι δυνάστης που διαλύει όλα τα φύλα

Βασίλης Νανούρης: Μέσα από την καθημερινότητα. Μέσα από μία αντίδρασή μου σε ένα σεξιστικό αστείο που θα βόλευε να γίνει γαργάρα, μέσα από ένα τραγούδι που θα γράψω και θα επηρεάσει έστω και έναν άνθρωπο, μέσα από μία ανάρτηση που θα κάνω και θα επηρεάσει έστω και έναν άνθρωπο. Ή μέσα από μία φεμινιστική πορεία που θα συμμετέχω, μέσα από μία απόκρισή μου στην τάξη σε μια ερώτηση ενός παιδιού, μέσα από μία στάση μου στην τάξη ακόμα κι αν δεν μου έγινε καμία ερώτηση. Ακόμη και μέσα από τον τρόπο που θα παίξω με την κόρη μου, μέσα από τον τρόπο που θα της απαντήσω σε μία ερώτηση σχετική με το διαχωρισμό αγοράκι – κοριτσάκι ή ακόμα και σε σχέση με τα γεννητικά της ή τα γεννητικά μου όργανα, μέσα από τον τρόπο που θα σεβαστώ το “όχι” της συντρόφου μου, μέσα από τη συνέντευξη που σου παραχωρώ αυτή τη στιγμή.

Βασίλης Νανούρης: Η μεγάλη δυσκολία μου ήταν να γίνω αντισεξιστής. Ή για να είμαι πιο σωστός: να γίνομαι αντισεξιστής. Γιατί δεν είναι μία διαδικασία που έχει αρχή, μέση και τέλος. Όπως και καμία ταυτότητα. Η μεγάλη δυσκολία μου λοιπόν είναι να γίνομαι αντισεξιστής κι όχι να αντικρούω τα σεξιστικά επιχειρήματα. Κι αυτό γιατί υπήρξα σεξιστής (όπως σχεδόν κάθε άντρας που γεννήθηκε στην πατριαρχία), οπότε ξέρω καλά τη «σεξιστική διάλεκτό». Έχω κάνει κι εγώ σεξιστικά αστεία που τότε ίσως δεν ακούγονταν ακριβώς ως τέτοια, γιατί ακόμα και 10 ή 5 χρόνια πριν, η ελληνική κοινωνία είχε πολύ πιο κανονικοποιημένο το μισογυνισμό της.

Βασίλης Νανούρης: Ακριβώς. Οι αναπαραστάσεις –όπως το «γυαλί» που λες- διαμορφώνουν τόσο τις πεποιθήσεις μας, όσο και την εξωτερίκευσή τους. Το κλειδί όμως είναι ότι κι εμείς με τη σειρά μας διαμορφώνουμε τις αναπαραστάσεις. Πρέπει να δημιουργούμε καθημερινά όσο πιο πολλές αναπαραστάσεις μπορούμε, οι οποίες να αποτελούν ρωγμές στο γυάλινο πατριαρχικό κατασκεύασμα που μας πλαισιώνει. Όπως τραγούδια, ταινίες, βιβλία, αναρτήσεις, συζητήσεις, συνεντεύξεις, στάσεις και δε συμμαζεύεται. Και φυσικά να φτάσουμε ως τον πυρήνα, που είναι η γλώσσα, η εκπαίδευση και οι θεσμοί. Οι πηγές της αντιστροφής που αναφέρεις, πιστεύω πως είναι οι ρωγμές. Γι’ αυτό πρέπει να προσέχουμε σαν τα μάτια μας αυτή τη γιγάντια ρωγμή που ακούει στο όνομα «ελληνικό #metoo». Πρόκειται για ένα συμβάν που προσωπικά με κάνει πάρα πάρα πάρα πολύ χαρούμενο, αλλά το μεγάλο στοίχημα είναι να το εδραιώσουμε. Η εδραίωσή του θα αλλάξει (ήδη αλλάζει) τις σχέσεις εξουσίας υποψήφιου θύτη – υποψήφιου θύματος. Ο φόβος και το στίγμα θα αντιστραφούν (ήδη έχουν αρχίσει να αντιστρέφονται). Πρέπει να μην επιτρέψουμε να φιμωθεί το ελληνικό #metoo.

Αντιθέτως, πρέπει να φροντίσουμε να διατηρηθεί, να μετουσιωθεί και να διαχυθεί σε όσο το δυνατόν περισσότερους κοινωνικούς μηχανισμούς.

Βασίλης Νανούρης: Α σ’ ευχαριστώ πολύ για αυτήν την ερώτηση που -απ’ ότι καταλαβαίνω- αναφέρεται σε μία ανάρτησή μου. Τη θυμάμαι, την είχα κάνει νομίζω 1η Ιανουαρίου. Στη γιορτή μου. Έχω πολύ όρεξη να σου απαντήσω. Πριν απαντήσω στο καθεαυτό ερώτημά σου όμως, θα σχολιάσω δύο σημεία που ανέφερες διατυπώνοντας τη σκέψη σου. Πρώτον, δεν πιστεύω ότι τα χρώματα έχουν φύλο και κατ’ επέκταση καμία πλευρά του εαυτού μας δεν έχει χρώμα που να παραπέμπει σε φύλο. Δεύτερον, θα συμφωνήσω μαζί σου: η ενσυναίσθηση είναι πολύ κρίσιμη έννοια. Σίγουρα είναι κομβική για την προσωπική μου ζωή, γιατί μέσω της ενσυναίσθησης προς την κόρη μου, άλλαξα εμπράκτως τον εαυτό μου, αλλά –κατά τη γνώμη μου- είναι κομβική και για το ελληνικό #metoo και για το φεμινιστικό κίνημα και για την εκπαίδευση. Μια έννοια στην οποία οφείλουμε να επενδύσουμε ως γονείς, ως εκπαιδευτικοί, ως άνθρωποι. Πάμε τώρα να σου απαντήσω και για τις αντιδράσεις γύρω από την ανάρτηση μου με το μπλε μπαλονένιο σπαθί.

Ο Άγιος Βασίλειος και τα σεξιστικά σχόλιά του…

Η ανάρτηση λοιπόν είχε δύο σκέλη: Το πρώτο αφορούσε το πώς αποτρέπουμε (ως κοινωνία, ως γονείς) τα κορίτσια μας να εκδηλώνουν προτίμηση για χρώματα που χαρακτηρίζονται «αγορίστικα» (όπως το μπλε) και να έχουν πρόσβαση σε παιχνίδια και δράσεις που χαρακτηρίζονται «αγορίστικες» (όπως οι μάχες με μπαλονένια σπαθιά). Το δεύτερο αφορούσε κάποια μισογύνικα και κακοποιητικά λόγια του αγίου στον οποίο οφείλω το όνομά μου. Του αγίου Βασιλείου. Οι αντιδράσεις τόσο στο προφίλ μου, όσο και στη σελίδα «Μη γεννήσεις κοριτσάκι» ήταν στη συντριπτική τους πλειοψηφία θετικές. Ας πούμε κατά 90-95%. Τις υπόλοιπες αντιδράσεις, τις αρνητικές, τις χωρίζω σε δύο κατηγορίες.

Η πρώτη (η αναμενόμενη) αποτελείται από ανθρώπους που ενοχλήθηκαν επειδή θεώρησαν ότι ήμουν ασεβής προς τον άγιο Βασίλειο. Δεν ξέρω αν είναι ασεβής κάποιος που σχολιάζει αρνητικά τον σεξιστικό οχετό που ξερνάει ένας άνθρωπος της εκκλησίας. Ξέρω όμως τι είναι κάποιος που προσπαθεί να δικαιολογήσει τα κακοποιητικά λεγόμενα ενός αγίου, για να βγάλει λάδι τη θρησκεία του: είναι πλυντήριο της κουλτούρας του βιασμού, του κακοποιητικού λόγου και κατά συνέπεια των κακοποιητικών πρακτικών. Καταλαβαίνω ότι μπορεί να μην το αντιλαμβάνεται. Κι εγώ μπορεί στο παρελθόν να «ξέπλυνα» άθελά μου κάποια κακοποιητική συμπεριφορά. Δεν το αποκλείω. Γι’ αυτό θα ήθελα να επισημάνω σε ανθρώπους με τέτοιες αντιδράσεις, ότι ακριβώς εκεί είναι η αντίπερα όχθη από το ελληνικό #metoo. Εκεί θέλουν να βρίσκονται;

Η δεύτερη κατηγορία αντιδράσεων ήρθε από ανθρώπους που μπορεί να είναι με τη μεριά του ελληνικού #metoo, φεμινιστές, προοδευτικοί και να προσπαθούν να κάνουν τον κόσμο λιγότερο κακοποιητικό. Και γι’ αυτό είναι πιο ενδιαφέρουσα. Θα προσπαθήσω να συμπυκνώσω το βασικό επιχείρημα των αντιδράσεών τους στην εξής φράση: «Καλά δεν καταλαβαίνεις ρε Νανούρη ότι μόλις έκανες μία ανάρτηση που δεν είναι καθόλου ειρηνική; Προτρέπεις τα παιδιά να αναπαριστούν μάχες με σπαθιά;» Κατά τη γνώμη μου, αυτοί οι άνθρωποι χωρίς να το θέλουν κάνουν ένα ΤΕΡΑΣΤΙΟ σεξιστικό ολίσθημα.

Θα εξηγηθώ μέσα από ένα παράδειγμα: Εγώ θεωρώ πως η κόκα-κόλα είναι κάτι που καλό είναι να μην πίνουν τα μικρά παιδιά. Αν όμως η κόκα-κόλα χαρακτηρίζονταν από την κοινωνία ως «αγορίστικο» αναψυκτικό, τότε πολύ εύκολα θα έκανα μία ανάρτηση, που θα υπερασπιζόμουν την ανάγκη να έχουν και τα κορίτσια πρόσβαση στο συγκεκριμένο αναψυκτικό. Να μην αποκλείονται λόγω του φύλου τους από μία μορφή ψυχαγωγίας, ανεξαρτήτως αν η συγκεκριμένη μορφή με βρίσκει σύμφωνο ή μη.