Εκατ�ν Εξ�ντα χιλι�δες συν�νθρωποι μας στην Ελλ�δα, ε�κοσι-�ξι εκατομμ�ρια σε �λο τον κ�σμο, σ�μφωνα με τις επ�σημες επιστημονικ�ς �ρευνες... ξεχνο�ν. Το υστερ�γραφο μιας σχ�σης με τη μν�μη, υπογρ�φεται με την «επ�θεση» στο ΚΝΣ (Κεντρικ� Νευρικ� Σ�στημα) που ο κ�σμος βαφτ�ζει ως Ν�σο Αλτσχ�ιμερ. Αφιερ�νοντας την ζω� της αποκλειστικ� στην ερε�να για την πρ�ληψη, την διαχε�ριση και την αντιμετ�πιση της Ν�σου, η Νευρολ�γος-Ψυχ�ατρος, καθηγ�τρια ΑΠΘ και Πρ�εδρος της Πανελλην�ας Ομοσπονδ�ας Ν�σου Αλτσχ�ιμερ και Συναφ�ν Διαταραχ�ν, Μ�γδα Τσολ�κη, κατ�κτησε το βραβε�ο της ζω�ς επ�ξια και την διεθν� αναγν�ριση για το τιτ�νιο �ργο της μπροστ� σε καιρο�ς... κοινωνικ�ς λ�θης.
Νικ�λας Βουκκαλ�ς: Η Ν�σος Αλτσχ�ιμερ χαρακτηρ�στηκε ως η ν�σος του 21ου αι�να με δυσο�ωνες εκτιμ�σεις να π�ρει διαστ�σεις επιδημ�ας. Π�σο πραγματικ� ανησυχητικ� ε�ναι τα δεδομ�να σ�μερα για τον Πλαν�τη και για την Ελλ�δα;
Μ�γδα Τσολ�κη: Υπολογ�ζεται �τι το 2050 θα �χουμε 104 εκ. ασθενε�ς και επομ�νως και �λλους τ�σους � και περισσ�τερους περιθ�λποντες. Στην Ελλ�δα σ�μφωνα με μελ�τες που �γιναν στην Πυλα�α της Θεσσαλον�κης και στο Δ�μο Μ. Αλεξ�νδρου της Π�λλας σε 7 χωρι�, υπολογ�ζεται �τι σ�μερα �χουμε 160 χιλι�δες περ�που ασθενε�ς. �χουμε λιγ�τερους ασθενε�ς στην Ελλ�δα για τρεις κυρ�ως λ�γους: Πρ�τον υπ�ρχει η οικογ�νεια ακ�μη στην Ελλ�δα, η οπο�α μας στηρ�ζει σε �λη τη δι�ρκεια της ζω�ς μας, δε�τερον �χουμε πολ� καλ� γενετικ� υλικ�, �χοντας το κυρι�τερο προδιαθεσικ� γον�διο το αλληλ�μορφο ΑΡΟΕ ε4 λιγ�τερο συχν� στο γενικ� πληθυσμ� (11% στην Β�ρειο Ελλ�δα, 7,5% στη Ν�τια Ελλ�δα και 6,5% στην Κ�προ) και τρ�τον, χρησιμοποιο�με πολ� το ελαι�λαδο στη διατροφ� μας που ε�ναι ισχυρ�ς αντιοξειδωτικ�ς παρ�γοντας.
Ν.Β.: Καθημεριν� ακο�με τις φρ�σεις : «...δεν θυμ�μαι τ�ποτα πλ�ον... μου �ρχεται το Αλτσχ�ιμερ» , «...π�λι ξ�χασα να κ�νω αυτ�... Αλτσχ�ιμερ �χω και εγ�...». Η χιουμοριστικ� αυτ� δι�θεση που δ�νουμε στην ν�σο μπορε� να προκαλ�σει τον πανικ� σε �τομα τα οπο�α περιστασιακ�, παρουσι�ζουν κ�ποια προβλ�ματα μν�μης χωρ�ς να �χουν �μως σχ�ση με την ν�σο. Ποιες �λλες αιτ�ες, επιστημονικ� επιβεβαιωμ�νες προκαλο�ν απ�λεια της μν�μης; Ε�ναι φυσιολογικ� η απ�λεια μν�μης σε ηλικ�ες μικρ�τερες των 60 ετ�ν;
Μ.Τ.: Δεν ε�ναι φυσιολογικ� η απ�λεια μν�μης σε ηλικ�ες μικρ�τερες των 60 ετ�ν. Κυρ�ως ψυχολογικ� α�τια �πως το �γχος, η κατ�θλιψη, η υπ�ρ του δ�οντος απασχ�ληση και η αν�ληψη καθηκ�ντων περισσ�τερων απ� �,τι μπορο�με μας οδηγε� σε ελ�ττωση προσοχ�ς, συγκ�ντρωσης και μν�μης. Ε�ναι δ�κιμο να ζητ�σουμε τη γν�μη εν�ς ειδικο�.
Ν.Β.: Για την εκδ�λωση της ν�σου Αλτσχ�ιμερ, σημαντικ� ρ�λο πα�ζουν τ�σο γενετικο� �σο και περιβαλλοντικο� παρ�γοντες. Σε τι ποσοστ� συμμετ�χει η κληρονομικ�τητα; Σε οικογ�νειες με ιστορικ� της π�θησης, θα παρουσι�σουν �λα τα μ�λη τη ν�σο; Ο χρ�νος εκδ�λωσης της ν�σου επηρε�ζεται απ� τους περιβαλλοντικο�ς παρ�γοντες;
Μ.Τ.: �χουν περιγραφε� μ�χρι σ�μερα περ�που 300 μεταλλ�ξεις που αν �χει κ�ποιος μ�α απ� αυτ�ς θα αναπτ�ξει τη ν�σο, τις περισσ�τερες φορ�ς σε σχετικ� μικρ� ηλικ�α, κ�τω των 65 ετ�ν. Το ποσοστ� αυτ� των ασθεν�ν ε�ναι πολ� μικρ� 1-5% και θα παρουσι�σει τη ν�σο μ�νο το 50% των απογ�νων. Πρ�σφατα �χουν βρεθε� �λλα 8 γον�δια - εκτ�ς απ� την ΑΡΟΕ ε4 - τα οπο�α ευθ�νονται συνολικ� για το 80% των ασθεν�ν που π�σχουν απ� σποραδικ� μορφ�. Σε αυτ� τη μορφ� πα�ζουν πολ� σημαντικ� ρ�λο οι προδιαθεσικο� παρ�γοντες.
Ν.Β.: Με ποιες διαγνωστικ�ς μεθ�δους μπορε� να γ�νει �γκαιρη δι�γνωση σε ασθενε�ς με �πια νοητικ� διαταραχ�, για μελλοντικ� εμφ�νιση της ν�σου;
Μ.Τ.: Η μαγνητικ� Τομογραφ�α, ειδικ�ς πρωτε�νες στο Εγκεφαλονωτια�ο υγρ�, και το ΡΕΤ μπορο�ν να μας βοηθ�σουν στην �γκαιρη δι�γνωση της ν�σου. Επ�σης η αν�χνευση των προδιαθεσικ�ν γονιδ�ων που ε�ναι εφικτ� σ�μερα στη χ�ρα μας και αναφ�ρθηκαν πιο π�νω μπορε� να μας βοηθ�σει.
Ν.Β.: Π�σο ενημερωμ�νοι ε�ναι οι �λληνες για την ν�σο, την πρ�ληψη και για τους ελ�γχους που πρ�πει να γ�νονται; Υπ�ρχει ανταπ�κριση απ� το κοιν� � περιμ�νουμε να μας κτυπ�σει την π�ρτα η ασθ�νεια και μετ� να ασχοληθο�με με αυτ�;
Μ.Τ.: Απ� το 1995 �χουμε οργ�σει �λη την Ελλ�δα κ�νοντας διαλ�ξεις, Ημερ�δες � και Συν�δρια απ� την Ξ�νθη μ�χρι την Καλαμ�τα και τα Χανι� και τη Λεμεσ� στην Κ�προ. Δυστυχ�ς περισσ�τεροι απ� 50% των ασθεν�ν φτ�νουν στο γιατρ� στην Ελλ�δα σε μεσα�ο � και σοβαρ� στ�διο της ν�σου. Αυτ� σημα�νει �τι η προσπ�θεια για ενημ�ρωση που γ�νεται απ� την Ελληνικ� εταιρε�α Αλτσχ�ιμερ απ� το 1995, αλλ� και η ενημ�ρωση μ�σω της Ελληνικ�ς Ομοσπονδ�ας Ν�σου Αλτσχ�ιμερ απ� το 2007 δεν ε�ναι αρκετ�. Χρειαζ�μαστε τα μ�σα μαζικ�ς ενημ�ρωσης και ιδια�τερα την τηλε�ραση για να φ�ρουμε �λα μας τα μην�ματα στα σπ�τια των ασθεν�ν και των οικογενει�ν τους �τσι �στε να εξασφαλ�σουμε ποι�τητα ζω�ς για �λους τους ασθενε�ς σε �λη τη χ�ρα μας αλλ� και την Κ�προ. Νομ�ζω �τι οι περισσ�τεροι �λληνες δεν θ�λουν να ασχολο�νται με δυσ�ρεστα γεγον�τα. Π.χ. σ�μερα 7/5/2011 ε�χαμε μνημ�συνο για �λους εκε�νους τους ασθενε�ς μας που π�θαναν απ� �νοια τα τελευτα�α 15 χρ�νια στον �γιο Νεκτ�ριο στο Χαρ�σειο Γηροκομε�ο. Οι συμμετ�χοντες �ταν πολ� λιγ�τεροι απ� αυτο�ς που συμμετε�χαν στην Αναστ�σιμη γιορτ� που κ�ναμε στο Grand Hotel Palace.
Ν.Β.: Ποια η πορε�α της Πανελλ�νιας Ομοσπονδ�ας Ν�σου Αλτσχ�ιμερ και Συναφ�ν Διαταραχ�ν, της οπο�ας ηγε�στε ως Πρ�εδρος; Ποια η προσφορ� της, η παρουσ�α της και η αποτελεσματικ�τητα της στην ελληνικ� κοινων�α;
Μ.Τ: Σ�μερα μ�λη της Ομοσπονδ�ας ε�ναι 32 Εταιρε�ες που εδρε�ουν σε διαφορετικ�ς π�λεις σε �λη την Ελλ�δα. Αν�λογα π�σο δραστ�ρια ε�ναι τα μ�λη κ�θε Εταιρε�ας σε τοπικ� � πανελλ�νιο επ�πεδο �χουμε και τα αν�λογα αποτελ�σματα. Το Διοικητικ� συμβο�λιο, που συν�ρχεται δ�ο φορ�ς το χρ�νο και εγ� προσωπικ�, στηρ�ζω με �λη μου την καρδι� �λες τις πρωτοβουλ�ες τους. Τον Μ�ρτιο �μουν στη Λευκ�δα, �που ξεκιν� μ�α καινο�ργια Εταιρε�α, τον Ιο�νιο θα επισκεφτ� την Τρ�πολη και την Καλαμ�τα με τον �διο σκοπ�.
Ν.Β.: Με β�ση την αναγκαι�τητα αντιμετ�πισης και �σως καταπολ�μησης της ν�σου, σε τι βαθμ� συμμετ�χουν με προ�πολογισμο�ς οι παγκ�σμιες κυβερν�σεις, παγκ�σμιοι φορε�ς και ινστιτο�τα; Στην Ελλ�δα σε ποιο στ�διο βρ�σκεται η σ�μπραξη κοινωνικ�ν φορ�ων και κρ�τους;
Μ.Τ.: Και οι ΗΠΑ αλλ� και η Ευρ�πη ξοδε�ουν αρκετ� μεγ�λο κομμ�τι του προ�πολογισμο� τους στην �ρευνα για την συγκεκριμ�νη ν�σο που συνεχ�ς αυξ�νεται. Ξ�ρουμε σ�μερα �τι π�σχουν περ�που 35 εκ. �νθρωποι στον κ�σμο εκ των οπο�ων τα 5 εκ. ε�ναι στις ΗΠΑ και τα 10 εκ. ε�ναι στην Ευρ�πη. Την επ�μενη εβδομ�δα θα βρεθ� στην Κ�να και θα δω απ� κοντ� τι κ�νουν οι Κιν�ζοι σε αυτ� το πεδ�ο. Απ� τις δημοσιε�σεις τους φα�νεται �τι αρχ�ζουν και αυτο� να πα�ρνουν κατ�λληλα μ�τρα για το μ�λλον. Στην Ελλ�δα, �,τι γ�νεται μ�χρι σ�μερα ε�ναι ε�τε εθελοντικ�, ε�τε μ�σα απ� το Γ� Κοινοτικ� Πλα�σιο αρχικ� και στη συν�χεια σε συνεργασ�α με το Υπουργε�ο Υγε�ας. �χουμε πολλ�ς ελπ�δες �τι μ�ρος των χρημ�των του ΕΣΠΑ θα χρησιμοποιηθο�ν με τον καλ�τερο τρ�πο για τη δημιουργ�α ολοκληρωμ�νων δομ�ν για την �νοια: Κ�ντρα Ημ�ρας, Κατ' ο�κον ομ�δες, Φροντ�δα των περιθαλπ�ντων και Οικοτροφε�α.
Ν.Β.: Στην καθημεριν�τητα μας κ�νουμε αναφορ�ς σε προσπ�θειες για βο�θεια σε παιδι�. Παιδι� ορφαν�, �ρρωστα, παραμελημ�να, κακοποιημ�να. �χουν αναπτυχτε� πολλ� προγρ�μματα για στ�ριξη και φροντ�δα τους μ�σω οργανισμ�ν και ιδρυμ�των. Τα παιδι� ε�ναι το μ�λλον και αποτελο�ν προτεραι�τητα, αλλ� ο παππο�ς και η γιαγι� ε�ναι το παρελθ�ν, η κουλτο�ρα, ο πολιτισμ�ς και η παρ�δοση. Χωρ�ς αυτο�ς δεν θα μπορο�σε να υπ�ρξει μ�λλον. Ε�στε ικανοποιημ�νη με την φροντ�δα και το ενδιαφ�ρον του κρ�τους και των �λλων φορ�ων για τους ανθρ�πους της τρ�της ηλικ�ας; Υπ�ρχουν �νθρωποι σε εθελοντικ� επ�πεδο που στηρ�ζουν την προσπ�θεια αυτ�;
Μ.Τ.: Η μεγ�λη αλ�θεια ε�ναι �τι σε αυτο�ς χρωστ�με τη ζω� μας, τον πολιτισμ� μας, τη γλ�σσα μας, την π�στη μας. Η ευγνωμοσ�νη στους ηλικιωμ�νους μας δε�χνει την ποι�τητα της ψυχ�ς μας και του πνε�ματ�ς μας. Μ�α απ� τις τελευτα�ες μας προσπ�θειες που ε�ναι σε εξ�λιξη ε�ναι η ενημ�ρωση των παιδι�ν του Δημοτικο� για την �νοια με σκοπ� να τα εμπλ�ξουμε εθελοντικ� στη βο�θεια της εξυπηρ�τησης των ηλικιωμ�νων στα Οικοτροφε�α και στα γηροκομε�α στο μ�λλον. Με τα παιδι� του Λυκε�ου �δη αρχ�σαμε να τρ�χουμε απ� κοινο� με τους επαγγελματ�ες υγε�ας των κ�ντρων Ημ�ρας τα προγρ�μματα Αποκατ�στασης και ε�ναι ενθουσιασμ�να. Μ�σα απ� αυτ�ς τις δραστηρι�τητες οι ν�οι �λληνες θα γευτο�ν τη χαρ� της ικανοπο�ησης που αντλο�με απ� την ανιδιοτελ� προσφορ�, που οφε�λω να πω �τι ε�ναι μ�α απ� τις μεγαλ�τερες χαρ�ς που μπορε� �νθρωπος να γευθε� στη γη. Αυτ� τα ν�α παιδι� θα βρ�σκουν π�ντα στο μ�λλον μια �ρα την ημ�ρα, την εβδομ�δα, το μ�να για να βρ�σκονται εθελοντικ� πλ�ι στον π�σχοντα αδελφ� μας.
Ν.Β.: Σ�μφωνα με επιστημονικ�ς αναφορ�ς �νας πολ� μικρ�ς αριθμ�ς φαρμ�κων π�ρασαν τη δοκιμασ�α της συμπτωματικ�ς αποτελεσματικ�τητας και της ασφ�λειας στην �πια Νοητικ� διαταραχ�. Στον αντ�ποδα υπ�ρχουν πολλ� - γ�ρω στα διακ�σια - που δοκιμ�ζονται σε πειραματικ� � και κλινικ� ακ�μα επ�πεδο, αλλ� ο χρ�νος �γκρισης τους αργε�. Με απλ� λ�για, ποιος ε�ναι ο μηχανισμ�ς με τον οπο�ο δρουν τα εγκριν�μενα φ�ρμακα; Θεραπε�ει, βελτι�νει � αναχαιτ�ζει η φαρμακευτικ� αγωγ� που χορηγε�ται στον π�σχοντα; Υπ�ρχει κ�ποιο εμβ�λιο το οπο�ο θα μπορο�σε να φρεν�ρει την εξ�λιξη της ν�σου;
Μ.Τ.: Ο εγκ�φαλ�ς μας ε�ναι το πιο σοφ� εργαστ�ριο που �χει γνωρ�σει ο �νθρωπος που ακ�μη δεν μπορε� να εξηγ�σει �λες τις λειτουργ�ες του. Περ�που 150 ουσ�ες κ�θε στιγμ� εκκρ�νονται απ� κ�ποια κ�τταρα και μεταδ�δουν μην�ματα σε �λλα και λ�γονται νευροδιαβιβαστ�ς. Στην ν�σο Αλτσχ�ιμερ το πρ�το κλινικ� σ�μπτωμα ε�ναι η �κπτωση της επεισοδιακ�ς μν�μης. Αυτ� η λειτουργ�α γ�νεται στον εγκ�φαλ� μας με την μεταβ�βαση της ακετυλοχολ�νης. Τα τρ�α φ�ρμακα που κυκλοφορο�ν στην αγορ� για την ν�σο συνδ�ονται με �να �νζυμο που καταστρ�φει την ακετυλοχολ�νη και �τσι η ακετυλοχολ�νη μ�νει ακ�ραιη να επιτελ�σει το ρ�λο της. Το εμβ�λιο που δεν θα επιτρ�πει τη δημιουργ�α των αμυλοειδικ�ν πλακ�ν στον εγκ�φαλο ελπ�ζουμε �τι θα κυκλοφορ�σει σε δ�ο χρ�νια. Δεν ξ�ρουμε �μως ακ�μη αν μπορε� να σταματ�σει την εξ�λιξη της ν�σου, δι�τι εκτ�ς απ� τις αμυλοειδικ�ς πλ�κες στον εγκ�φαλο �χουμε και τα νευρο�νιδιακ� τολ�πια τα οπο�α θα συνεχ�ζουν να υπ�ρχουν και να αυξ�νονται σε αριθμ� με την εξ�λιξη της ν�σου.
Ν.Β.: Η φαρμακευτικ� αγωγ� για την αντιμετ�πιση της ν�σου δεν ε�ναι αρκετ�. Πολ� μεγ�λης σημασ�ας ε�ναι η πνευματικ� και η ψυχικ� αγωγ� για την βελτ�ωση της κατ�σταση του ασθενο�ς. Στην χ�ρα μας με ποιους τρ�πους διασφαλ�ζεται αυτ�; Π�σο καθοριστικ� ε�ναι η �σκηση του πνε�ματος σε μικρ�τερες ηλικ�ες �στε να καθυστερ�σει τον χρ�νο εκδ�λωσης της ασθ�νειας � ακ�μη και να αποτρ�ψει την εμφ�νιση της;
Μ.Τ.: Η ολοκληρωμ�νη θεραπευτικ� αντιμετ�πιση της �νοιας ε�ναι �να τρ�πτυχο: Η φαρμακευτικ� αγωγ� που πα�ρνει ο ασθεν�ς με σκοπ� την επιβρ�δυνση της εξ�λιξης της ν�σου, η νοητικ� και σωματικ� �σκηση του ασθενο�ς και τ�λος η εκπα�δευση και ψυχολογικ� στ�ριξη των περιθαλπ�ντων. Φα�νεται απ� τις επιδημιολογικ�ς μελ�τες που �χουν δημοσιευτε� �τι �σο πιο μορφωμ�νος ε�ναι ο �νθρωπος τ�σο πιο μικρ�τερο κ�νδυνο �χει να π�θει �νοια. Επομ�νως η εκπα�δευση και τ�ρα η δια β�ου εκπα�δευση και μ�θηση θα ε�ναι τα μυστικ� για την μακροζω�α χωρ�ς �νοια. �να �λλο μεγ�λο μυστικ� για τους ν�ους, αλλ� και για τους ηλικιωμ�νους ε�ναι η σωστ� αντιμετ�πιση των θλ�ψεων. Σε μια πρ�σφατη μελ�τη μας βρ�καμε �τι το 80% των ασθεν�ν μας με �νοια αναφ�ρουν �να ισχυρ� ψυχολογικ� στρες λ�γο πριν απ� την εμφ�νιση των πρ�των συμπτωμ�των.
Ν.Β.: Η λα�κ� ρ�ση λ�ει: «ï¿½να μ�λο την ημ�ρα τον γιατρ� τον κ�νει π�ρα..». Στην περ�πτωση της ν�σου Αλτσχ�ιμερ, η διατροφ� τι ρ�λο πα�ζει;
Μ.Τ.: Η διατροφ� ε�ναι πολ� σημαντικ� για �λα σχεδ�ν τα νοσ�ματα. Ο καθηγητ�ς Νευρολογ�ας κ. Νικ�λαος Σκαρμ�ας απ� το Πανεπιστ�μιο Columbia της Ν�ας Υ�ρκης �χει κ�νει πολ� σημαντικ�ς μελ�τες στην Αμερικ� με σκοπ� να διαπιστ�σει αν η προσαρμογ� στη Μεσογειακ� διατροφ� προστατε�ει απ� την �νοια. Τα αποτελ�σματ� τους ε�ναι εξαιρετικ�! �σο πιο πολ� η διατροφ� μας πλησι�ζει την πρ�τυπη Μεσογειακ� διατροφ� τ�σο ο κ�νδυνος ε�ναι μικρ�τερος.
Ν.Β.: Παρ�λο που οι ασθενε�ς στην Ελλ�δα ε�ναι πολλο�, οι περισσ�τεροι μ�νουν στα σπ�τια τους και περιορ�ζονται στην φροντ�δα των οικε�ων τους. �νας μ�νο, μικρ�ς αριθμ�ς φιλοξενε�ται � επισκ�πτεται τα Κ�ντρα Ημ�ρας για να τ�χει ιατρικ�ς φροντ�δας και περ�θαλψης. Γιατ� κατ� την γν�μη σας συμβα�νει αυτ� και ποιες επιπτ�σεις �χει στην εξ�λιξη και βελτ�ωση της υγε�ας του ασθενο�ς;
Μ.Τ.: Πρ�τα-πρ�τα δεν υπ�ρχουν αρκετ� κ�ντρα Ημ�ρας. Στη Θεσσαλον�κη επισκ�πτονται τα τ�σσερα κ�ντρα ημ�ρας κ�θε μ�να περ�που 1.600 ασθενε�ς. Ο αριθμ�ς των πασχ�ντων απ� �νοια ε�ναι π�νω απ� 15.000. �νας �λλος λ�γος ε�ναι �τι οι περιθ�λποντες εργ�ζονται το πρω� και δεν �χουν τη δυνατ�τητα να τους μεταφ�ρουν στα κ�ντρα ημ�ρας. Η πρ�βλεψ� μας �ταν να �χουμε �να οδηγ� και π�ραμε �να λεωφορε�ο απ� τους ολυμπιακο�ς αγ�νες. Δεν �χουμε τη δυνατ�τητα να μεταφ�ρουμε �λους αυτο�ς τους ασθενε�ς που θα �θελαν να �ρχονται με δικ� μας μ�σα.
Ν.Β.: Στα �μεσα � μακριν� σχ�δια της Ελληνικ�ς Ομοσπονδ�ας Ν�σου Αλτσχ�ιμερ και Συναφ�ν Διαταραχ�ν, τι προγρ�μματα αναμ�νεται να κατατεθο�ν και π�σο αισι�δοξη ε�στε με την πορε�α των ερευν�ν για την βελτ�ωση της ποι�τητας ζω�ς των ασθεν�ν στην Ελλ�δα;
Μ.Τ.: �χουν �δη κατατεθε� προγρ�μματα για 10 περ�που ολοκληρωμ�νες Μον�δες σε �λη την Ελλ�δα στο Υπουργε�ο Υγε�ας και περιμ�νουμε τις πολιτικ�ς αποφ�σεις του Υπουργε�ου. Αυτ� που πρ�πει να γ�νει �μεσα ε�ναι οι ομ�δες των επαγγελματι�ν υγε�ας κατ' ο�κον, οι οπο�ες μαζ� με την ενημ�ρωση και τη φροντ�δα της οικογ�νειας και τους ασθενο�ς θα φ�ρει ξαν� το χαμ�γελο σε �λα τα μ�λη της οικογ�νειας του ασθενο�ς με �νοια.
Ν.Β.: Πο� θα μπορο�σε να απευθυνθε� κ�ποιος ενδιαφερ�μενος , για να ενημερωθε� για την ν�σο � ακ�μη και να προσφ�ρει ως εθελοντ�ς;
Μ.Τ.: Η γραμμ� βο�θειας, αλλ� και ενημ�ρωσης και εθελοντισμο� στη Θεσσαλον�κη που ενημερ�νει για �λη την Ελλ�δα ε�ναι το 2310 909000
Ν.Β.: Ε�στε Νευρολ�γος-Ψυχ�ατρος και καθηγ�τρια του Αριστοτελε�ου Πανεπιστημ�ου Θεσσαλον�κης. Επ�γγελμα και λειτο�ργημα μαζ�. Προσφορ� στην επιστ�μη, στους συνανθρ�πους μας, στην ζω�, σε �να �νισο αγ�να με μια δ�σκολη ν�σο. Αν μ�σα απ� την �ρευνα η επιστημονικ� κοιν�τητα δ�νει Ν�μπελ ιατρικ�ν ανακαλ�ψεων, ο απλ�ς καθημεριν�ς κ�σμος σας δ�νει Βραβε�ο Ζω�ς. Απ� πο� αντλε�τε δ�ναμη για να συνεχ�ζετε με τ�ση αγ�πη και ζ�λο το �ργο σας;
Μ.Τ.: Το �ργο ε�ναι του Θεο�. Οι ασθενε�ς και οι περιθ�λποντες ε�ναι παιδι� του Θεο�, οι οπο�οι μ�σα απ� αυτ� την ασθ�νεια ετοιμ�ζονται για τον ουραν�. Καθ�κον �λων μας ε�ναι να νι�σουν, �τι σ�μερα που ε�μαστε ακ�μη υγιε�ς με καλ� μν�μη, κρ�ση, προσανατολισμ�, ε�μαστε πλ�ι τους για να τους θυμ�ζουμε, αν και οι περισσ�τεροι το ξ�ρουν καλ� γιατ� ε�ναι προσωπικ� τους εμπειρ�α, �τι ο Θε�ς ε�ναι μαζ� τους.
