Ο θ�νατος αποτελε� μια αναπ�φευκτη πραγματικ�τητα που θα αντιμετωπ�σουμε �λοι, αργ� � γρ�γορα. Ε�ναι μ�ρος της καθημεριν�ς μας ζω�ς. Σ�μερα η πλειοψηφ�α των θαν�των, κυρ�ως στις ανεπτυγμ�νες χ�ρες , οφε�λεται σε μια χρ�νια και απειλητικ� για τη ζω� ασθ�νεια. Χ�ρη στην πρ�οδο της ιατρικ�ς επιστ�μης και της τεχνολογ�ας, οι αιτ�ες αλλ� κυρ�ως οι συνθ�κες μ�σα στις οπο�ες πεθα�νει �νας �νθρωπος �χουν διαφοροποιηθε� πολ� απ� τις αρχ�ς του περασμ�νου αι�να.
Η πιο σ�γχρονη �ποψη για το π�τε �νας ασθεν�ς πεθα�νει υποστηρ�ζει �τι «πεθα�νει �ταν καν�να θεραπευτικ� μ�σo δεν ε�ναι πλ�ον σε θ�ση να αντιστρ�ψει τη διαρκ�ς φθ�νουσα κατ�σταση της υγε�ας του, ο�τε επαρκε� για να τον διατηρ�σει στη ζω�» (Kastenbaum & Kastenbaum). �σως να μην ε�ναι τ�σο σημαντικ�ς ο προσδιορισμ�ς του π�τε πεθα�νει κ�ποιος αλλ� το τι βι�νει και το τι περιλαμβ�νει η πορε�α του προς το θ�νατο. Ο Pattison υποστηρ�ζει �τι η περ�οδος μεταξ� της δι�γνωσης μιας ασθ�νειας μ�χρι την τελικ� στιγμ� του θαν�του ορ�ζεται ως «το μεσοδι�στημα μεταξ� ζην και θν�σκειν» («living-dying interval»). Β�σει αυτο� του ορισμο� διακρ�νει τρεις σημαντικ�ς φ�σεις : α) φ�ση της οξε�ας κρ�σης β) τη χρ�νια μεταβατικ� φ�ση απ� τη ζω� στο θ�νατο και γ) την τελικ� φ�ση που οδηγε� στο θ�νατο.
Η δι�ρκεια και η πορε�α της τελικ�ς φ�σης ποικ�λλει και συχν� εξαρτ�ται σε �να μεγ�λο βαθμ� απ� τη φ�ση και την εξ�λιξη της ασθ�νειας, τον ασθεν�, το �μεσο περιβ�λλον και φυσικ� το προσωπικ� υγε�ας. Κ�θε ασθ�νεια ε�ναι ξεχωριστ�, �χει τις ιδιαιτερ�τητες της και επηρε�ζει με μοναδικ� τρ�πο κ�θε �νθρωπο και την οικογ�νεια του. Οπ�τε και η τελικ� φ�ση εν�ς ασθενο�ς ποτ� δεν ε�ναι η �δια με κ�ποιον �λλον. Οι προκλ�σεις σε αυτ� το στ�διο ε�ναι πολλ�ς και πολλαπλ�ς και επηρε�ζουν βαθι� �σους συμμετ�χουν στη φροντ�δα του ασθενο�ς. Οι στ�χοι παρ�μβασης σ’ αυτ� το στ�διο τροποποιο�νται, πλ�ον αποβλ�πουν στην ανακουφιστικ� φροντ�δα του ασθενο�ς και �χι στη θεραπε�α � στον �λεγχο της ασθ�νειας. Σ�μφωνα με την ψυχ�ατρο Elisabeth Kubler-Ross, η ψυχικ� διεργασ�α που βι�νει ο ασθεν�ς, καθ�ς πορε�εται προς το θ�νατο, αποτελε�ται απ� 5 στ�δια : της �ρνησης, του θυμο�, της διαπραγμ�τευσης , της κατ�θλιψης και της αποδοχ�ς. Ταυτ�χρονα υποστηρ�ζει �τι ο ασθεν�ς διατηρε� κ�ποια ελπ�δα, η φ�ση της οπο�ας μεταβ�λλεται καθ�ς αλλ�ζουν οι συνθ�κες και οι εμπειρ�ες που βι�νει.
Η ελπ�δα του ασθενο�ς μπορε� να αφορ� την καθυστ�ρηση του επικε�μενου θαν�του, την ολοκλ�ρωση ορισμ�νων στ�χων , την ανακο�φιση απ� σωματικ� π�νο � ακ�μα και την επιδ�ωξη εν�ς «καλο�» θαν�του. Εξαρτ�ται π�ντα σε ποιο στ�διο ψυχικ�ς εξ�λιξης βρ�σκεται. Η διατ�ρηση και εν�σχυση της ελπ�δας ε�ναι π�ρα πολ� σημαντικ� δι�τι επηρε�ζει το ν�ημα που δ�νει ο ασθεν�ς στις εμπειρ�ες που βι�νει και ενισχ�εται η αυτοεκτ�μησ� του. Διακρ�νονται δυο μορφ�ς ελπ�δας (Hutchnecker), η ενεργητικ� ελπ�δα (active hope) �που ο ασθεν�ς διατηρε� μια εσωτερικ� δ�ναμη, μια πηγ� �μπνευσης που τον κινητοποιε� για δρ�ση �χοντας π�στηστις ικαν�τητ�ς του. Αντ�θετα, η παθητικ� ελπ�δα (passive hope) χαρακτηρ�ζει τους ασθενε�ς που αποφε�γουν να δραστηριοποιηθο�ν και ζουν σε �να φαντασιωσικ� κ�σμο �που πιστε�ουν �τι �λες οι δυσκολ�ες θα εξαφανιστο�ν ως δια μαγε�ας.
Συν�θως οι ασθενε�ς που αντιμετωπ�ζουν τερματικ�ς ασθ�νειες καλο�νται να π�ρουν δ�σκολες αλλ� ουσιαστικ�ς αποφ�σεις για την πορε�α τους. Η δ�ναμη της ενεργητικ�ς ελπ�δας επηρε�ζει καθοριστικ� την πορε�α της ασθ�νειας(Παπαδ�του). Ε�ναι αρκετ� τα παραδε�γματα ασθεν�ν που ενεργοπο�ησαν εσωτερικ�ς τους δυν�μεις και �θεσαν κ�ποιο στ�χο με αποτ�λεσμα να μπουν σε φ�ση �φεσης.
Απ� πολλο�ς επιστ�μονες υποστηρ�ζεται η �ποψη �τι οι �νθρωποι που αντιμετωπ�ζουν το θ�νατο ακολουθο�ν παρ�μοιες στρατηγικ�ς μ’ αυτ�ς που ε�χαν αντιμετωπ�ζοντας τη ζω� τους. Διαφορετικο� �νθρωποι χρησιμοποιο�ν διαφορετικ�ς στρατηγικ�ς. �λοι �μως θα πρ�πει να αντιμετωπ�ζονται με σεβασμ� και αξιοπρ�πεια. Να αντιμετωπ�ζονται ως �νθρωποι που ΖΟΥΝ, που �χουν συναισθ�ματα, σκ�ψεις, αν�γκες και επιθυμ�ες μ�χρι την τελευτα�α στιγμ� της ζω�ς τους.
