Δεν ε�ναι δ�σκολο κανε�ς να διακρ�νει πως ο φ�βος και η καταστροφολογ�α κυριαρχο�ν στα ελληνικ� και παγκ�σμια μ�σα μαζικ�ς ενημ�ρωσης. Αρκο�ν λ�γα μ�νο λεπτ� καθημεριν�ς παρακολο�θησης εκπομπ�ν και ειδ�σεων και το μ�να συναισθ�ματα που μπορε� κανε�ς να νι�σει ε�ναι απελπισ�α, αβοηθησ�α, βολικ� παθητικ�τητα, φοβο για το μ�λλον, κατ�θλιψη για το παρ�ν. Μοι�ζει να γ�νεται ο καθ�νας μας τηλεθεατ�ς της δικ�ς του δραματικ�ς σειρ�ς της οπο�ας το τ�λος ξεπερν� και τα πιο δακρ�βρεχτα σεν�ρια.
Ποια ε�ναι �μως η λειτουργ�α του φ�βου ως μ�σο κοινωνικο� ελ�γχου;Τα τελευτα�α χρ�νια κοινωνικο� επιστ�μονες �χουν ενασχοληθε� με το π�ς ο φ�βος και η κουλτο�ρα του φ�βου που μας ε�ναι τ�σο οικε�α πια, επηρε�ζουν την κοινωνικ� κατ�σταση και θ�ση του καθεν�ς. Ο φ�βος λοιπ�ν ε�ναι κυρ�αρχος στα ΜΜΕ και δεν ε�ναι μεμονωμ�να τα απειλητικ� και αποκαρδιωτικ� μην�ματα τα οπο�α δεχ�μαστε καθημεριν� αλλ� ε�ναι και η ταυτ�χρονη προ�θηση συγκεκριμ�νων ιδε�ν και συναισθημ�των �πως η προσπ�θεια για αντ�σταση στον α�ρατο εξωτερικ� εχθρ� ο οπο�ος απειλε� τα κεκτημ�να μας και μ�α συνεχ�ς απειλ� π�νω απ� τον σ�γχρονο πολιτισμ� που πρ�πει να αντιμετωπ�σουμε. Παρ�λληλα β�βαια ως τελικ� σημε�ο εξιλ�ωσης περν�νε και τα σχετικ� μην�ματα για το π�ς μπορο�με να προστατευτο�με, ποιες πολιτικ�ς πρ�πει να ακολουθ�σουμε και π�ς πρ�πει να συσπειρωθο�με � να πολεμ�σουμε αυτο�ς που ταρ�ζουν την ασφ�λει� μας.
Μ�α ποιοτικ� �ρευνα μετα-αν�λυσης σχετικ� με τον φ�βο που προωθο�ν τα ΜΜΕ και ειδικ�τερα οι ειδ�σεις, �δειξε πως μ�λις μ�σα σε μ�α δεκαετ�α σε �λα τα ΜΜΕ υπ�ρχε α�ξηση των ειδ�σεων που σχετ�ζονται με τον φ�βο εν� σε κ�ποιες περιπτ�σεις αυτ� η α�ξηση ξεπερνο�σε και το 150% (Altheide and Michalowski, 1999). Ακ�μη πολ� συχν� χρησιμοποιε�ται ο φ�βος και το �γκλημα για την διατ�ρηση της κοινωνικ�ς τ�ξης και σε αυτ�ς τις περιπτ�σεις η καχυποψ�α και η κατηγορ�α βαρ�νει τους ξ�νους, τους διαφορετικο�ς και τις μειον�τητες, οι οπο�οι απειλο�ν την κοινωνικ� σταθερ�τητα (Altheide et al 2001). Φρ�σεις �πως ασ�μμετρες απειλ�ς (γενικ�, απλαν�ς και καταστροφικ�), κοινωνικ� αποσταθεροπο�ηση (συγκεκριμ�νες μειον�τητες που την απειλο�ν) και εξωγεν� συμφ�ροντα νομ�ζω πως ε�ναι οικε�ες σε �λους μας...
Η τρομοκρατ�α με �λες τις μορφ�ς της ε�ναι κ�τι πολ� αποτελεσματικ� σε �να κοιν� που ε�ναι μαθημ�νο στην φοβοκατοχ� και δεν ε�ναι τυχα�ο �τι εμφαν�ζεται π�ντα σε περι�δους μεγ�λης κρ�σης και αμφισβ�τησης. �πως �χουν αναφ�ρει διεθνε�ς μελετητ�ς για την τρομοκρατ�α χρησιμοποι�ντας το παρ�δειγμα της Αμερικ�ς, τον�ζουν πως το πιο τυπικ� ε�δος τρομοκρατ�ας που γν�ρισε αυτ� η χ�ρα ε�ναι ουσιαστικ� η αναμον� εν�ς τρομοκρατικο� χτυπ�ματος, κ�τι που �μως αιχμαλωτ�ζει το μυαλ� των πολιτ�ν για κ�τι που �σως και να μη συμβε� (Zulaika and Douglass, 1996) και που στο τ�λος ειδ�νεται με τη μορφ� περισσ�τερο μ�ας ''αυτοεκπληρο�μενης προφητε�ας''. Αυτ� ε�ναι ιδια�τερα οικε�ο στην Ελλ�δα του 2012 �που η κλιμ�κωση και αποκλιμ�κωση του αισθ�ματος της τρομοκρατ�ας συνοδε�εται π�ντα απ� τις αντ�στοιχες πολιτικ�ς εξελ�ξεις καθ�ς κ�θε φορ� περν�με απ� την πλ�ρη καταστροφ� στην δι�σωση της τελευτα�ας στιγμ�ς μ�χρι να τελει�σει και αυτ� η μικρ� αν�σα οξυγ�νου και να ξαναντικρ�σουμε τα �δια αδι�ξοδα τα οπο�α �λως περι�ργως προστ�ζουν συγκεκριμ�νες, οδυνηρ�ς μεν αναγκα�ες δε λ�σεις-σωσ�βια.
�νας τρ�πος να καταπολεμ�σει κανε�ς αυτ� την τρομοκρατ�α ε�ναι να �χει πολλ�ς πηγ�ς ενημ�ρωσης και να προτιμ� τις αντικειμενικ�ς και λιτ�ς ειδ�σεις χωρ�ς περιττ�ς φανφ�ρες, ανο�σιες αναλ�σεις και συζητ�σεις επι συζητ�σεων που προκαλο�ν απ�γνωση. Κ�ποιοι �χουν �δη επιλ�ξει να κλε�σουν την τηλε�ραση � το ραδι�φωνο αλλ� χρει�ζεται προσοχ� για να μην περ�σουμε στο εντελ�ς αντ�θετο �κρο, αυτ� της �γνοιας. Την επ�μενη φορ� �μως καλ� ε�ναι τουλ�χιστον να ε�μαστε πιο συνειδητοποιημ�νοι ως προς τις εικ�νες που θα αντικρ�σουμε �ταν θα δο�με τηλ�οραση, που θα υπ�ρχει κ�λεσμα για διαμαρτυρ�α, που θα γ�νει η επ�μενη σ�νοδος κορυφ�ς. Τα νο�μερα πολλ�ς φορ�ς εντε�νουν αυτ� τον φ�βο και ο τρ�μος για τη ζω� μας, την περιουσ�α μας και τα κεκτημ�να μας δεν μας επιτρ�πει να δο�με ποιοι ε�ναι οι πραγματικο� κ�νδυνοι και τι πρ�πει να κ�νουμε για να τους αντιμετωπ�σουμε ενεργ�.
�λλωστε:
''�σο πιο πολ� μεγαλ�νεις το φ�βο για τα ναρκωτικ� και το �γκλημα, τους μεταν�στες και τους εξωγ�ινους, τ�σο περισσ�τερο ελ�γχεις τους ανθρ�πους''. Noam Chomsky
