Tα Κ�ντρα Ημ�ρας δημιουργ�θηκαν για τη φροντ�δα των ηλικιωμ�νων με νοητικ�ς και �πιες ψυχιατρικ�ς διαταραχ�ς. Ε�ναι �να β�μα μετ� τη δημιουργ�α των Κ�ντρων Ανοιχτ�ς Προστασ�ας Ηλικιωμ�νων �που ηλικιωμ�νοι επικοινωνο�ν, χα�ρονται, δημιουργο�ν. Στα Κ�ντρα Ημ�ρας, ηλικιωμ�νοι ασθενε�ς με εγκεφαλικ�ς διαταραχ�ς, μπορο�ν να επικοινων�σουν μεταξ� τους και να συμμετ�χουν σε δι�φορες νοητικ�ς δραστηρι�τητες. Πολλ� προγρ�μματα εφαρμ�ζονται σ�μερα στα Κ�ντρα Ημ�ρας της Ελληνικ�ς Εταιρε�ας ν�σου Αλτσχ�ιμερ στη Θεσσαλον�κη, αλλ� και στην Αθ�να, στο Β�λο, στα Χανι� και στην Καρυ�τισσα της Π�λλας. Σε αυτ� συμμετ�χει μεγ�λος αριθμ�ς ασθεν�ν και φα�νεται �τι προσφ�ρουν χαρ�, αισιοδοξ�α και αγ�πη για την ζω� βελτι�νοντας την ποι�τητα ζω�ς τους. �ραμα των επιστημ�νων που ξεκ�νησαν αυτ�ς τις δραστηρι�τητες ε�ναι να εφαρμ�ζονται �λα αυτ� τα προγρ�μματα � τουλ�χιστον κ�ποια απ� αυτ� σε κ�θε π�λη της Ελλ�δος και της Κ�πρου, �τσι �στε οι απ�μαχοι της ζω�ς να φε�γουν για την αιωνι�τητα ευχαριστημ�νοι με την γλυκ�τατη γε�ση της �κφρασης της ευγνωμοσ�νης αυτ�ν που συνεχ�ζουν να μ�νουν π�σω.
Το Charity e-magazine επισκ�φτηκε τα Κ�ντρα Ημ�ρας «Αγ�α Ελ�νη» και «ï¿½γιος Ιω�ννης», της Ελληνικ�ς Εταιρε�ας ν�σου Αλτσχ�ιμερ στη Θεσσαλον�κη και συνομ�λησε με την Dr. Κουντ� Φωτειν�, Γνωστικ� Νευροψυχολ�γο, για την αναγκαι�τητα της πρ�ληψης, την προσφορ� των Κ�ντρων Ημ�ρας και για την αποτελεσματικ�τητα των μη φαρμακευτικ�ν θεραπει�ν.
Νικ�λας Βουκκαλ�ς: Για να κατανο�σουμε καλ�τερα το σχεδιασμ� και την αποτελεσματικ�τητα των μη φαρμακευτικ�ν θεραπει�ν για την αντιμετ�πιση των συνεπει�ν της �νοιας, μεγ�λη σημασ�α �χει να μ�θουμε αρχικ� πως δουλε�ει ο εγκ�φαλος εν�ς ηλικιωμ�νου ανθρ�που. Τι διαφορ�ς παρατηρο�νται στον εγκ�φαλο εν�ς υγιο�ς και εν�ς ασθενο�ς ηλικιωμ�νου ; Που στηρ�ζεται η δυνατ�τητα αναχα�τισης της νοητικ�ς �κπτωσης;
Φωτειν� Κουντ�: Κατ� το γ�ρας παρατηρο�νται αλλαγ�ς στον εγκ�φαλο του ανθρ�που οι οπο�ες αφορο�ν τ�σο σε κυτταρικ� �σο σε μοριακ� και βιοχημικ� επ�πεδο. Ωστ�σο, η νοητικ� �κπτωση και γενικ� η κλινικ� εικ�να του ηλικιωμ�νου, δεν οφε�λεται 100 % μ�νο στη φθορ� του χρ�νου. Υπ�ρχουν και �λλες αιτ�ες που υποβοηθο�ν στο να �χουμε αρνητικ�ς συν�πειες στην συμπεριφορ� και στις νοητικ�ς ικαν�τητες. Μια απ� τις σημαντικ�τερες αιτ�ες ε�ναι ο τρ�πος ζω�ς των ηλικιωμ�νων, οι οπο�οι �ταν δεν μπορο�ν να εκτελ�σουν μια καινο�ρια δραστηρι�τητα, την αποφε�γουν. Περιορ�ζονται δηλαδ� στο να λειτουργο�ν και να δραστηριοποιο�νται μ�νο σε δραστηρι�τητες τις οπο�ες μπορο�ν να εκτελ�σουν �ψογα, απορρ�πτοντας κ�θε �λλη για την οπο�α θα �πρεπε να καταβ�λλουν επιπλ�ον νοητικ� προσπ�θεια. �νας δε�τερος λ�γος ε�ναι �τι τα ενδιαφ�ροντα των ανθρ�πων μετ� τη συνταξιοδ�τηση περιορ�ζονται και �τσι δε δ�χεται ο εγκ�φαλος πλο�σια ερεθ�σματα για να μπορε� να διατηρε� τα νευρικ� του κ�τταρα � να μπορε� να αναγενν� καινο�ρια. Αυτ�ς οι αρνητικ�ς συν�πειες οφε�λονται στην πλαστικ�τητα που �χει ο εγκ�φαλος να προσαρμ�ζεται στις συνθ�κες μ�σα στις οπο�ες τον θ�τουμε να ζ�σει. Ε�ν ζο�με σε �να περιβ�λλον πλο�σιο σε ερεθ�σματα, ο εγκ�φαλος αναπτ�σσεται συνεχ�ς ακ�μα και σε μεγ�λη ηλικ�α και �τσι δεν υπ�ρχουν � περιορ�ζονται οι αρνητικ�ς συν�πειες. Στην αντ�θετη περ�πτωση ο εγκ�φαλος συρρικν�νεται φτ�νει σε σημε�ο να �χει νευρικ� κ�τταρα σε ατροφ�α και τ�τε παρουσι�ζεται η νοητικ� �κπτωση και στο τ�λος η �νοια. Επομ�νως, μπορο�με μ�σα απ� γνωστικ� προγρ�μματα να βοηθ�σουμε τους ηλικιωμ�νους, �στε να διατηρ�σουν τη νοητικ� τους δραστηρι�τητα σε �να �ντονο ρυθμ�, �τσι �πως �ταν �ταν εργ�ζονταν ακ�μα. Με αυτ�ν τον τρ�πο βοηθο�με τον εγκ�φαλο να επαναδραστηριοποι�σει τα κ�τταρα που �χουν ατροφ�σει. Αυτ�ς οι γνωστικ�ς θεραπε�ες αν�κουν στο πλα�σιο της πρ�ληψης. Η πρ�ληψη και η εφαρμογ� μιας σειρ�ς θεραπευτικ�ν προγραμμ�των μπορο�ν να αντιστρ�ψουν τις αρνητικ�ς συν�πειες σε θετικ�ς. Αυτ� σημα�νει �τι ο ηλικιωμ�νος, φυσιολογικ�ς � με �νοια, πρ�πει να προσ�ξει τον τρ�πο ζω�ς του για να βοηθ�σει τον εγκ�φαλο να επαναδραστηριοποιηθε� και να λειτουργε� με φυσιολογικ� τρ�πο. Οι ηλικιωμ�νοι πρ�πει να μ�θουν τους τρ�πους, με τους οπο�ους μπορο�ν να διατηρο�ν παρ�λληλα τη φυσικ� και πνευματικ� τους υγε�α.
Ν.Β.: Η συμπεριφορ� λοιπ�ν του εγκεφ�λου μας, οδηγε� στο συμπ�ρασμα �τι η πρ�ληψη για την �νοια αποτελε� το πιο δυνατ� �πλο για την επιβρ�δυνση � ακ�μα και την μη εμφ�νιση της �νοιας. Απ� ποια ηλικ�α πρ�πει η πρ�ληψη να μπα�νει στην ζω� μας και σε ποια ηλικ�α ε�ναι απαρα�τητο να ξεκιν�σει η προληπτικ� εξ�ταση;
Φ.Κ.: Το θ�μα της πρ�ληψης αφορ� σε νε�τερους και ηλικιωμ�νους αλλ� ακ�μα και σε ασθενε�ς με �νοια, αφο� και στην περ�πτωσ� τους μπορο�με να π�ρουμε κ�ποια υποστηρικτικ� μ�τρα. Η πρ�ληψη ε�ναι συνυφασμ�νη με τη νοητικ� υγε�α και αναφ�ρεται στο π�ς μπορο�με να τη διατηρ�σουμε καλ�τερα σ�μφωνα με �λα τα τελευτα�α ερευνητικ� δεδομ�να. Η πρ�ληψη καλ� ε�ναι να π�ρει θ�ση στη ζω� του �νθρωπου απ� μικρ� ηλικ�α, �στε να του να γ�νει β�ωμα και οδηγ�ς στη ζω� του. Η προληπτικ� εξ�ταση για την απ�λεια μν�μης � �λλων νοητικ�ν ικανοτ�των, με β�ση την εμπειρ�α μας, πρ�πει να αρχ�ζει κοντ� στην ηλικ�α των 50 ετ�ν. Δε σημα�νει �μως �τι �ποιος ξεχν�ει, �χει �νοια. Πρ�πει να εξετ�ζεται για να βρ�σκει τους λ�γους στους οπο�ους οφε�λεται η νοητικ� �κπτωση. Το �τι ξεχν�με ε�ναι μ�νυμα που στ�λνει ο εγκ�φαλος, �τι δεν αντ�χεται ο τρ�πος ζω�ς που κ�νουμε στη δεδομ�νη φ�ση της ζω�ς μας. Ειδικο� υποστηρ�ζουν �τι το �γχος και η κατ�θλιψη δι�ρκειας �ως και δ�κα χρ�νων χωρ�ς μ�τρα αντιμετ�πισης, αποτελο�ν παρ�γοντες εμφ�νισης �νοιας.
Ν.Β.: Τα παιδι� μ�σω των δραστηριοτ�των του σχολε�ου και οι γονε�ς μ�σω των επαγγελματικ�ν τους δραστηριοτ�των μπορο�ν να εξασφαλ�σουν την πρ�ληψη πολ� πιο ε�κολα και σε μεγαλ�τερο βαθμ� απ� τους ανθρ�πους τις τρ�της ηλικ�ας. Οι ηλικιωμ�νοι, στα δεδομ�να της Ελλ�δας και της Κ�πρου π�σο ε�κολα μπορο�ν να �χουν την πρ�ληψη στην καθημεριν�τητ� τους; Τι προγρ�μματα υπ�ρχουν για να επιτευχθε� αυτ�;
Φ.Κ.: Πολ� δ�σκολα μπορε� κ�ποιος ηλικιωμ�νος να βγει απ� τη ρουτ�να του. Ε�ναι πολ� πιο αποτελεσματικ� να �ρθει σε �να Κ�ντρο Ημ�ρας. Οι ηλικιωμ�νοι δ�σκολα δ�χονται αλλαγ�ς και καινο�ρια ενδιαφ�ροντα. Υπ�ρχουν τα κοινωνικ� στερε�τυπα σχετικ� με το γ�ρας και τη μν�μη που αποκλε�ουν τους ηλικιωμ�νους απ� νεοτερισμο�ς και απ� την τεχνολογ�α. Ε�ναι συχν� η φρ�ση : «δεν ε�μαι εγ� παιδ�... για να ξαναπ�ω σχολε�ο». Οι Εταιρ�ες Αλτσχ�ιμερ σε �λη την Ελλ�δα δραστηριοποιο�νται με σκοπ� την ενημ�ρωση �λου του πληθυσμο� για την αξ�α της πρ�ληψης και για την σημασ�α του τρ�που ζω�ς.
Ν.Β.: Πως γ�νεται και σε ποιο χ�ρο η προληπτικ� εξ�ταση μν�μης; Σε τι νοητικ� τεστ στηρ�ζεται;
Φ.Κ.: Η προληπτικ� εξ�ταση συνιστ�ται να γ�νεται μ�α φορ� τον χρ�νο, �πως ο �λεγχος χοληστερ�νης και σακχ�ρου. Ε�ναι πολ� σημαντικ� να μπει στη ζω� μας σαν μια μικρ� «ï¿½γνοια». Η εξ�ταση της μν�μης γ�νεται στα Κ�ντρα Ημ�ρας με εφαρμογ� νοητικ�ν δοκιμασι�ν απ� ειδικο�ς ψυχολ�γους, οι οπο�ες ε�ναι εφαρμοσμ�νες σε ελληνικ� πληθυσμ� και ε�ναι αξι�πιστες. Η εξ�ταση μπορε� να διαρκ�σει �ως και δ�ο �ρες. Μ�σα απ� αυτ�ν, ο ειδικ�ς θα ε�ναι σε θ�ση να ενημερ�σει τον εξεταζ�μενο για την κατ�σταση στην οπο�α βρ�σκεται η νοητικ� του λειτουργ�α. Ε�ν υπ�ρχει λ�γος, ο εξεταζ�μενος θα παραπεμφθε� και στον ειδικ� ιατρ� για περαιτ�ρω ιατρικ�ς εξετ�σεις. Η εξ�ταση της μν�μης και η συμμετοχ� στις μη φαρμακευτικ�ς θεραπε�ες στα κ�ντρα ημ�ρας της Ελλ. Εταιρε�ας Αλτσχ�ιμερ ε�ναι εντελ�ς ΔΩΡΕΑΝ!
Ν.Β: Π�τε και πο� ιδρ�θηκε το πρ�το Κ�ντρο Ημ�ρας στην Ελλ�δα; Ποιοι �ταν οι πρωτοστ�τες της ιδ�ας αυτ�ς;
Φ.Κ.: Το 1996 στο ΚΑΠΗ των Συκ�ων μας παραχ�ρησαν μια α�θουσα και μας φιλοξ�νησαν σαν Εταιρε�α, για να κ�νουμε νοητικ�ς ασκ�σεις στους ασθενε�ς και ψυχοθεραπευτικ� υποστ�ριξη. Τ�τε �λη η προσπ�θεια γιν�ταν σε εθελοντικ� β�ση και δουλε�αμε �που μας προσ�φεραν στ�γη. �λα αυτ� τα χρ�νια μ�χρι σ�μερα η Εκκλησ�α της Θεσσαλον�κης μας συμπαραστ�θηκε προσφ�ροντ�ς μας τη δυνατ�τητα προσωριν�ς φιλοξεν�ας, �στε να βοηθ�σουμε τους ενορ�τες σε κ�θε ενορ�α. Η βο�θεια αφορο�σε στη νοητικ� τους αποκατ�σταση και στην ψυχοθεραπευτικ� στ�ριξ� τους. Επ�σης ο Δ�μος Θεσσαλον�κης �χει στηρ�ξει την προσπ�θεια μας. Συγκεκριμ�να στο Κ�ντρο Ημερ�σιας Φροντ�δας, στο Παν�ραμα Θεσσαλον�κης λειτουργε� Κ�ντρο Ημ�ρας το οπο�ο δ�χεται προχωρημ�να περιστατικ� �νοιας, για ασθενε�ς β�βαια που μπορο�ν να μετακινηθο�ν. Η Εταιρε�α Αλτσχ�ιμερ της Θεσσαλον�κης ιδρ�θηκε το 1995 απ� μια ομ�δα επιστημ�νων που �θελαν εθελοντικ� να προσφ�ρουν τις γν�σεις τους στο θ�μα της �νοιας και στους ασθενε�ς. Η πρ�τη αυτ� προσπ�θεια λειτο�ργησε σε εθελοντικ� β�ση για τα επ�μενα 15 χρ�νια, στη δι�ρκεια των οπο�ων η Εταιρε�α Αλτσχ�ιμερ της Θεσσαλον�κης βο�θησε στη δημιουργ�α και των υπολο�πων εταιρι�ν σε �λη την Ελλ�δα. Απ� το 2000 το Χαρ�σσειο γηροκομε�ο φιλοξενε� ακ�μα �να Κ�ντρο Ημ�ρας, τον «ï¿½γιο Νεκτ�ριο» και απ� το 2007 λειτουργο�ν τα Κ�ντρα Ημ�ρας «Αγ�α Ελ�νη» και «ï¿½γιος Ιω�ννης» τα οπο�α εντ�σσονται σε πλα�σιο χρηματοδ�τησης απ� το ΕΣΠΑ, σε συνεργασ�α με το Υπουργε�ο Υγε�ας.
Ν.Β.: Ποιος ε�ναι ο στ�χος και ο σκοπ�ς των Κ�ντρων Ημ�ρας της Εταιρ�ας Αλτσχ�ιμερ;
Φ.Κ.: Τα κ�ντρα Ημ�ρας δημιουργ�θηκαν με στ�χο την παροχ� θεραπευτικ�ς φροντ�δας με ημερ�σιο πρ�γραμμα, σε �τομα που π�σχουν απ� τη ν�σο Αλτσχ�ιμερ � �λλες μορφ�ς �νοιας και στην ενημ�ρωση και ψυχοκοινωνικ� εν�σχυση των περιθαλπ�ντων και του ευρ�τερου οικογενειακο� περιβ�λλοντ�ς τους. Η διεθν�ς πρακτικ� �χει δε�ξει �τι η αποτελεσματικ�τητα των φαρμακευτικ�ν και μη φαρμακευτικ�ν θεραπει�ν ενισχ�εται με κινητοπο�ηση και επανεκπα�δευση των ασθεν�ν και ψυχολογικ� υποστ�ριξη. Αυτ�ς οι παρεμβ�σεις βελτι�νουν την ποι�τητα ζω�ς ανακουφ�ζοντας �μεσα τους ασθενε�ς και �μμεσα τις οικογ�νει�ς τους. Σκοπ�ς των Κ�ντρων Ημ�ρας ε�ναι μεταξ� �λλων η �γκαιρη δι�γνωση, η αντιμετ�πιση των συνεπει�ν της �νοιας, η στ�ριξη της οικογ�νειας, η ψυχοκοινωνικ� αποκατ�σταση του ασθενο�ς και η βελτ�ωση της ποι�τητας ζω�ς του ιδ�ου και των περιθαλπ�ντων του.
Ν.Β.: Με β�ση ποια ερευνητικ� δεδομ�να και συμπερ�σματα σχεδι�στηκαν οι μη φαρμακευτικ�ς θεραπε�ες οι οπο�ες εφαρμ�ζονται στα Κ�ντρα Ημ�ρας της Εταιρ�ας Αλτσχ�ιμερ;
Φ.Κ.: Ο σχεδιασμ�ς και η αναζ�τηση θεραπευτικ�ν προγραμμ�των απ� την Ελληνικ� Εταιρ�α Αλτσχ�ιμερ ξεκ�νησαν απ� το 1996 και αποτελο�ν διεθν� πρωτοπορ�α της χ�ρας μας σε αυτ�ν τον τομ�α. �ταν ξεκιν�σαμε να σχεδι�ζουμε τα προγρ�μματα αυτ�, δεν υπ�ρχαν ως βο�θεια, βιβλιογραφικ�ς αναφορ�ς � παρ�μοιες εργασ�ες απ� την υπ�λοιπη επιστημονικ� κοιν�τητα. Ο σχεδιασμ�ς τους �γινε με καθαρ� επιστημονικ� τρ�πο και στηρ�χτηκε σε νευροψυχολογικ� και ψυχολογικ� δεδομ�να, τα οπο�α στηρ�ζονται στις θεωρ�ες για την γνωστικ� αρχιτεκτονικ� του εγκεφ�λου. Οι ασκ�σεις που �χουν σχεδιαστε� και συμπεριλαμβ�νονται στα προγρ�μματα, στοχε�ουν π�ντοτε στην καλλι�ργεια πολ� συγκεκριμ�νων νοητικ�ν ικανοτ�των. Με β�ση τα �σα γνωρ�ζουμε απ� την διεθν� βιβλιογραφ�α και την ψυχολογικ� - νευροψυχολογικ� �ρευνα, μπορο�με να δο�με ποιοι μηχανισμο� βρ�σκονται π�σω απ� την κ�θε νοητικ� λειτουργ�α. Στη συν�χεια, στοχε�οντας στη συγκεκριμ�νη νοητικ� λειτουργ�α ενεργοποιο�με αυτο�ς τους νοητικο�ς μηχανισμο�ς, �στε να �χουμε τα προσδοκ�μενα αποτελ�σματα., την αναχα�τιση δηλαδ� της νοητικ�ς �κπτωσης και την επαναδραστηριοπο�ηση περιοχ�ν του εγκεφ�λου που �χουν ατροφ�σει. Τα θεραπευτικ� αυτ� προγρ�μματα �χουν μ�α πολ� αυστηρ� δομ� και ο θεραπευτ�ς ακολουθε� �να πολ� συγκεκριμ�νο πρ�γραμμα και οδηγ�ες και δεν μπορε� αυτοσχεδι�ζει κατ� τη δι�ρκεια της συνεδρ�ας. Τα δεδομ�να που προκ�πτουν απ� τα προγρ�μματα που εφαρμ�ζονται σ�μερα στα Κ�ντρα Ημ�ρας, και υποστηρ�ζουν την αποτελεσματικ�τητ� τους, �χουν ανακοινωθε� σε διεθν� συν�δρια και �χουν δημοσιευθε� σε �γκυρα επιστημονικ� περιοδικ�.
Ν.Β.: Τι προσφ�ρουν οι μη φαρμακευτικ�ς θεραπε�ες και ποια τα αποτελ�σματα τους που �χουν ανακοινωθε� σε συν�δρια � �χουν δημοσιευτε� απ� την επιστημονικ� ομ�δα; Π�σο μπορε� να επιβραδυνθε� η εξ�λιξη της ν�σου για κ�ποιον ασθεν� που �ρχεται στο Κ�ντρο Ημ�ρας απ� το πρ�το στ�διο της ν�σου;
Φ.Κ.: Οι μη φαρμακευτικ�ς θεραπε�ες απευθ�νονται σε φυσιολογικο�ς ηλικιωμ�νους με νοητικ� προβλ�ματα και σε ασθενε�ς με �πια �νοια. Ο κ�ριος στ�χος των νοητικ�ν θεραπει�ν ε�ναι η καλλι�ργεια ικανοτ�των προσοχ�ς και εκτελεστικ�ς λειτουργ�ας. Για την επ�τευξη αυτο� χρησιμοποιο�νται δι�φορα μ�σα �πως, μουσικ� ερεθ�σματα, Η/Υ, μολ�βι και χαρτ�, συζ�τηση, διδασκαλ�α στρατηγικ�ν, νοερ� απεικ�νιση, χαλ�ρωση, παιχν�δι, σωματικ� �σκηση, � τ�χνη. Τα μ�σα αυτ� �χουν να κ�νουν με την ιδιοσυγκρασ�α του ασθενο�ς και το υπ�βαθρο που φ�ρει μαζ� του απ� το παρελθ�ν του, με τα ενδιαφ�ροντα και τις προτιμ�σεις του. Με την προσωπικ�τητα του εν γ�νει. �ταν το περιβ�λλον ε�ναι ευχ�ριστο και δημιουργικ� για τον ασθεν� �χουμε καλ�τερα αποτελ�σματα.
Οι θεραπε�ες γ�νονται σε ομ�δες, προβλ�ποντας η καθεμι� απ� αυτ�ς να �χει �τομα στο �διο νοητικ� επ�πεδο. Ο χρ�νος βελτ�ωσης της νοητικ�ς επ�δοσης � επιβρ�δυνσης της εξ�λιξης της ν�σου εξαρτ�ται απ� το πως θα αξιοποι�σει κανε�ς τα τ�σσερα σημαντικ� στοιχε�α της ζω�ς: τη νοητικ� και σωματικ� δραστηρι�τητα, τη διατροφ� και το �γχος που �χει σχ�ση με το κοινωνικ� δ�κτυο. Αν αυτ� τα στοιχε�α ξεκιν�σεις να τα ελ�γχεις, απ� το πρ�το στ�διο της ν�σου υπ� την καθοδ�γηση εν�ς Κ�ντρου Ημ�ρας, �που γ�νονται συστηματικ� και οργανωμ�να προγρ�μματα σαν θεραπε�ες, τ�τε με β�ση ερευνητικ� δεδομ�να για ενν�α χρ�νια η ν�σος δεν παρουσι�ζει εξ�λιξη. Επ�σης, μπορο�με να αναχαιτ�σουμε την εξ�λιξη της νοητικ�ς �κπτωσης, �ταν ο ασθεν�ς �ρθει με �πια νοητικ� διαταραχ� και μπορο�με να τον επαναφ�ρουμε σε φυσιολογικ� επ�πεδα.
Ασθενε�ς με μ�τρια � σοβαρ� �νοια μπορο�ν να συμμετ�χουν σε ψυχοθεραπευτικ� προγρ�μματα και σε προγρ�μματα δημιουργικ�ς απασχ�λησης. Πλ�νο πρακτικ�ν αντιμετ�πισης ψυχολογικ�ν διαταραχ�ν συμπεριφορ�ς κατατ�θεται κι εφαρμ�ζεται απ� ειδικο�ς ψυχολ�γους. Μουσικοθεραπε�α, ζωγραφικ� και εικαστικ� θεραπε�α, χορ�ς, χοροθ�ατρο, πο�ηση συντελο�ν στη διατ�ρηση της ψυχικ�ς ισορροπ�ας των ασθεν�ν και τη με�ωση των συμπεριφορικ�ν διαταραχ�ν. Για τη συναισθηματικ� αφ�πνιση των ασθεν�ν, ιδια�τερη �μφαση δ�δεται στην Ψυχοθεραπε�α GESTALT που χρησιμοποιε�ται σε ασθενε�ς με �νοια τ�σο σε πρ�ιμο, �σο και σε υστερ�τερα στ�δια της �νοιας. Αυτ� η προσ�γγιση αντιμετωπ�ζει τον �νθρωπο σαν ολ�τητα και δ�νει �μφαση στην �κφραση των συναισθημ�των. Επ�σης, δ�νει την ευκαιρ�α στο �τομο να διαχειριστε� και να λ�σει προβλ�ματα λαμβ�νοντας ενεργητικ� συμμετοχ� σε αυτ�.
Ν.Β.: Π�ρα απ� τις μη φαρμακευτικ�ς θεραπε�ες τι �λλες υπηρεσ�ες παρ�χονται στα κ�ντρα Ημ�ρας για τους ασθενε�ς;
Φ.Κ.: Πληθ�ρα σημαντικ�ν εργασι�ν λαμβ�νει χ�ρα στα Κ�ντρα Ημ�ρας �πως η νευροψυχολογικ� εξ�ταση και αξιολ�γηση που συνεισφ�ρει στη δι�γνωση και στην πρ�γνωση της εξ�λιξης του ασθενο�ς. Επ�σης, προσφ�ρεται συμβουλευτικ� απ� το ιατρικ� προσωπικ� του Κ�ντρου Ημ�ρας, συμβουλ�ς και καθοδ�γηση απ� κοινωνικο�ς λειτουργο�ς, υπηρεσ�ες οδοντιατρικ�ς υγιειν�ς απ� οδοντι�τρους καθ�ς επ�σης, και φυσιοθεραπε�α. Στα κ�ντρα ημ�ρας υπ�ρχει ομ�δα νοσηλε�ας κατ' ο�κον η οπο�α επισκ�πτεται τους ασθενε�ς που δε μπορο�ν να μετακινηθο�ν απ� το σπ�τι τους για να �ρθουν στο κ�ντρο ημ�ρας. Την ομ�δα αποτελο�ν μια ψυχολ�γος, μια κοινωνικ� λειτουργ�ς, �νας ιατρ�ς, �νας οδοντ�ατρος, και �νας φυσικοθεραπευτ�ς.
Ν.Β.: Ε�ναι δεδομ�νο πως η εφαρμογ� των ανωτ�ρων θεραπευτικ�ν προσεγγ�σεων μπορε� να βοηθ�σει τον π�σχοντα, μ�νο εφ�σον προσαρμοστο�ν στις ατομικ�ς βιολογικ�ς και ψυχικ�ς του αν�γκες και ιδιαιτερ�τητες και, φυσικ�, μ�νο ε�ν επενδυθο�ν με την ειλικριν� αγ�πη, καταν�ηση και φροντ�δα, την οπο�α ο �νθρωπος θα πρ�πει να εισπρ�ξει τ�σο απ� το συγγενικ� περιβ�λλον, �σο και απ� τους ειδικο�ς. Στα Κ�ντρα Ημ�ρας τι προγρ�μματα υπ�ρχουν για την υποστ�ριξη των περιθαλπ�ντων;
Φ.Κ.: Οι περιθ�λποντες ε�ναι ο δε�τερος �ξονας στον οπο�ο εργαζ�μαστε, συγχρ�νως με τον ασθεν�. Μπορο�ν να αποταθο�ν στο τμ�μα περιθαλπ�ντων για να εκπαιδευτο�ν, δεδομ�νου �τι η γν�ση ε�ναι πολ�τιμος αρωγ�ς στον αγ�να τους. Η προτροπ� η δικ� μας ε�ναι να μην περιμ�νουν να φτ�σουν και να ξεπερ�σουν τα �ρια της αντοχ�ς τους. Πρ�πει να �ρχονται και αυτο�, �σο γ�νεται πιο νωρ�ς, να πα�ρνουν την απαρα�τητη εκπα�δευση και να �χουν ψυχολογικ� υποστ�ριξη σε �λα τα χρ�νια της φροντ�δας. Τα προγρ�μματα που αφορο�ν στους περιθ�λποντες �χουν να κ�νουν με την ψυχοεκπα�δευση τους π�νω στο θ�μα της �νοιας �στε να γνωρ�ζουν ποια ε�ναι η φ�ση της ν�σου, ποιες ε�ναι οι συν�πει�ς της, τι εξ�λιξη περιμ�νουμε, ποιες αν�γκες θα δημιουργ�σει στη ζω� τους η εξ�λιξη της ασθ�νειας του ασθενο�ς, πως πρ�πει να οργαν�σουν τη ζω�ς τους, και απ� κει και �πειτα τι προσδοκ�ες θα �χουν και π�ς μπορο�ν να βοηθ�σουν τον ασθεν� τους, �στε να διατηρηθε� η ποι�τητα ζω�ς και για τους δ�ο. Το δε�τερο πρ�γραμμα �χει να κ�νει με την ψυχολογικ� τους υποστ�ριξη και εκε� χρησιμοποιο�νται διαφορετικ�ς ψυχολογικ�ς προσεγγ�σεις �πως ε�ναι η γνωστικ� συμπεριφορικ� ψυχοθεραπε�α και η ψυχοθεραπε�α Gestalt. Υπ�ρχουν επ�σης ομ�δες στ�ριξης απ� ειδικο�ς ψυχολ�γους �που οι �διοι οι περιθ�λποντες επικοινωνο�ν, ανταλλ�σουν απ�ψεις, σκ�ψεις, προβληματισμο�ς και συζητο�ν βρ�σκοντας λ�σεις σε καθημεριν� τους προβλ�ματα. Το τρ�το πρ�γραμμα �χει να κ�νει με την διδασκαλ�α τεχνικ�ν χαλ�ρωσης του νευρομυ�κο� συστ�ματος �τσι �στε να βρ�σκουν προσωριν� ανακο�φιση απ� το �γχος που συνοδε�ει την φροντ�δα του ασθενο�ς. Στα κ�ντρα ημ�ρας μπορε� να απευθυνθε� ολ�κληρη η οικογ�νεια ως σ�νολο και εκε� προσφ�ρουμε οικογενειακ� θεραπε�α μ�σα απ� διαφορετικ�ς προσεγγ�σεις. Επ�σης, υπ�ρχει η δυνατ�τητα να μας επισκεφτο�ν ζευγ�ρια �που ο �νας απ� τους συζ�γους �χει �νοια και μ�σα απ� την ψυχοθεραπευτικ� προσ�γγιση εμε�ς μπορο�με να τους βοηθ�σουμε να αποδεχτο�ν την �νοια και τις συν�πει�ς της. Ε�ναι πολ� ενθαρρυντικ� το γεγον�ς �τι οι �διοι οι περιθ�λποντες σε δηλ�σεις τους παρουσι�ζονται πολ� ικανοποιημ�νοι και ευγν�μονες, για τις υπηρεσ�ες που μπορο�ν να αξιοποι�σουν.
Ν.Β.:Ποια η συμμετοχ� εθελοντ�ν στο �ργο σας και τι προγρ�μματα υπ�ρχουν ;
Ν.Β.: Για τους ασθενε�ς με �νοια η πολιτε�α τι �χει προβλ�ψει; Εσε�ς σαν Εταιρ�α τι εισηγε�στε για να υπερασπιστε�τε τα δικαι�ματα των ανθρ�πων αυτ�ν;
Φ.Κ.: Δυστυχ�ς για τους ανθρ�πους αυτο�ς το κρ�τος δεν �χει προβλ�ψει τ�ποτα παρ�λο που φ�ρει μεγ�λη ευθ�νη. Δεν υπ�ρχει Εθνικ� Στρατηγικ� Σχ�διο για την �νοια που να προτε�νει δι�φορους τρ�πους με τους οπο�ους θα προστατε�ονται τα δικαι�ματα των ανθρ�πων αυτ�ν. �να σχ�διο που θα καθορ�ζει το πως πρ�πει να αντιμετωπ�ζονται στις δι�φορες υπηρεσ�ες, τα επιδ�ματα που πρ�πει να πα�ρνουν, την απαρα�τητη συνοδε�α που χρει�ζονται, καθ�ς επ�σης και �λλα νομικ� και κοινωνικ� θ�ματα. Η Πανελλ�νια Ομοσπονδ�α Ν�σου Αλτσχ�ιμερ �χει �δη ετοιμ�σει πρ�ταση για Εθνικ� Στρατηγικ� Σχ�διο το οπο�ο θα υποβ�λει στο �μεσο μ�λλον στο Υπουργε�ο Υγε�ας.
Ν.Β.: Το κρατικ� θ�ατρο Βορε�ου Ελλ�δας �χει προσφερθε� να βοηθ�σει στο �ργο σας. Τι χαραχτ�ρα θα �χει η συνεργασ�α αυτ� και ποια τα οφ�λη για τους ασθενε�ς;
Φ.Κ.: Προσφερθ�καν να κ�νουν θεατρικ�ς παραστ�σεις δ�ο-τρι�ν ατ�μων στα σπ�τια ασθεν�ν που δεν μπορο�ν να μετακινηθο�ν και να επισκεφθο�ν κ�ποιο θ�ατρο. Οι ηθοποιο� θα κ�νουν μεταξ� τους συζητ�σεις κωμικο� � και σοβαρο� χαρακτ�ρα δ�νοντας στον ασθεν� την δυνατ�τητα να παρακολουθ�σει συναισθ�ματα και εκφρ�σεις. �τσι, θα ε�ναι σε εγρ�γορση για �σο κρατε� η μικρ� παρ�σταση και θα μπορε� εν συνεχε�α να προβληματιστε� και να συζητ�σει με τους δικο�ς του ανθρ�πους σε θ�ματα ζω�ς. Επ�σης, δεν αποκλε�εται να συμμετ�χουν και οι �διοι με κ�ποιον τρ�πο.
Ν.Β.: Τι ε�ναι αυτ� που λε�πει απ� τα Κ�ντρα Ημ�ρας στην Θεσσαλον�κη και αποτελε� δικ� σας �ραμα-στ�χο για πραγματοπο�ηση;
Φ.Κ: Οι μη φαρμακευτικ�ς θεραπε�ες μπορο�ν να �χουν θετικ� αποτελ�σματα, βελτι�νοντας την ποι�τητα ζω�ς του ανθρ�που. Επομ�νως, αξ�ζει κανε�ς να αφιερ�σει τη ζω� του για αυτ�. Εμε�ς β�λαμε τα θεμ�λια αλλ� χρει�ζεται συνεχ�ς μετεξ�λιξη,. Κ�θε χρ�νο προσπαθο�με να μην ε�μαστε στ�σιμοι αλλ� να κ�νουμε β�ματα προς το καλ�τερο με μεγαλ�τερη αποτελεσματικ�τητα, παρακολουθ�ντας τα διεθν�, σ�γχρονα επιστημονικ� δεδομ�να. Απ� δω και π�ρα χρει�ζονται ειδικο� επιστ�μονες στη γνωστικ� αποκατ�σταση οι οπο�οι στην χ�ρα μας ε�ναι ελ�χιστοι. Το �νειρο μας ε�ναι να μας πλησι�σουν ν�οι �νθρωποι απ� το τμ�μα ψυχολογ�ας αλλ� και απ� αλλ� τμ�ματα, οι οπο�οι θ�λουν να εξειδικευτο�ν. Να κ�νουν μεταπτυχιακ� και διδακτορικ� π�νω στην γνωστικ� αποκατ�σταση. Αυτ� θα συμβ�λει στην ολοκλ�ρωση του ορ�ματος με το οπο�ο ξεκ�νησαν οι ιδρυτ�ς της ελληνικ�ς εταιρ�ας Αλτσχ�ιμερ στη Θεσσαλον�κη. Με αυτ� που θ�σαμε σαν θεμ�λια να δ�σουμε την ελπ�δα σε αυτο�ς τους ανθρ�πους, �τι θα �χουν στη δι�θεση τους και κ�τι �λλο περ� απ� τα φ�ρμακα, για να αντιμετωπ�σουν τις συν�πειες της �νοιας.
Ν.Β.: Μετ� απ� τ�σα χρ�νια αφιερωμ�να στην �νοια, τι διδ�σκει η εμπειρ�α σας;
Φ.Κ.: Μ�σα απ� την εμπειρ�α μας καταλ�γουμε να πιστ�ψουμε �τι τα φ�ρμακα �χουν την θ�ση τους και ε�ναι απ�λυτα χρ�σιμα στις περισσ�τερες των περιπτ�σεων αλλ� να μην βασιζ�μαστε πια 100 % μ�νο σε αυτ�. Πρ�πει να ανακαλ�πτουμε και τις δυν�μεις που �χει ο οργανισμ�ς μας, η φ�ση μας και να αρχ�σουμε να τις αξιοποιο�με. Και μ�σα απ� αυτ�ς τις μη φαρμακευτικ�ς παρεμβ�σεις που ε�ναι καθαρ� νοητικ�ς και ψυχοθεραπευτικ�ς μπορο�με να αξιοποι�σουμε το δυναμικ� του κ�θε �νθρωπου. Ε�τε ε�ναι υγι�ς, ε�τε ε�ναι ασθεν�ς. Το γ�λιο ε�ναι απαρα�τητο για την νοητικ� και σωματικ� μας υγε�α.
